Freud’un bencil listesi

freud’un_kız_kardeşiFreud’un hayatını merak edenler ve bütün “kardeşler” Freud’un Kız Kardeşi’ni okumalı. Roman, bir dâhinin sırdaşı olan kız kardeşine yüz çevirme, onu kendi kaderiyle baş başa bırakma hikâyesi.

“Siz gelmeyeceksiniz.”
“Gelmeyecek miyiz?”

“Gerek yok” diyor Sigmund. “Ben de kendim istediğim için gitmiyorum zaten. Britanya ve Fransa’daki bazı diplomat arkadaşlarım buradaki yetkililerden bana çıkış vizesi vermelerini rica etmişler.”

Toparlanıyorlar. Londra?ya gönderileceklerle atılacaklar ayrı kutulara giriyor. Karısı Martha, onun kardeşi, kızı Anna, hizmetçileri, doktoru, doktorunun ailesi, köpeği Viyana?dan ayrılıyorlar. Sigmund Freud?un beraberinde götüreceği kişilerin ismini yazdığı listede kız kardeşleri yok. Paulina, Marie, Rosa ve Adolfina?yı kolay seçilebilsinler diye kollarında Davut yıldızı taşımak zorunda oldukları bir hayat ve toplama kampları bekliyor. Anna şanslı, evlenip Amerika?ya yerleşiyor.

Seni doğurmasaydım daha iyiydi!
Ailenin ilk çocuğu Freud?un, kız kardeşlerini neden o listeye eklemediğini anlatan somut bir bilgi yok. Ama Makedon yazar Goce Smilevski?nin yaptığı uzun okumalardan sonra bazı tahminleri var. Şu sıralarda ?Avrupa Birliği Edebiyat Ödülü? vurgusu yapan nostaljik kapağıyla kitapçı vitrinlerini süsleyen, farklı ilgi alanlarına sahip kişiler tarafından hararetle okunan, bloglarda üzerine heyecanlı yorumlar yapılan Freud?un Kız Kardeşi?nin temeli de işte bu tahminler. Freud?un Kız Kardeşi bir roman. Ama Freud?un hayat hikâyesine ve teorilerine hâkim Smilevski?nin yaşanmış olaylara sadık kaldığı, fevkalade akıcı, çevirmen Levent Amedov?un katkısının da yadsınamayacağı, yazarın kelimeleriyle ?sözcüklerin kayıp gittiği? biyografik bir hikâye.

1878 yılında Freud Ailesi. Arka sırada soldan sağa Paula, Anna, Freud, Emanuel, Rosa, Marie, Simon, Nathansohn. Ön sırada soldan sağa Adolfina, ?, Amalia Alexander, ?, Jacob.

Hikâyeyi Freud?un en küçük kardeşi Adolfina anlatıyor. Çocukluğu hastalıklarla evde geçmiş, ?biriktirdiği bütün anılara yattığı yerden şahitlik etmiş? bir çocuk Adolfina. Kendisiyle dolu ağabeyi Freud en çok onunla ilgileniyor, konuşuyor. Fikirlerini onunla paylaşıyor. Annesi bu yakınlıktan çok rahatsız. Adolfina?nın ondan en sık duyduğu söz, ?Seni doğurmasaydım daha iyiydi?. Genç kız saflığıyla annesinin onu yeniden seveceğini ümit ediyor, mesela mutfakta yanına sokuluyor bazen. Ancak diyecekleri boğazına takılıp kalıyor. Yürümesiyle alay eden, sürekli onu başka kızlarla kıyaslayan, Sigmund?una tapan annesi onu asla affetmiyor. Adolfina annesi gibi duygularını en keskin haliyle belli eden biri değil. Tek sığınağı Freud, ?rüya bakışlı bir kıza? âşık olunca ondan nefret etmiyor. Kırılıyor ama. Âşık olduğu için değil, kendi doğum gününü unutup Martha?ya doğum gününde aldığı hediyeyi getirip gösterdiği için, hep ondan bahsettiği için, onunla vakit geçirdiği için, artık kendisiyle ilgilenmediği, varlığını ya da yokluğunu bile fark etmediği için. Ve evlendiği için?

