Zamanımızın Bir Kahramanı – Mihail Yuryeviç Lermontov

“Her kitapta önsöz, hem ilk hem de son şeydir. Ya eserin amacını açıklamak için yazılır, ya da onu haklı göstermek, eleştirmelere cevap vermek için. Ama okurlar, genellikle, ne ahlaki amaçlarla ne de eleştirilerdeki saldırılarla, ilgilenirler; onun için de önsözleri okumazlar. Yazık ki her yerde böyledir bu, özellikle bizim ülkemizde.
Halkımız hâlâ öyle toy, öyle saftır ki, sonunda “kıssadan hisse” çıkaramadığı bir öyküyü anlamaz. Bakarsınız gülünç bir yeri atlar, bir hicvi kavrayamaz; yani kötü yetiştirilmiştir kısacası. Saygıdeğer bir kitapta olduğu gibi, saygıdeğer bir toplulukta da aşağılamanın yeri olmadığını daha öğrenmemiştir; çağdaş eğitimin çok daha keskin bir silah yarattığını, bu silahın da, görünmez olmasına rağmen, dalkavukluk kılığına bürünerek tam hedefi bulan, kaçınılmaz, öldürücü bir silah olduğunu bilmemektedir. Bizim halkımız, savaşan saraylara mensup iki diplomatın konuşmalarına kulak verip onların yakın bir arkadaşlık uğruna kendi hükümetlerini aldattıklarına inanan saf bir taşralıya benzer.
Bu kitap bazı okurların, hatta bazı eleştirmenlerin, kelimenin tam anlamıyla, talihsiz inançlarının acısını çekti. Bazıları “Zamanımızın Bir Kahramanı ” gibi ahlaksız bir insanın örnek olarak gösterilmesine pek içerledi; bazıları da, büyük bir incelik göstererek, yazarın kendisinin ve arkadaşlarının portresini çizdiğini belirtti. Ne bayat, ne acınacak bir davranış! Apaçık ortada: Rusya ‘nın öyle bir yaradılışı vardır ki, her şey o ülkede iyiye gider bu çeşit saçmalıkların dışında. Bizde masalların en masalı bile kişilere yöneltilmiş bir aşağılama olarak görülür.
Beyler, “Zamanımızın Bir Kahramanı” gerçekten bir portredir, ama bir tek kişinin portresi değildir; kuşağımızın gittikçe anan kötülüklerinden yaratılmış bir portredir.
Bana bir insanın bu kadar kötü olamayacağını söyleyeceksiniz yine; ben de diyeceğim ki, madem bir sürü trajik ve romantik haydutun varlığına inandınız, öyleyse neden Peçorin gerçeğine inanmıyorsunuz? Çok daha korkutucu, çok daha çirkin öykü kahramanlarını beğendiniz, yine bir öykü kahramanı olan bu kişiyi neden benimsemiyorsunuz? Yoksa bu kişideki gerçek payı sizin isteğinizden daha mı fazla?
Bu öyküden ahlakın bir şey kazanamayacağını söyleyeceksiniz. Özür dilerim, insanların tatlıyla beslendiği yeter; bundan mideleri bile bozuldu: Biraz acı ilaç, katı gerçekler gerek onlara. Yine de sözlerimden bu kitabın yazarının, insanların kötülüklerini silip süpürmek gibi yüce bir düşe kapıldığı sonucunu çıkarmayın. Tanrı onu böyle bir küstahlıktan korusun! O sadece, çağdaş bir insanı kendi anladığı gibi, kendi gördüğü gibi çizmeği eğlendirici buldu. Hastalığın belirtilmiş olması bile yeter;
nasıl iyileştirileceğini Tanrı bilir.”
Lermontov / Önsöz

“Çağımızın Bir Kahramanı, psikolojik yanı ağır basan bir serüven romanıdır: Şaşırtıcı bir çekicikle, aşk ve ölümün, umut ve hayal kırıklığının yer aldığı olaylar, Kafkasya?nın kendine özgü tutkulu ve gizemli havası içinde geçer.” Nedim Önal

