Yunan Aydınlanması – Karl Marx

BİR
Eskilerin kavgası, ancak görünür, cennetin, tözel (subs­tantial) yaşam bağının, politik ve dinsel yaşamın çekim gü­cünün parçalanmasıyla bitebilirdi; çünkü tinin kendinde tek olması için doğa ikiye ayrılmalıydı. Yunanlılar onu Hephais- tos’un sanat çekiciyle kırdılar, onu yontularında parçaladı­lar; Romalı, kılıcını onun yüreğine sapladı ve halklar öldü, ama modem felsefe sözün mührünü söker, tinin kutsal ateşi ve dumanı içinde yokolmaya bırakır, ve doğanın çekiminden ayrılmış yapayalnız bir dönek (mürtet) olarak değil de, tinin tinle savaşan savaşçısı olarak, evrensellikle etkindir ve ev­renselin daha da parçalanmasını önleyen biçimler geliştirir.

Karl Marx, “Notebooks on Epicurean Philosophy”.
Marx and Engels, Collected Works, vol. I, Moscow, 1975, p. 431.

İKİ
Felsefe, dünyaya boyuneğdiren ve kesinlikle özgür yüre­ğinde bir damla kan oldukça, hasımlannı Epikuros’un şu haykırışıyla yanıtlamaktan hiç yorulmayacak:

“Kalabalığın tapındığı tanrıları yadsıyan kişi değil, kalabalığın o tanrılarla ilgili olarak inandıklarını doğrulayan (olumlayan) kişi, gerçekten dinsizdir.(75)“-Ed.

Felsefe bunu gizlemez. Prometheus?un itirafı:

“Sözün kısası, tanrılar sürüsünden tiksiniyorum (Prometheus Bound)76.”-Ed.

Felsefenin kendi itirafıdır, insan bilincini en yüce tanrısallık olarak tanımayan göksel ve yersel bütün tanrılara karşı ken­di özdeyişidir (aphorism). Bundan başka özdeyişi de olmaya­caktır.
Ama felsefenin görünürdeki kötüleşmiş sivil konumuna sevinen zavallı mart kedilerine yanıtı, gene Prometheus?un tanrıların uşağı Hermes?e verdiği şu karşılıktır:

Şunu bilesin ki senin uşaklığım için
Karayazgımdan doğan durumumu değiştirmem.
Daha iyidir bu kayaya uşak olmak
Zeus Babaya inanır oğlan olmaktan.(77) (İbid)-Ed.

Prometheus, felsefi takvimde en seçkin ermiş ve şehittir.

Karl Marx, “Doctoral Dissertation”.
Marx and Engels, Collected. Works, vol. I, Moscow, 1975, pp. 30-31.

Açıklayıcı Notlar:
(75)Marx, Epikurus’un Menoeceus’a yazdığı bir mektuptan alıntılıyor.
(76)Aeschylus,Prometheus Bound
(77)Aeschylus,Prometheus Bound

Kaynak: K.Marx, F.Engels, Yazın ve Sanat Üzerine I, Çeviren: Öner Ünalan, Sol yayınları, Birinci baskı, 1995

Yorum yapın

Daha fazla Felsefe, Makaleler
Bilge Karasu Üzerine – Erinç Büyükaşık

BİLGE KARASU?NUN METİNLERİ VE METİNLERDEKİ ?BEN? Türk edebiyatında farklı bir izlek ve söylem olarak Bilge Karasu metinlerinin çoğunlukla post-yapısalcı bir...

Kapat