İyice yaşlanan babaları dükkânı kapatınca, durumları kötülüyor. Tek umudu, Alman ailelerin çocuklarına bakmak üzere Paris?e gitmek. Kız kardeşlerine bilet alınıyor ama annesi ona bilet almakta zorlandıklarını söylüyor. Babasından bile ihtiyar olan kocasına baksın diye evde oturmasını istiyor. Adolfina ağabeyine koşuyor, gözyaşları Freud?u etkilemiyor, ?yüce bir iş? olduğunu söylüyor yapacağının.

Anneliğin kutsallığı ve etkisiz baba figürü
Hassas ruhu bu kadar yükü kaldıramayan Adolfina bir kliniğe yatıyor. Ruhu burada daha da ağırlaşıyor. Dünyanın en önemsiz Freud?u olarak tamamlıyor ömrünü. Yıllar sonra ağzından bir roman yazılıyor, ama ismi kapağa çıkmıyor. Adolfina?nın hayatını Freud?a değdiği için merak ediyor otuz farklı dilde okuyan kalabalıklar. Bir röportajında Smilevski, unutulmuş milyonlarca insandan biri olduğu için roman kahramanı olarak Adolfina?yı seçtiğini söylüyor.

Çocuklarını ayıran, birine taparken aralarından seçtiği diğerine hayatının nefretini boca eden anne kutsal mıdır? Etkisiz baba figürü kız çocuklarının yaşamını nasıl etkiler? Kardeşler hayal ettikleri hayatları kurana kadar birbirine destek olup sonra yolları ayrılan dostlar gibi birbirlerini arada bir mi hatırlar? Biri, en ihtiyaç duyduğu anda neden diğerinin yanında olmaz? Kan bağıyla mahkûm olunan ilişkileri sorgulatan bir kitap Freud?un Kız Kardeşi.

Hikâyeye Gustav Klimt ve kız kardeşi Klara ile Otta Kafka?nın da dâhil olmasıyla kadının toplum içindeki rolü sorgulanıyor. Romandaki Freud şöyle konuşuyor: ?Evli bir kadın, eşi kadar kazanabilir mi? Kabul etmeliyiz ki, evin yönetimi ve çocuklara gereken ilgi için bütün bir varlık gerek, yani demek oluyor ki her türlü kazanç olanaksızdır. Eğer ki kadın da eşi kadar kazanıyorsa, kim yemek yapacak, evi kim temizleyecek, çocukları kim büyütecek??

Klara ona şöyle cevap veriyor: ?Toplum yeniden düzenlenmek zorunda. Farklı temeller üzerine kurulması gerekecek, hiç kimsenin mağdur olmaması için, kadınların da sonunda esir olmaktan kurtulması için?.

Freud?un Kız Kardeşi bir dâhinin sırdaşı olan kız kardeşine yüz çevirme, onu kendi kaderiyle baş başa bırakma hikâyesi. Bu kitabı Sigmund Freud?un hayatını merak edenler, iyi bir roman okumak isteyenler ve bütün ?kardeşler? okumalı.

PERİHAN ÖZCAN
(18.05.2014, http://kitap.radikal.com.tr/)

FREUD?UN KIZ KARDEŞİ
Goce Smilevski
Çeviren; Levent Amedov
Nemesis Kitap
2014, 240 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Makaleler, Romanlar
Kalabalık, Yalnızlık ve Flâneur

Tarım toplumundan üretim toplumuna, ardından tüketim toplumuna doğru geçişle birlikte kentler yeni anlamlar yüklenmeye başladı. Yeni anlamlarla birlikte yeni gerçeklikler,...

Kapat