Kurd Kitêb Çapxane – Mesud Serfiraz

Kurd, Kitêb, ÇapxaneKürt, Kitap ve Matbaa: Osmanlı Döneminde Kürt Kitap Yayıncılığı (1844-1923)

Mesûd Serfiraz tarafından yazılmış olan Kurd, Kitêb, Çapxane: Weşangeriya Kitêbên Kurdî Di Dewra Osmaniyan De (1844-1923) [Kürt, Kitap ve Matbaa: Osmanlı Döneminde Kürt Kitap Yayıncılığı (1844-1923)] başlıklı bu çalışma Kürt Çalışmaları alanında önemli bir boşluğu dolduracak niteliktedir.

Geç Osmanlı döneminde Kürtlerin basılı kitap üretim sürecine odaklanan çalışma bu dönemde basılan kitapları, kitapların basım serüvenleri ve bunları basan kesimlere dair bilgilerle zenginleştirerek tanıtmaktadır. El yazmasıyla metin üretim sürecinden basılı eser üretimine geçiş metin üretim biçimiyle sınırlı bir değişiklik olmayıp ekonomi, siyaset ve bilgi felsefesi alanında meydana gelen birtakım köklü değişikliklerle yakından ilgilidir. Gerek modern matbaanın ortaya çıktığı Avrupa’da gerekse Avrupa dışı dünyada matbaanın etkilerini ele alan çok önemli çalışmalar yapılmıştır. Bununla birlikte söz konusu literatürde Kürtlerin basılı esere geçiş sürecini nasıl tecrübe ettiklerine dair herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Gerek İslam dünyası gerekse Osmanlı İmparatorluğu modernleşme literatüründe Kürtler konusunda üretilen ‘sessizlik’ durumu kendini basılı esere geçiş konusunda da göstermektedir. Bu, İslam dünyasında modernliğin ve milliyetçiliğin anlaşılma ve bununla ilişkili olarak Kürtler üzerine bilgi üretim biçimleriyle yakından ilişkili bir durumdur.
Bu nedenle Mesud Serfiraz’ın kitabı basılı esere geçiş sürecinde Kürtlerin tecrübe ettiği değişimleri öğrenmek ve anlamak açısından büyük bir öneme sahiptir. Basılı esere geçiş sürecinde meydana gelen değişiklikler dilin semantiği, sözcük hazinesi; edebi türler; yazar, okur ve metin ilişkisi; iktidar ve bilgi üretim-aktarım süreçleri alanlarında yaşanmıştır. Literatürde Kürtler üzerine bilinçli bir sessizliğin üretildiği göz önünde bulundurulduğunda söz konusu dönüşümlerin Kürtler özelinde nasıl tecrübe edildiğinin ortaya çıkarılması büyük bir öneme sahiptir. Kurd Kiteb, Çapxane [Kürt, Kitap, Matbaa] kitabı Kürt yayıncılığının oluşum evresi konusunda önemli bilgiler veren ince işçiliğin ve ciddi bir hazırlık sürecinin ürünü ustalıklı bir çalışma. Kürtlerin kitap, okuma yazma ve yayıncılık konusunda etkilerini bugün de gösteren ne tür bir acılı ve sancılı süreçten geçtiklerini arşiv belgelerine ve bu süreçte kurucu bir rol oynayan cefakar insanların hayat hikayelerine dayalı olarak ortaya koyan akademik olduğu kadar dokunaklı bir kitap. Bu yönüyle kitap yazımı ve yayını ile bunların insanlara ulaştırılması konusunda bugün de karşı karşıya olduğumuz sorunların anlaşılması yönünde tarihsel bir perspektifin oluşturulmasına da büyük katkı sunacak niteliğe sahiptir.

Kitabın Künyesi:
Mesûd Serfiraz
Kurd, Kitêb, Çapxane: Weşangeriya Kitêbên Kurdî Di Dewra Osmaniyan De (1844-1923) [Kürt, Kitap ve Matbaa: Osmanlı Döneminde Kürt Kitap Yayıncılığı (1844-1923)]
Peywend yayınları
İlk basım: Mayıs 2015
245 sayfa

Mebesta vê xebatê lêkolînkirina li ser weşangeriya kurdî ya dema Dewleta Osmanî ye. Danasîna kitêbên kurdî yên ku di navbera salên 1844-1923yan de di nav sînorê Osmanî de çapbûne, naskirina weşangerên van kitêban û têkiliya van kesan bi komeleyên kurdî re mijarên sereke yên vê xebatê ne. Ji bo vê yekê di beşa 3 û 4an de danasîna 40 kitêbên kurdî yên wê dewrê tê kirin. Herwiha di beşa duyem de hewl tê dayîn ku peywendiya di navbera çapkirina kitêbên kurdî û pêşketina nasnameya kurdî ya di dewra Osmanî de bê nîşandan. Ji ber vê yekê di vê beşê de qala komeleyên kurdan ên wê demê û weşanên wan ên periyodîk, bi giştî çapemeniya kurdî ya dewra Osmanî, vegotina rewşenbîr/netewperwerên kurd ên wê demê û çend bûyerên girîng tê kirin. Dîsa bi vê mebestê behsa du kesan tê kirin ku bi fikriyata xwe bandoreke mezin li ser kurdayetiyê wê dewrê kirine: Ehmedê Xanî û Hacî Qadirê Koyî.
Naxwe em dikarin bibêjin ku du aliyên vê xebatê hene: Aliyê pratîk hewl dide ku di nav çarçoveya xebatê de lîsteya kitêbên kurdî yên dewra Osmanî derbixe, aliyê teorîk jî hewl dide ku beşek ji fikra “kurdayetî”yê û têkiliyên wê yên bi metbûatê re ronî bike. Ji bo pêkanîna vê jî çavkaniyên sereke weşanên wê demê bûn. Kovar, rojname, kitêb û rêziknameyên wê dewrê, hin caran jî belgeyên arşîva Osmanî rê nîşanî me da

Yorum yapın

Daha fazla İnceleme, Kürt Edebiyatı
Dehanın soykütüğü üzerine

Dostoyevski, Suç ve Ceza’da insanları, sıradanlar ve dehalar olarak ikiye ayırırken, dehanın suçla olan ilişkisinin de altını çizip geçiyordu. Öyle...

Kapat