Hamlet Kürtçe Sesleniyor: ?Hebûn an nebûn?

Bundan 400 yıl önce ünlü İngiliz yazarı William Shakespeare?in kaleme aldığı Hamlet oyunu ilk kez bir Kürt tiyatro grubu tarafından Amsterdam?da sahnelendi. Stockholm?de de iki seans oynanan oyun Kürtler tarafından ilgi ve beğeniyle karşılanırken tiyatro ve sanat çevrelerinden olumlu tepkiler aldı. Hollanda ve İsveç basınının yoğun ilgi gösterdiği Hamlet, 9 Kasım günü de Diyarbakır?da bir kez daha ?Hebûn an nebûn? (Olmak yada Olmamak) diyerek Kürtçe seslendi. Oyunun bitiminden sonra Hamlet?in yönetmenliğini yapan Celil Toksöz ve Gertrude rolünü üstlenen Rojda?yla Hamlet?in doğuş ve sahnelenme sürecini konuştuk. Diyarbakır doğumlu Celil Toksöz neredeyse Hollanda?ya geldiği 1986 yılından bu yana tiyatro ile uğraşıyor ve Hollanda?da kurulu RAST Tiyatrosu?nun Genel Sanat Yönetmenliğini yapıyor. Toksöz Diyarbakır?da doğduğu ve Kürt olduğu halde Kürtçe bilmemesinin nedenini Türk devletinin sürdürdüğü asimilasyon politikasına bağlıyor ve ana dilini bilmemenin verdiği ezikliğin kendisini Kürtçe oyunlar sahnelemeye teşvik ettiğini söylüyor. Toksöz, kendisini Kürtçe tiyatro yapmaya teşvik eden bir başka şeyin de tiyatro ödüllerini İstiklal Caddesi çevresindeki tiyatrocuların bir birlerine verdiklerini anlaması ve Kürt tiyatrosunu dıştaladıklarını farketmesi olduğunu ifade ediyor.

ARKADAŞLARIMIZ ARANIR DURUMDA

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Belediye Tiyatrosu?na Hamlet?i oynamayı önerdiğini ve evet cevabı almasından sonra provaları çok güç koşullar altında tamamladıklarını belirten Toksöz, yaşadıkları güçlükleri şu cümlelerle dile getiriyor: ?Beni en fazla etkileyen sanatçı arkadaşların sıkıntılarını oyuna yansıtmamaları- ydı. Diyarbakır?da her gün gösteriler, mitigler, eylemler oluyor. Oyuncu arkadaşların yakınları tutuklanıyor. Buna rağmen provalara geliyorlar. Bu mücadelenin bir başka biçimi olmalı. Arkadaşlar sanatımızla da olmalıyız anlayışıyla hareket ediyorlardı. Günde en az iki kez Kandil?i bombalayan jetlerin gürültüsünden provalara ara vermek zorunda kalıyorduk. Gidişlerinde de dönüşlerinde de hiçbir şey konuşmuyorduk. Bu ruh haliyle bu oyunun provalarını tamamladık. Oyunun provalarının bitmesinden iki hafta önce bir arkadaşımızın amcasını Kürtçe ders verdiği için tutukladılar. Hamlet?i oynayan arkadaşımız aranır duruma düştü.?

HAMLET?İ KÜRTÇE OLARAK TASARLADIK

Oyuncuların profesyonel pişkinliğe sahip olmalarının, Rojda, Gülseven Medar ve Ali Tekbaş gibi yetenekli ve sesleri çok güçlü olan sanatçıların ortak çabalarının oyunun ortaya çıkmasında belirleyici bir önemi olduğunu vurgulayan Toksöz, Hamlet?i Kürtçe bir karakter olarak tasarladıklarını söylüyor. Kürt Hamlet?in sırtında yüzyıllardır taşıdığı bir kimlik sorunu olduğunu, topraklarında 30 yıldır devam eden bir savaş gerçeği olduğunu dile getiren Toksöz, şunları söylüyor: ?Başka coğrafyalarda olmak veya olmamak bireyin kendisine yönelttiği bir soruyken Kürt Hamlet için sosyolojik sorun ve bir kimlik anlayışı olarak algılanacaktı. Biz Kürtlerin dengbejliğinde olan müzik, fizik ve anlatımı temel aldık. Dengbejler anlatırken hem türküsünü söyler, eliyle koluyla kılıktan kılığa girer. Tüm bunları bu oyunda birleştirdik.? Toksöz, çok güç koşullar altında gerçekleştirdikleri Hamlet?in gerekli karşılığı ve ilgiyi gördüğü düşüncesinde. Hollanda ve İsveç?teki Kürtlerin oyunu ilgi ve beğeni ile izlemelerinin ve bu ülkelerdeki tiyatro eleştirmenlerinden olumlu tepki almasının kendilerini sevindirdiğini ve azimlerini artırdığını ifade ediyor. (Stockholm/EVRENSEL)

EHMEDÊ XANİ?NİN BİR HİKAYESİNİ DİNLER GİBİ

GERTRUDE rolünü oynayan ve Hamlet?in bestelerini yapan Rojda ise ilk kez bir tiyatro oyununda rol aldığını söylüyor. Kürtlerde tiyatro kültürü yeterince gelişmediği için kaygılı olduğunu belirten Rojda, basında olumlu eleştiriler almalarının kendilerini rahatlattığını dile getiriyor. Hamlet?i çok ağır olan edebi bir dille anlatmak yerine Kürt kültür, masal ve deyimleriyle çok iyi bir biçimde harmanlayarak sahnelediklerini ifade eden Rojda, bu nedenle de insanların sıkılmadan oyunu izlediklerini belirtiyor. Aslında Kürtlerin oyunda Hamlet?i değil kendilerinden bir parça gördüğünü aktaran Rojda, ?Ehmedê Xani?nin bir hikayesini dinler gibiydiler. Bu çok önemli. Shakespeare?in Ehmedê Xani ile yan yana koyulması Kürtlerin hoşuna gidiyor? diyor.

Murat Kuseyri
(http://www.evrensel.net, 13.11.2012)

Yorum yapın

Önceki yazıyı okuyun:
Yeni Sinsiyet ve Bazı Enstrümanları – Zafer Yalçınpınar

Haklılığın inadıyla -onca yükle- ayağa kalkmak ve ardından yüksek sesle ?Kahrolsun yeni sinsiyet!? diye ölümüne bağırmak, böylesine ?sahici? bir tümcenin...

Kapat