Kürt Edebiyatı |

Category Archives: Kürt Edebiyatı

İlk Kürtçe roman: Şıvane Kurmanca ve yazarı Erebe Şemo – Özkan Öztaş

sovyetler_birliği’nde kürt sanatıSovyetler Birliği’nde Kürt Edebiyatı
İlk Kürtçe roman: Şıvane Kurmanca ve yazarı Erebe Şemo
Kürt tarihinin ilk roman örneği, 1935 yılında Sovyetler Birliği’nde, Sovyet Ermenistanı’nda okuyuculada buluştu. Romanın yazarı Sovyetler Birliği’ndeki Kürt tarihi ve kültürü çalışmalarında adı­na en çok rastladığımız aydınlardan biri olan Erebe Şemo idi.

Ere be Şe mo (Şamilov), 1897′ de Kars’ın Sılsize köyünde dünyaya geldi. Savaşların değiştirdiği sınırlardan dolayı yurdundan göç etmek zorunda kalan Şemo, 1916 yılında demiryollarında işçi olarak çalışırken Bolşevik işçilerle tanıştı.

Sessizce Anlatan Bir Roman – Zafer Köse

Yitik Bir Aşkın Gölgesinde: Mehmed Uzun’dan Cumhuriyet’in ilk dönemindeki bir Kürt aydınının hikayesi. Bir karanlık bir aydınlık fotoğraflara bakar gibi okuyorsunuz.


Yitik Bir Aşkın GölgesindeBir dostunuz sizi davet etmiş. Oturmuş, karşınızdaki duvara yansıtılan fotoğrafları izliyormuşsunuz. Yavaş yavaş değişiyormuş fotoğraflar. Hemen arkanızdaki cihazdan çıkan ve omzunuzun yanından geçerek duvara ulaşan huzmenin içinde toz zerrecikleri uçuşuyormuş. Genişleyerek ilerleyen bu ışık yolunun duvara değdiği yerde, görüntüler somutlaşıyormuş. Her fotoğraf, aynı zamanda odayı aydınlatan bir ışık kaynağı haline geliyormuş.

Kürt edebiyatı okuma listesi

kütüphane1. Öncelikle Ehmedê Xanî ‘nin 17. yüzyılda yazdığı Mem û Zîn’ine kulak kabartmak gerekir. Hem Kürtçesi hem Türkçesi olan bu kadim metin muazzam bir aşk hikâyesine odaklanırken dönemi de çok iyi tasvir eder. Bir yandan kavuşup mutlu olan iki aşığı, diğer yandan sevip kavuşamayan iki aşığın trajik hikâyesini anlatırken dönemin sosyal yaşantısına da ışık tutar. Bu metin bize mutlu aşkın yazılı tarihi yoktur önermesini de hatırlatır.

Mem Bawer: Kürt Folkloruyla Gelişen Çocuk Edebiyatı Bin Yıllardır Var

mem bawerŞair, yazar, Hîva adlı çocuk yayınevinin kurucularından MemBawer, Kürt çocuk edebiyatını, nasıl başladığını, şimdi ne durumda olduğunu, yazarlarını anlattı.
“Geleneksel Kürt folkloruyla gelişen ve süregelen bir edebiyattan bahsedeceksek eğer, o bin yıllardan beri hep vardı. Her Kürt çocuğu, yaşlılardan dinlediği Kürtçe fabl masallarla, mitolojik destanlarla, halk hikâyeleriyle, tekerlemeler, bilmeceler, maniler ve ninnilerle büyüdü. Kürtlerin dili yasaklandığı için sözlü olarak “dengbêj”lik geleneğiyle “stran” (türkü) söyleyen dengbêjler, aynı zamanda iyi bir hikâye anlatıcısıdırlar.”

Nevala Kasaba – Musa Anter “Yaşamanın bir başka adı direnmektir?” (kendi sesinden)

musa_anterKekik, reyhan ve kaçak tütün kokusu taşırdı rüzgar,
Alçak damlı evlerin yüksek küçük pencerelerinden soluk ışıklar yağıyordu geceye,
Köpek havlamaları korkulara karışır kaygıları beslerdi,
Sonra dağlardan kurşun sesleri gelirdi, belirli belirsiz
Namlunun ucunda çırpınırdı yürekler
Ağıtlar yankılanırdı dağlara doğru
Kapılar kırılır, talan edilirdi sevdalar

Kürt Tiyatro Tarihi (Dîroka Şanoya Kurdî) Peywend yayınlarından çıktı

kürt_tiyatro_tarihiKürt Tiyatro Tarihi (Dîroka Şanoya Kurdî) Peywend yayınlarından çıktı.

Kendi alanında Türkiye’de şimdiye kadar yayınlanan en kapsamlı çalışma olması nedeniyle öncü olan bu kitap, dramaturg “Çetoyê Zêdo- Yavuz Akkuzu” tarafından Kürtçe hazırlandı. Kitap, Kürt Tiyatrosu’nun kaynakları, bilinmeyenleri ve başlangıçtan 1990’lara kadar gelişimi hakkında, okura geniş bir perspektif alanı sunuyor. Kürt Tiyatro Tarihi ve külliyatının Türkiye’de görünür kılmayı amaç edinmektedir.

