İbni Haldun’dan Bir Önsöz – Zafer Köse

İbni Haldun, Mukaddime adlı eserinde, insanın toplumsallık zorunluluğuna dikkat çeker. Yaşama gereçlerinin tek başına sağlanamayacağını anlatır. Üretim, üretime yetecek kişilerin bir araya gelmesiyle mümkün olur.

Korunma da öyle, eğlenme, eğitim, güvence de. İnsanlar için normal olan, birbirlerinin payına göz dikerek değil, ortak hareket ederek yaşamalarıdır.

Bu durumda, üretimin nedeni “pazarlamak” ve “kâr” olamaz.

Buğdayın değeri, onu elde etmek, işlemek ve ulaştırmak için harcanan emeğin değeridir. Bu değer, satın alınan buğdayda açıkça görülmeyebilir. Oysa her türlü mal ve para, insanların ziraat ve sanayide harcadıkları emeğin değerinden ibarettir.

1332-1406 yıllarında Tunus’ta yaşamış olan İbni Haldun, tarihte akılcılık gelişimine katkı yapmıştır. Maddeci bir felsefe geliştirmesi ve diyalektik yönteme yaklaşması ile dikkat çeker. Yine de, düşüncelerini anlatırken her bölümün ve kitabın sonunda “Doğrusunu Allah bilir” diyor.

İbni Haldun’un eserleri ilk yıllarda ilgi görmedi. Ancak sonraki yüzyıllarda, dünyada sosyolojinin ve iktisatın öncülerinden kabul edildi.

Arnold Joseph Toynbee , 1934 tarihli bir çalışmasında, İbni Haldun hakkında, “Herhangi bir zamanda, herhangi bir ülkede, herhangi bir zihin tarafından yaratılmış en büyük tarih felsefesinin sahibi.” diyor.

Zafer Köse
zaferxkose@gmail.com

Yorum yapın

Daha fazla Eğitim, Ekonomi, Emek Tarihi / Teori, Felsefe, Politika, Sosyoloji, Yazarlarımızın son çalışmaları
Masaldan gece müziği – Onur Köybaşı

“Köpekler yağmuru korkunç bir haber sayarlardı. haber değil de haberin bir belirtisi sarsıntısı bilirlerdi onu.” O gece, yağmura eşlik edecek...

Kapat