Can Ak Engin hakkında bilgi – Ayhan Hüseyin ülgenay

CAN AK ENGİN (ÖMER MAHMUT)

Dr. Nazım ELMAS ?İzlerdeki Şebinkarahisar? isimli yazısında İZLER DERGİSİ?nin 1924-1926 yılları arasında Giresun Işık Yurdu tarafından yayınlandığını, 24 adet çıktığını, 18. sayısından itibaren derginin imtiyaz sahiplerinin Cemil Hüseyin, Nuri Ahmet ve AK ENGİN olduğunu belirtmiş. O tarihlerde soyadı kanunun daha çıkmadığından isimlerinin sonuna baba ismi ekleniyordu. Dr. Nazım ELMAS ismi belirtirken dergide yazıldığı gibi AK ENGİN olarak ayrı yazmış.

Can AK ENGİN?in asıl adı Ömer?dir. Ailesinin eğitimi için Kuran kurslarına göndermesinden dolayı çevresindeki ismi Hacı Ömer olmuştur. Can AK ENGİN yenilikçi ve devrimci bir yapıya sahip olduğundan ismini her zaman değiştirmiştir. Çocukluk yıllarında Hacı Ömer ismini beğenmediğinden sonuna Avni eklemiş, Ömer Avni olmuştur. Daha sonra bu ismi de beğenmeyip Engin ismini kullanmış, başındaki Ak sözcüğü de halk tarafından karakterinin ve kişiliğinin çok sağlam oluşundan yakıştırılmıştır. AK ENGİN olarak tanınmıştır. Yani temiz ENGİN. İzler Dergisi?nin ortağı olduktan sonra da, dergide bu ismi kullanmıştır. Yani herkes tarafından bilinen ismini. Daha sonra Can olarak yenilediği isminin sonuna AK ENGİN?i ilave ettiğini sanmaktayım. İsim yenileme isteği yazı yaşamında da kendini belli eder. (A.Melih) gibi. (Eğer bir kişinin biyografisini hazırlıyorsam ilk önce o kişinin nüfus kaydına ulaşırım. Bütün çabalarıma karşın, nüfus dairesinde yaptığım araştırmalarda Can AK ENGİN?in nüfus kaydına ulaşamadım. Dolayısı ile soyadını bilmiyorum. Yukarda belirttiğim görüşlerim kendi araştırmalarımın sonucudur.)

Ömer MAHMUT 1892 Giresun doğumlu. Giresun Sultan Selim Mahallesi?nde doğdu. Baba adı; Mahmut. Mahmut Kaptan olarak da biliniyor. Yani Giresunlu bir denizci. Anne ismi; Hürmüz, bu isim Balkan Türkleri tarafından çok kullanılan bir isim. Benim baba tarafımda Balkan Türklerinden. Babaannemin ismi de Hürmüz. Ömer Mahmut?un Bursa?da akrabalarının yanında yaşadığı ve oradan nişanlandığı düşünülürse anne tarafının Balkan Türklerinden olduğu tezinin doğru olduğu görülecektir. Ömer Mahmut bekar. Şair, Yazar,Yayıncı ve Tiyatro Oyuncusu.

İlkokulu Kapıkahve İptidaisi?nde okudu. Orta öğrenimi Kale Camii civarında bulunan Rüştiye de tamamladı. Liseye Trabzon Lisesi?nde başladı (1908) İstanbul?da bitirdi. Darülfünun Edebiyat fakültesi?nde okudu.Birinci Balkan savaşı?nın başlamasıyla okulu yarım bıraktı. (1912) Askerliğini yedek subay olarak yaptı. Daha sonra Bursa?ya akrabalarının yanında gitti. Burada 7 yıl kaldı. Çeşitli işlerde çalıştı. ( Dağ köylerinde ki kadınlara elbise diktiğine göre kadın terzisi olarak da çalıştığı düşünülebilir) Bursa?da şiir ve yazılar yazdı. Nişanlandı. 1919 yılında Giresun?a döndü. Işık Gazetesi?nde yazıları yayınlandı. 1923 yılında nişanlısı hastalanınca Bursa?ya gitti. Nişanlısının ölümünde sonra Giresun?a geri döndü. Bilgi Yurdu başkanı oldu. Giresun?da tiyatro çalışmaları başlattı ve katıldı. İzler Dergisi?nde tekrar yazıları yayınlandı. (İzler Dergi yayın yaşamına belli aralıklarla devam etmiş zaman zaman yayınlanmıştır) İzler Dergisi?nin tanıtımı ve satışını arttırmak için Şebinkarahisar, Aluçra, Suşehri, Zara, Hafik, Sivas, Yenihan, Tokat, Turhal, Amasya, Merzifon, Havza, Kavak, Samsun gibi yerleşim yerlerinde dolaştı. Bilgi Yurdu Derneği dağılınca parasızlıktan inzivaya çekildi. Şebinkarahisar ve Aluçra?da han odalarında kaldı. Dağ köylerinde köylülerle birlikte yaşadı. Köy kadınlarına terzilik yaptı, elbiseler dikti. (1932) Giresun?a geldiği zamanlar mahfillere, matbaaya uğrar, Halkevi?nde gençlerle sohbetler yapardı. 1942 yılında hastalandı. Bir kan pıhtısı beynindeki damarlardan birini yıkadı. Sağ tarafına felç indi, konuşma yeteneğini yitirdi. İstanbul?a tedaviye gönderildi.