Serpêhatiyên Kurdan – Seydayê Tîrêj

serpêhatiyên_kurdanSerpêhatiyên Kurdan (Kürtlerin Sergüzeştleri)-Tîrêj

Walter Benjamin, 1831-1895 yılları arasında yaşamış, işi dolayısıyla neredeyse bütün Rusya’yı dolaşmış ve hikâyelerinin çoğunu da bu yolculuklar esnasındaki gözlem, gezi ve malzemelerden oluşturmuş NikolayLeskov’a dair yazdığı bir yazıda (Hikâye Anlatıcısı), anlatıcılık sanatının sonuna geldiğimizi söyler.

Kurd Kitêb Çapxane – Mesud Serfiraz

Kurd, Kitêb, ÇapxaneKürt, Kitap ve Matbaa: Osmanlı Döneminde Kürt Kitap Yayıncılığı (1844-1923)

Mesûd Serfiraz tarafından yazılmış olan Kurd, Kitêb, Çapxane: Weşangeriya Kitêbên Kurdî Di Dewra Osmaniyan De (1844-1923) [Kürt, Kitap ve Matbaa: Osmanlı Döneminde Kürt Kitap Yayıncılığı (1844-1923)] başlıklı bu çalışma Kürt Çalışmaları alanında önemli bir boşluğu dolduracak niteliktedir.

İlk Kürtçe çocuk kanalı Newroz’da yayına başlıyor

İlk Kürtçe çocuk kanalı Zarok TV, Newroz’da (21 Mart’ta) Diyarbakır’dan yayına başlıyor.
Kürtçenin Kurmanci, Kırmancki (Zazaki) ve Sorani lehçelerinde yayın yapan Zarok TV’nin duyurusunda, “Şirinler, Sünger Bob, Gumball, Adventure Time başta olmak üzere birçok çizgi diziyi Kürt çocukların da Kırmancki ve Kurmanci dublajlarıyla” izlenebileceği belirtildi.

ABD ve Irak – Halepçe’nin Zehirlenmesi – Joost R. Hiltermann

Mart 1988’de, İran-Irak savaşı sırasında, Irak Kürdistanı’nın ücra bir kenti olan Halepçe’de binlerce insan kimyasal saldırı sonucu öldürüldü. Bu dehşetin neticesinde, her iki taraf bir diğerini devam eden savaşta katliam yapmakla suçlarken saldırıyı kimin yaptığıyla ilgili karışıklık devam etti. Sis perdesi ortadan kaldırıldığında, Saddam Hüseyin rejiminin ve ona gizlice yardım eden Batılı müttefiklerinin sorumlu olduğu ortaya çıktı.

Wêje û Rexne Dergisi’nin 4. sayısı çıktı

Wêje û Rexne: Edebiyat ve Travma I

Kürtçe araştırma, eleştiri ve edebiyat teori dergisi Wêje û Rexne’nin dördüncü sayısı, Edebiyat ve Travma-1 dosya konusuyla edebiyatseverlerin karşısına çıktı.
Kürtçe edebiyat eleştirisine yeni bir soluk getiren derginin içeriğinde, değerli akademisyen ve eleştirmenlerden farklı konular üzerine makaleler bulunuyor.

Nezanin (Bilmemek) – Milan Kundera

Fransızca yazılmış, orijinal adı L’ignorance olan “Nezanîn” (Bilmemek) Fransızca’dan Kürtçe’ye çevrilmiş, Milan Kundera’nın önemli eserlerinden biridir. Nezanîn, Milan Kundera’nın Kürtçe’ye çevrilmiş ilk kitabı olması açısından da önem taşımaktadır. Yazar Milan Kundera, kitabın Kürtçe’ye çevrilmesi aşamasında, özellikle kapak tasarımları için birebir sürecin içerisinde yer almıştır.

Kürtçe kitap ve dergi satan, dili Kürtçe olan ilk Kürtçe kitap satış sitesi “Pirtûka Kurdî” açıldı.

Kürtçe kitap ve dergi satan, dili Kürtçe olan ilk Kürtçe kitap satış sitesi http://www.pirtukakurdi.com/ açıldı.

Merheba ji te re gelê me… Merheba ji we re kurdîhezno… Merheba ji we re xwendayên zimanê kurdî… Meheba ji we re xwendevanên pirtûkên kurdî… Merheba ji we re bikirên Pirtûka Kurdî…

Kürtçe Sesli Kütüphane kuruldu

Kentte bulunan engellilere, daha iyi bir yaşam kalitesi sunma ve engellileri sosyal yaşama katma amacıyla hizmet veren Amed Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı Engelli Şube Müdürlüğü bir ilki gerçekleştirerek Kürtçe Sesli Kütüphane’yi kurarak kayıt almaya başladı.

