Dünyada, psikiyatri klinikleri ve hastane deneyimlerinden yola çıkılarak geliştirilen halka açık psikoterapi uygulamaları

tarihinde gönderilmiş tarafından

Dünyada, psikiyatri klinikleri ve hastane deneyimlerinden yola çıkılarak geliştirilen halka açık psikoterapi uygulamalarına dair çeşitli örnekler mevcut. Bu uygulamalar genellikle klinik araştırmalar, hasta geri bildirimleri ve psikoterapi yöntemleri (örneğin, Bilişsel Davranışçı Terapi – BDT) temel alınarak oluşturulmuş. Aşağıda, araştırmama dayanarak öne çıkan örnekleri, kimler tarafından geliştirildiği, ne yaptıkları ve klinik/hasta deneyimlerine dayalı yönlerini özetliyorum. Bu örnekler, gaziler gibi spesifik hasta gruplarından elde edilen verilerden veya klinik ortamda test edilen araçlardan esinlenerek tasarlanmış.

1. PTSD Coach (ABD)

  • Geliştirenler: ABD Gaziler İşleri Bakanlığı’nın (VA) Ulusal PTSD Merkezi ve Savunma Bakanlığı’nın (DoD) Ulusal Telehealth & Teknoloji Merkezi tarafından geliştirildi.
  • Ne Yapıyor: Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) semptomlarını yönetmek için eğitim, semptom izleme, stresle başa çıkma araçları (rehberli rahatlama egzersizleri, yatıştırıcı sesler, ilişki ipuçları) sunar. Uygulama, İngilizce ve İspanyolca olarak erişilebilir ve terapi yerine geçmez, ancak destekleyici bir araçtır.
  • Klinik/Hasta Deneyimine Dayalı Yönü: Gazilerin psikiyatrik tedavi deneyimlerinden yola çıkılarak tasarlandı. Klinik ortamda TSSB tedavisi gören hastaların tetikleyicileri tanıma ve başa çıkma ihtiyaçları temel alındı. Araştırmalar, uygulamanın stres semptomlarını azaltmada etkili olduğunu gösteriyor.

2. Woebot (ABD)

  • Geliştirenler: Klinik araştırma psikoloğu Dr. Alison Darcy tarafından 2017’de kuruldu (Stanford kökenli).
  • Ne Yapıyor: AI tabanlı sohbet robotu olarak çalışır; empati odaklı sohbetlerle zihinsel sağlık desteği sağlar. Kullanıcılara kendini anlama ve başa çıkma stratejileri öğretir, her an erişilebilir bir “müttefik” gibi davranır.
  • Klinik/Hasta Deneyimine Dayalı Yönü: BDT gibi klinik uygulamalardan esinlenerek geliştirildi. Psikologların hasta etkileşimlerinden elde edilen verilerle empati ve sonuç odaklı yaklaşımlar entegre edildi. Klinik araştırmalar, anksiyete ve depresyon yönetiminde etkinliğini kanıtlıyor.

3. Norse Impact (Norveç)

  • Geliştirenler: Norveç’teki Helse Vest Pratice-Research Network (PRN) kapsamında geliştirildi; Norse Feedback PRN verileri kullanılarak oluşturuldu.
  • Ne Yapıyor: Makine öğrenimi ve AI algoritmalarıyla hasta verilerini analiz eder; tedavi terkini öngörür ve kişiselleştirilmiş dijital müdahaleler (psikoeğitim videoları, kendi kendine izleme görselleri, kanıta dayalı egzersizler) sunar. Bunlar, seanslar arası mobil cihazlara gönderilir.
  • Klinik/Hasta Deneyimine Dayalı Yönü: 1.1 milyon nüfusa hizmet veren kliniklerden aylık 10.000 hasta kendi raporlaması temel alınarak geliştirildi. Hastane rutinlerinde toplanan sonuç izleme (ROM) verileriyle, hastaların terapi dışındaki sağlık yetkinliğini artırarak psikoterapi etkinliğini yükseltir. Gerçek zamanlı kişiselleştirme, klinik verilerden doğrudan türetilmiştir.

