100 Yılın 100 Türk Filmi – Atilla Dorsay

Türk sineması 100 yaşında?

Atillâ Dorsay, Türk sinemasının 100. yılı kutlamalarına bu kitabıyla katılıyor. Başlangıçtan beri yapılmış tüm önemli filmleri bulabildiği ölçüde izleyerek, klasikleri yeniden gün ışığına çıkararak, yakın tarihli filmlere günümüzden bir bakış getirerek…

Bu sinemaya olan ortak sevgimizi olabildiğince nesnellikle yoğuruyor, önemli üçleme ve ikilemeleri hatırlatıyor, sadece 100 film seçmenin zorluğuna karşın herkesin ve her filmin hakkını vermeye çalışıyor. Bu arada popüler sinemayı da hiç küçümsemiyor. Başarıp başaramadığı, siz sinemasever okurların takdiri olacak.
(Tanıtım Bülteninden)

100 yılda birikenler – Murat Özer
(18.06.2014, http://kitap.radikal.com.tr/)
Türkiye?de eleştirmenliğin popülerleşmesine ve dolayısıyla da Sinema Yazarları Derneği?nin büyümesine büyük katkıları olan büyüğümüz Atilla Dorsay?ın, sinemanın 100. yılı dolayısıyla kaleme aldığı 100 Yılın 100 Filmi, 100 Yılın 100 Yönetmeni ve 100 Yılın 150 Oyuncusu adlı kitaplarına ?kardeş? geldi. Bu kez sinemamızın 100. yılı nedeniyle kalemini konuşturuyor üstat ve 100 Yılın 100 Türk Filmi?yle seriye yeni bir halka ekliyor.

Birçoğumuzun ?tembellik? kıskacına kendimizi kaptırdığımız düşünüldüğünde, Atilla Dorsay?ın üretkenliğine şapka çıkarmak, çabalarının önünde saygıyla eğilmek lazım. Onun sinema sevgisinin doğrudan yansımaları bu kitaplar zira. Günlük yazılarını takip etmemiş olsanız bile, yazarın kitapları sayesinde kariyerinin bütün aşamalarına hâkim olmanız mümkün. 100 Yılın 100 Türk Filmi de kitaplığımızın iki rafında özel bir konuma yerleşen Atilla Dorsay külliyatındaki yerine konuşlanıyor.

Dorsay?ın bu kitaptaki tercihlerini eleştirecek değiliz. Bir başka isimden böyle bir kitap çıksa bambaşka bir liste çıkabilirdi. Böylesi seçimlerin öznelliğini baştan kabul etmek gerek, ki buna rağmen Dorsay?ın Türkiye sinemasının tarihindeki gezintisinin olabildiğince ?nesnel? ölçütlere dayandığını söyleyebiliriz. Yazarın kitabın başındaki uzunca sunuşunda bu toplamın nasıl ortaya çıktığına dair sağlam ipuçları var; Dorsay?ın seçim kıstasları ve bazı filmleri neden al(a)madığının cevapları da bu sunuşun muhteviyatında.

?Susuz Yaz?, ?Vesikalı Yarim? ve ?Sevmek Zamanı?
Kronolojik bir sıralama var kitapta, filmlerin değerine göre bir sıralamadan özenle kaçınıyor Dorsay, tıpkı önceki üç kitapta olduğu gibi. Böylesi bir tercih, Türkiye sinemasının geçirdiği aşamaları alabildiğine net biçimde görmemizi de sağlıyor bir yandan. 1934 yapımı Muhsin Ertuğrul filmi ?Bataklı Damın Kızı Aysel?le açılan 100?lük (aslında 101) liste, Onur Ünlü?nün taze filmi ?Sen Aydınlatırsın Geceyi? ile nihayete eriyor. Özellikle son film olarak Ünlü?nün çalışmasını seçmesiyle sınırlara hapsolmadığını bir kez daha gösteriyor Dorsay.