Kürt Aydınlanma tarihinden portreler: Şêrko Bêkes

Modern Kürt şiirinin en önemli temsilcilerinden olan Şêrko Bêkes, 2 Mayıs 1940 yılında Güney Kürdistan’ın Süleymaniye kentinde doğdu. Henüz 8 yaşındayken yine kendisi gibi Güney’in bilinen önemli şairlerinden babasını, Faik Bêkes’i kaybetti.

Babası aynı zamanda öğretmen olduğu için sık sık başka şehirlere göç etmişlerdir. Şêrko Bêkes çocukluğundan itibaren şiirin, edebiyatın, aydınlanmanın içinde bulmuştur kendini. ”Evimizde çıra ve mum yoktu şiirle aydınlanıyorduk” sözü aslında çocukluğunda yaşadıklarının özetidir.

Kürt aydınlanma tarihinden portreler: Erebê Şemo

“Kürtlerin Rönesansı” diye nitelendirebileceğimiz dönem, Kürt edebiyatına dair üretimlerin de doruk noktasına ulaştığı SSCB’de gerçekleşmiştir. Erebê Şemo(Şamilov) da bu dönemin en önemli Kürt aydınlarındandır. Erebê Şemo, 1897 yılında o dönem Çarlık Rusya’sı işgalinde olan Kars’ın Susuz köyünde doğdu. Şemo, çocukluk ve gençlik yılları büyük sıkıntılar içinde geçmesine rağmen eğitimine devam eder. Demiryolunda çalışırken Bolşeviklerle tanışır ve onlarla ilişkilerini geliştirir. Ardından Kızıl Ordu’ya katılır ve 1917 Ekim devriminde aktif rol alır.

Gulênin rüyaları kitap oldu

Kürtçe üzerinde yaptığı çalışmalar ve takın tarihte ilk Kürtçe- Türkçe Hukuk Sözlüğüne imza atan Araştırmacı, Tiyatrocu ve Yazar Keremo’nun kaleme aldığı ‘Xewnên Gûlê’ (Gulênın Rüyaları) adlı masal seti okuyucularla buluştu.

Çocukların kendi ana dilleri ile bütünleşmeyi, ana dillerini daha iyi konuşmaları ve asimilasyon politikalarının bir nebze önüne geçmeyi amaçlayan çalışma 5 kitaptan oluşuyor.

Kürt Şair Cigerxwin’in hayatı ve şiirlerinden bestelenmiş iki ezgi

01.11.2012 tarihli Özkan Öztaş’ın hazırlayıp sunduğu Mezopotamya’nın Sesi programında Marksist Kürt Şair Cigerxwin’in hayatı ve şiirlerinden bestelenmiş iki ezgi paylaşılıyor.

Dinlemek için “devamını oku”yu tıklayınız

Yokluğunun 30. Yılında Cigerxwin – Özkan Öztaş

Eserlerinde yoksulluğu, işçileri, köylüleri, ezilen Kürt halkını işleyen Marksist Kürt şairi Cigerxwin, 1903 yılında Mardin?in Gercüş (bugün Batman?a bağlı) ilçesinde dünyaya gelir.

1. Paylaşım Savaşının başladığı yıllarda Suriye?ye göç etmek zorunda kalan Cigerxwin?in asıl adı Şehmuz Hasan?dır. 1914 yılında Suriye?nin Amude şehrine göç eden Cigerxwin, 1921 yılında Suriye?de İlahiyat Fakültesini bitirerek din görevlisi olarak işe başlar. Kürtlerin din âlimlerine ve dini liderlerine Seyda adını verdiklerinden dolayı, Seyda Cigerxwin olarak da bilinir.

Kürtçe araştırma, eleştiri ve edebiyat teori dergisi Wêje û Rexne’ nin 3. sayısı çıktı

Wêje û Rexne: Kürt Edebiyatı ve Sınır
Kürtçe araştırma, eleştiri ve edebiyat teori dergisi Wêje û Rexne?nin üçüncü sayısı, Edebiyat ve Sınır üst başlığı ile edebiyatseverlerin karşısına çıktı.
Kürtçe edebiyat eleştirisine önemli katkılar sunan derginin içeriğinde, değerli akademisyen ve eleştirmenlerden farklı konular üzerine yazılar bulunmaktadır. Ünlü eleştirmen ve akademisyenler Haşim Ahmedzade’nin Nasname û Ziman (Kimlik ve Dil), İbrahim Seydo Aydogan’ın Romana Kurdî û Rexne û Ziman (Kürt Romanı, Eleştiri ve Dil), A.Rahman Adak’ın Leyla ile Mecnun üzerine derinlemesine analizinin yanında, Roland Barthes ve Halil Cibran’ın çeviri makaleleride bulunmaktadır. Ayrıca roman yazarı ve çevirmen Ciwanmerd Kulek’in Sovyet Kürt romanı üzerine değerli bir çalışması ve Şiko Ömer Kakereş’in psikanalitik roman analizi üzerine çalışması diğer önemli çalışmalardan bazılarıdır.

Page 1 of 11