1841 yılında yazılan roman, Rus edebiyatında bugün bile, hala güncelliğini koruyan bir tartışmaya yol açmıştır. Mihail Yuryeviç Lermontov, eleştirilere romanının ?Önsöz?ünden yanıt vermiştir:
?Baylar, Çağımızın Bir Kahramanı gerçek bir portredir, ama bir tek kişinin portresi değil; kuşağımızın gittikçe gelişen kusurlarından yaratılmış bir portre. Bana, bir insanın bu denli kötü olamayacağını söyleyeceksiniz yine; ben de size derim ki, bir sürü trajik ve romantik haydudun varlığına inandınız da Peçorin gerçeğine  neden inanmıyorsunuz? Çok daha korkunç, çok daha çirkin öykü yiğitlerini beğendiniz de neden şimdi bunu beğenmiyorsunuz? Ondaki gerçeklik istediğinizden çok olduğu için mi acaba? Bu öykülerden ahlak hiçbir şey kazanmaz diyeceksiniz. Özür dilerim. İnsanların tatlıyla beslendikleri yeter; mideleri bozuldu artık; onlara biraz acı ilaç, katkısız gerçek gerek. Bu sözlere bakıp da kitabın yazarının, insanların kusurlarını düzeltmek gibi yüce bir düşe kendini kaptırdığını sanmayın. Tanrı onu bu kabalıktan korusun! O, sadece bu yüzyılın insanını kendi görüş ve anlayışına göre çizmeyi eğlenceli bir görev saydı. Hastalığın belirtilmesi yeter; iyileştirmek ise Tanrının işi.?

Peçorin, Lermantov?un, ?Çağımızın Bir Kahramanı? adlı romanının unutulmaz kahramanıdır. Lermantov sadece Rus edebiyatına değil, dünya edebiyatına da çok önemli bir kahraman kazandırmıştır. Kimdir Peçorin? Aşkı kontrolünde tutan bir kişiliktir. Ona göre kontrolün dışına çıkan bir aşk mutluluk değil, mutsuzluk getirir. Bu yüzden kadınlar ona aşık olurken, o aşık olmaya ramak kala bırakır aşkı. Aşktan korkar, yüreğini ortaya koyamaz. Acı çekme korkusu Peçorin? de aşkın önündedir. Hayatında hiçbir zaman mutlu olmazken, her zaman acıdan da uzak kalmayı başarır. Edebiyata Peçorin? i veren Lermantov bir düello sonunda ölür. Aşk intikamını hayatta alır. Peçorin? i koruyan Lermantov, kendisini koruyamaz.

Kitabın Künyesi
Çağımızın Bir Kahramanı
Mihail Yuryeviç Lermontov
Çeviri: Nedim Önal
Cem Yayınevi
Basım Tarihi: 2000
192 sayfa

***

Zamanımızın Bir Kahramanı
Mihail Yuryeviç Lermontov
İletişim Yayınevi / Yayınevi Genel Dizisi
Çeviri : Ergin Altay
İstanbul, 2014
243 s

Zamanımızın Bir Kahramanı – Mihail Yuryeviç Lermontov” üzerine bir yorum

  1. Bu kitap yetenekleri, bilgisi ve görgüsü bir amaç için harcayamayan, kaybolmuş insanın simgesidir. Özellikle I.Pavel ve I. Aleksandr dönemindeki baskı rejiminin yarattığı gerçek bir kişiliktir. Bir lanettir adeta. Yemekten, şaraptan, savaştan, aşktan kısacası duygudan tat alamayacak kadar bastırılmış bir insanın hayat hikayesidir. Yeni okuyacak olanlar lütfen kitabın sonlarına doğru Peçorin’in kendi iç dünyasını tanıttığı, sosyal neden – sonuç ilişkilerini açıkladığı kısma özellikle dikkat etsinler. Şöyle der Peçorin: ‘Herkes yüzümde kötülük belirtileri okuyordu. Sonunda dilekleri gerçekleşti. Alçak gönüllüydüm beni hesaplı olmakla suçladılar.Beni anlamıyorlar hep kırıyorlardı, kinci oldum. En güzel duygularımı alaya alınır korkusuyla ruhumun derinliklerine gömdüm, onlar da orada öldüler. Hep gerçeği söyledim inandıramadım ben de aldatmaya başladım.’
    Peçorin, tıpkı Oblomov gibi sadece bir ad değil, bir tanımın kısaltmasıdır sevgili okurlar.

Yorum yapın

This site is protected by WP-CopyRightPro