Listeye baktığımızda, sinemamızın 100 yıllık tarihinin 60 yıllık bir bölümüyle karşılaşıyoruz aslında. İkinci film ?Sürgün?ün 1951 yapımı olduğu düşünüldüğünde, Türkiye sinemasının gelişiminin dünya sinemasına oranla epeyce geç ivmelendiğini söylemek mümkün. Dorsay?ın kitabındaki seçimler de bunu net bir biçimde gösteriyor bizlere. 1950?leri altı filmle geçiyor yazar, ama 1960?lara gelindiğinde liste kabarıyor ve 13 filme çıkıyor. Sinemamızın gerçek anlamda yükseliş trendine girdiği yıllar çünkü 1960?lar. Sadece şu üç filmini ismini zikretmek bile anlatıyor o yılların önemini: ?Susuz Yaz?, ?Vesikalı Yarim? ve ?Sevmek Zamanı?.

1970?leri Yılmaz Güney?in ?Umut?uyla açıyor Atilla Dorsay, devamında da Lütfi Akad?ın müthiş ?Göç Üçlemesi?nden Tunç Okan?ın ?Otobüs?üne, ?Selvi Boylum Al Yazmalım?dan ?Sürü?ye uzanan bir toplama ulaşıyor. Yazar, kitapta üçlemeleri ya da ikilemeleri tek maddede topladığı için film sayısının 100?ün üzerinde olduğunu da belirtelim (?Sen Aydınlatırsın Geceyi? son anda kitaba eklendiği için 101. madde olarak karşımıza çıkıyor zaten).

?Darbe yılları? ve sonrası
Çoğu vaktiyle ?yasaklı filmler? arasında olan çalışmaların öne çıktığı bir toplamla geçiyoruz 1980?lere. Erden Kıral?ın ?Bereketli Topraklar Üzerinde?siyle başlayan ?darbe yılları?, Tunç Başaran?ın ?Uçurtmayı Vurmasınlar?ıyla sona eriyor. Bu iki filmin arasındaysa ?Yol?, ?At?, ?Hakkâri?de Bir Mevsim?, ?Züğürt Ağa?, ?Anayurt Oteli?, ?Muhsin Bey? gibi değerler yer alıyor.

Fehmi Yaşar?ın ilk ve tek filmi ?Camdan Kalp?le açılıyor 1990?lar. Şimdilerde sinemamızı bir yerlere getiren kuşağın da ilk adımlarını attığı yıllar bunlar. Zeki Demirkubuz?un ?Masumiyet?i, Serdar Akar?ın ?Gemide?si ve Yeşim Ustaoğlu?nun ?Güneşe Yolculuk?u temsil ediyor bu kuşağı. Seyircinin yeniden salonlara koşmasını sağlayan Yavuz Turgul filmi ?Eşkıya? da bu toplam içinde kuşkusuz.

Her daim sinemamızın hızla geliştiğini ve çok daha iyi filmler üretmeye başladığını dillendiren Atilla Dorsay, bu düşüncesini destekler biçimde 21. yüzyıl Türkiye sinemasına genişçe bir yer ayırıyor kitapta. Yılmaz Erdoğan, Zeki Demirkubuz, Tayfun Pirselimoğlu, Nuri Bilge Ceylan, Fatih Akın, Reis Çelik, Ahmet Uluçay, Ezel Akay, Çağan Irmak, Reha Erdem, Derviş Zaim, Tolga Örnek, Özcan Alper, Seyfi Teoman, Semih Kaplanoğlu, Yeşim Ustaoğlu, Yüksel Aksu, Ümit Ünal, Pelin Esmer ve Onur Ünlü gibi yönetmenlerin eserlerini alıyor listesine. İsmail Güneş?in ?Ateşin Düştüğü Yer?i ve Fatih Aksoy?un ?Fetih 1453?ü gibi tercihler de dikkat çekiyor kitapta. Dorsay?ın sinemamızın geldiği noktayı işaret etme isteğinin bir yansıması bu tür seçimler de…

100 YILIN 100 TÜRK FİLMİ
Atillâ Dorsay
Remzi Kitabevi
2013, 328 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Sinema
Game of Thrones Kitaplarında Olup Dizide Olmayan 9 Olay

Dizi yapımcıları birçok sebepten ötürü kitapta geçen bazı önemli olayları ve kişileri diziye yansıtmamaktadır. Bazı olaylar bütçeden dolayı yapılmaması doğal...

Kapat