Politikaya hiç girmeyen Can AK ENGİN Giresun Gazetesi ve Karadeniz Gazetesinde A. Melih, daha sonra Can AK ENGİN ismiyle yazılar yazdı ve şiirleri yayınlandı. PROJEKTÖR imzası ile gülmece ve eleştiri yazıları yayınlandı. İstanbul?da yayınlanan İÇTİHAT isimli gazete bu çalışmalarını takdir etti. ( İzler Dergisi satışı az olan yöresel bir dergidir. Şayet İstanbul?da ki gazeteye gönderilmişse; gazetenin bu derginin yayın hayatından haberi olabilir. Yani AK ENGİN o gazeteyi tanımakta, çalışmalarını gazete ile paylaşmaktadır. Gazetede destek olabilmek için hakkında yazı yazmıştır. İstanbul?da ki öğrencilik yıllarında bu gazetede çalışıp yazılarını yayınlamış da olabilir. İncelenmesi gerekir) Devrimci, yenilikçi ve yobazlığı kınayan şiirleri de olan AK ENGİN çok güzelde şiir okur. Karadeniz bölgesi sanatçısı olarak tanınır. Şiirlerinde; Servet-i Fünun ve Milli Edebiyat anlayışlarıyla yöresel söyleşiyi birleştirir. Düz yazıları da vardır.

YAZILARININ YAYINLANDIĞI GAZETE VE DERGİLER;

Karadeniz Gazetesi, Işık Gazetesi (1919-1923), İzler (1924-1926) Yeşil Giresun Gazetesi (1926-1930). Bursa?da yaşadığı 1912-1919 yılları arasında Bursa?da hangi gazetelere yazı yazdığını da araştırmak gerekir. Bursa?da yazdığı yazılarını İstanbul?da bir gazeteye de göndermiş olabilir.

ESERLERİ;

1: CAN AK ENGİNİN ŞİİRLERİ. Yeşil Giresun Matbaası. Giresun, 1944. 2: CAN AK ENGİNİN NESİRLERİ. Yeşil Giresun Matbaası. 1946 3: Ölümünden sonra; CAN AK ENGİNİN ŞİİRLERİ VE NESİRLERİ. Giresun Halk evi. Fiskobirlik basım evi. Giresun Ekim 1972 4: Can AK ENGİN ile ilgili Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü yeni bir kitap bastırdı.? Devlet Arşivleri Kütüphanesi?nde sergilenen Ayhan Hüseyin ÜLGENAY Koleksiyonu için 2 kez kitap isteğinden bulundum. Giresun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafında gönderilmedi. Onun için kitap hakkında pek bilgim yok.

Can AK ENGİN 31.09.1942 tarihinde 50 yaşında Giresun / Şebinkarahisar?da yaşamını yitirdi. Mezarı Giresun?da Yeni Mezarlıktadır.

Mezar taşında kendi şiiri olan; ? Asıl Gücüme Giden Ayrılmaktır Sevgiden? mısraları yazar.

PELİKANLARIN ŞARKISI

Biz,
İncirle ceviz
Gibi çiçeksiz
Meyva verenlerdeniz.

Süsümüz yok, şatafatımız yok
Gündelik şanlarda,
Hele şu dış alanlarda
Oynatacak atımız yok.

Pabucumuz delik,
Olsun? çamur tıkar.
Değerimiz bir metelik
Etmesin, ne çıkar,

Yoksulla ikiz
Biz,
Sırayı kardaş,
Kürsüyü haşhaş,
Bilenlerdeniz.

Biz ki en
Kör çeşmelerde tutarız da tası,
O, halis Londra doldurması,
Viskiden
Tatmayız.

Gözeye göz yaşı katmayız.
At.. mayız, efendiler, ayartmayız
Salt
En yat
Ellerde bile
Gücümüzden kile kile
İncirle ceviz
Gibi çiçeksiz
Meyva verenlerdeniz
Biz.

Can AK ENGİN

Yorum yapın

This site is protected by wp-copyrightpro.com

Daha fazla Biyografiler, Yazarlarımızın son çalışmaları
Şemsi Belli Hakkında Bilgi – Ayhan Hüseyin ülgenay

1925 Arapkir / Kızıl uşağı / Malatya doğumlu.Ağa torunu ( Hasan Ağa ) Baba adı; Şeyho, Ana adı; Şefika.İlk ve...

Kapat