15. ve 16. yüzyıllarda keşif gezileri ve soruları

İnsan ve KültürGeziler ve Yeni Sorular
XV ve XVI. yüzyıllarda artan keşifler, Marco Palo’nun «akıllara durgunluk veren» gezilerini ve anılarını doğruluyordu:
Yeryüzünde, beyaz tenli, Hıristiyan Avrupalıya benzemeyen insanlar ve toplumlar vardı. Batı yolundan Hindistan’a (Amerika’ya) ulaşanlar, orada «Kızılderili» yerlilere rastlamışlardı.

Öncü İspanyol misyonerlerine «ruh»tan yoksun gibi görünen bu insanlar, bu dönemde öyle ilgi çekip, öylesine incelenmiş­lerdi ki, 100-150 yıl içinde Montesquieu’nün kaleminde, insanlığın «altın çağının» temsilcileri oldular. Afrika’daki kahverengi tenli, Asya’daki sarı benizli insanlar da, dünyayı keşfe ve fethe çıkan Avrupalı insanın merak ve araştırma konusu olmaya başlamışlardı.

XVI. yüzyılda yaşayan Fransız yazarı Montaigne (1533-1599), ünlü Denemelerinde, renk ve biçim gibi biyolojik farklardan çok, kendi halkıyla başkaları arasındaki gelenek, görenek ve töre ayrılıkları üzerinde duruyordu. Niçin değişik töreler vardı?
Ya da töreler neden farklıydı Hangisi doğruydu? Felsefi değerler (iyi, doğru ve güzel) evrensel miydi ? Bu arada, biyolojik farkların varlığı, tanrıbilimsel bir tartışmaya yol açıyordu: «Çıplak, ilkel, ‘ruhsuz’ ve renkli olan bu insanlar da Adem Baba’nın torunu muydu?» Eğer renkliler, Adem Baba’nın torunu ise, Adem Baba’nın rengi nasıldı? Acaba insanoğlu (Avrupalılar) sonradan mı renk değiştirmişti Bu soruların gü­venilir, akla yatkın gelen yanıtları henüz yoktu. Bu tür sorular, zamanı gelince ve elde yeterli veriler olunca cevaplandırı­lacaktı.

Bozkurt Güvenç,
İnsan ve Kültür
Remzi Kitabevi

Yorum yapın

This site is protected by WP-CopyRightPro