4. Monsenso (Danimarka)

  • Geliştirenler: Monsenso şirketi tarafından, Güney Danimarka Bölgesi Ruh Sağlığı Hizmetleri’ndeki araştırmacılar ve terapistlerle işbirliği içinde 2017’de yeniden tasarlandı (orijinali bipolar bozukluk içindi).
  • Ne Yapıyor: Anksiyete semptomlarını günlük izler (yoğunluk, maruz kalma görevleri, bilişsel yönler); hatırlatmalar, grafik ilerleme takibi ve semptom tetikleyicileri için not alma özellikleri sunar. BDT’yi tamamlar ve gerçek zamanlı ekolojik anlık değerlendirmeler sağlar.
  • Klinik/Hasta Deneyimine Dayalı Yönü: Anksiyete bozuklukları tedavisi gören hastaların klinik deneyimlerinden (örneğin, kağıt kayıtlarının unutulması gibi sorunlar) yola çıkılarak uyarlandı. Hastalar, grafiklerin hastalık farkındalığını artırdığını; terapistler, seans öncesi veri erişiminin terapi kalitesini yükselttiğini belirtiyor. Uygulama, terapist rehberliğiyle daha etkili oluyor.

5. SilverCloud (Küresel, Köken: İrlanda/İngiltere)

  • Geliştirenler: SilverCloud Health tarafından geliştirildi; yaklaşık 20 yıllık klinik araştırmalar ve küresel dijital sağlık ortaklıklarıyla destekleniyor.
  • Ne Yapıyor: Kişiselleştirilmiş, etkileşimli programlar sunar (depresyon, anksiyete, kronik durumlar, madde kullanımı gibi). Mobil/ tablet/bilgisayar üzerinden erişilebilir; pozitif psikoloji ve kanıta dayalı tekniklerle semptom yönetimi öğretir.
  • Klinik/Hasta Deneyimine Dayalı Yönü: Yüz yüze terapi kadar etkili olduğu klinik çalışmalarla kanıtlandı (kullanıcıların %80’inde iyileşme). Sağlık sistemlerinde birinci basamak tedavi olarak kullanılıyor; klinisyenler (örneğin, Christabel Adebayo gibi) kişiselleştirilmiş tedavi için öneriyor. Hasta yolculuğunu destekleyen verilerden esinlenildi.

6. PTSD Help (Danimarka)

  • Geliştirenler: Danimarka Ruh Sağlığı Hizmetleri (MHS) bağlamında geliştirildi; TSSB hastaları için bekleme sürelerini köprülemek amacıyla tasarlandı.
  • Ne Yapıyor: Psikoeğitim, duygu düzenleme araçları (dikkat dağıtma, grounding egzersizleri), kriz planı, uyku meditasyonu ve kendi kendine değerlendirme (TSSB Kontrol Listesi) sunar. Favori araçları ön plana çıkarma özelliği var.
  • Klinik/Hasta Deneyimine Dayalı Yönü: Uzun bekleme listeleri (6+ hafta) ve sınırlı klinik temas gibi MHS sorunlarından yola çıkılarak geliştirildi. Niteliksel çalışma, 14 hastanın deneyimlerini inceledi: Çoğu yardımcı buldu (erişilebilirlik, dikkat dağıtma araçları), ancak bazıları rehbersiz kullanımda semptom artışı yaşadı. Kişiselleştirme ve bildirim önerileri hasta geri bildirimlerinden geldi.

7. Sanvello (ABD)

  • Geliştirenler: Dale Beermann ve Chris Goettel tarafından 2015’te kuruldu (eski adı Pacifica); lisanslı terapistlerle işbirliği yapıldı.
  • Ne Yapıyor: BDT tabanlı araçlarla stres, anksiyete ve depresyon yönetimi sağlar; izleme, journaling, meditasyon, kısa kurslar, akran desteği ve koçluk içerir.
  • Klinik/Hasta Deneyimine Dayalı Yönü: Kurucuların kendi sosyal anksiyete deneyimlerinden ve klinik psikoloji araçlarından esinlenildi. Topluluk örneklerinde hafif-orta semptomlarda etkinliği kanıtlandı; diğer denemelerde BDT teslimi için seçildi.

Bu örnekler, psikiyatri kliniklerinden elde edilen verilerin (hasta raporları, semptom izleme) dijital araçlara dönüştürülerek halka açıldığını gösteriyor. Genellikle BDT odaklılar ve klinik çalışmalarla destekleniyorlar. Daha fazla detay için belirli uygulamaların resmi sitelerini inceleyebilirsiniz.

93

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...