9 Ağustos 2026

Kategori: Felsefe

“Ey Özgürlük!”/ Hürriyet (*) – Nejdet Evren

Bireysel ve toplumsal yönlerden özgürlük, aydınlanma dönemi ile başlayan düşünce fırtınasına bağlı olarak her yönden ele alınmaya başlanmış ve haklar ve bildirgelere işlenip normatif olgulara dönüştürülerek işlevselleştirilmeye çalışılmıştır. Ne ki, bu tanım/olgu kimilerince bireyin her istediğini yapabilmesi, kimilerince zorunluluğun bilincinde olunması ve kimilerince de bir diğerinin haklarının başladığı yerde biten sosyal bir içerikte değerlendirilmiştir. Ötekileştirmenin

devamını oku

Yabancılaşma – Karl Marx

Karl Marx’ın “yabancılaşma” ile ilgili metinlerinden hazırlanan bu derleme, Yabancılaşma adı ile Sol Yayınları tarafından Mayıs 2003 (Birinci Baskı: Kasım 2000) tarihinde yayınlandı. DERLEYENİN SUNUŞ NOTU – BARIŞTA ERDOST Marx’ın “yabancılaşma” ile ilgili metinlerinden hazırlanan bu derleme, okura, Marx’ın Yahudi Sorunu gibi gençlik dönemi ürünlerinden başlayarak Kapital gibi olgunluk dönemi yapıtlarına kadar kronolojik olarak, marksist

devamını oku

Demokritos İle Epikuros’un Doğa Felsefeleri – Karl Marx

Karl Marx’ın Jena Üniversitesi Felsefe Fakültesine sunduğu (15 Nisan 1841) doktora tezi Differenz der Demokritischen und Epikureischen Naturphilosophie’yi (1840-1841 Martı arasında yazıldı. İlk kez Marx und Engels, Aus dem literarischen Nachlass, Stuttgart 1902, içinde yayınlandı) Hüseyin Demirhan dilimize çevirdi ve kitap Demokritos ile Epikuros’un Doğa Felsefeleri adı ile Sol Yayınları tarafından Kasım 2000 tarihinde Ankara’da

devamını oku

Sözün Özü / Eski Çağlardan Günümüze Ünlü Yazarlar Ve Düşünürlerden Özlü Sözler – Celal Üster

Sözün Özü, insanlık tarihinin binlerce yıllık birikimine uzanan, bu büyük birikimden her biri pırlanta değerinde sözler derleyen Celâl Üsterin hazırladığı bir kaynak kitap. Edebiyattan resme, ekonomiden felsefeye, politikadan bilime hemen her alandan önemli düşünce adamlarının özlü, çarpıcı, kimi zaman eğlenceli sözleri… Dev bir alıntılar kılavuzu. Yediden yetmişe herkesin yararlanacağı çok önemli bir kaynak. Cumhuriyet gazetesi

devamını oku

Arı Usun Eleştirisi – Immanuel Kant

Arı Usun Eleştirisi 1781’de çıktı ve ilk tepkiler olumsuzdu. İkinci ve gözden geçirilmiş yayım 1787’de çıktı ve bunu çok geçmeden 1790’da bir üçüncü basım, 1794’te bir dördüncüsü, bir yıl sonra izinsiz bir basım, ve 1799’da beşinci basım izledi. Sonuç felsefenin bir kez de Alman dilinde doğuşunun başlangıcı oldu. Kant’ın zamanı azdı, ve hızla yazdı: Bir

devamını oku

50 Soruda Aydınlanma – Afşar Timuçin ve Ali Timuçin

“50 Soruda” dizisinin ikinci kitabı da yayınlandı: Afşar Timuçin ve Ali Timuçin?in kaleme aldığı “50 Soruda Aydınlanma”. Afşar Timuçin kitaba yazdığı önsözde hedefini şöyle belirliyor: ?Tarihin bütün gelişim süreçlerini doğru olarak kavrayabilmek her şeyden önce yerin ve zamanın toplumsal, iktisadi, kültürel sorunlarını yakından görmekle olasıydı. Aydınlanma devinimini kavramak da ancak bu çerçevede olasıydı. Aydınlanma düşünürlerini

devamını oku

Ecce Homo (İşte İnsan) / Kişi Nasıl Kendisi Olur – Friedrich Wilhelm Nietzsche

Friedrich Wilhelm Nietzsche, kendini anlatma ihtiyacını niçin hissettiğini kitabın önsözünde şu şekilde belirtiyor; “Bu yakında insanlığın karşısına, şimdiye dek ona yöneltilmiş en çetin istekle çıkacağımı gözönüne alarak önce kim olduğmu söylemeyi gerekli buluyorum. Aslında bilinmeliydi bu: ‘Kimliğimi saklamış’ değilim çünkü. Ama ödevimin büyüklüğü ile çağdaşlarımın küçüklüğü arasındaki oransızlık şuradan belli ki, beni işitmediler, görmediler bile.”

devamını oku

Tarih Bilincinden Yaşam Sevincine İnsanlığın Sözleri – Ender Helvacıoğlu

Tarih bilinci bilge, ağır bir ihtiyar; yaşam sevinci ise kabına sığmayan, coşkun bir çocuk? Ender Helvacıoğlu, bu kitaptaki yazılarında tarih bilinci ve yaşam sevincini aynı bedende buluşturuyor ve bu sentezle bakıyor, insanlığın tarihi boyunca sarf ettiği sözlere ve insanın çağımızdaki haline: ?İnsanlar gevezedir. İnsanlık ise çok nadir konuşur. Tıpkı Tanrı gibi. Tanrı da az konuşur.

devamını oku

Diyalektik Materyalizme Giriş / Moskova Sun-Yet-sen Üniversitesi Dersleri 1927 – August Thalheimer

Alman marksist siyasetçi ve kuramcı August Thalheimer’in 1927 yılında Moskova’daki Sun Yat-sen Üniversitesinin ikinci sınıf öğrencilerine verdiği ?Modern Dünya Görüşü? dersinin notları. Thalheimer çoğunluğu Çinli, bir bölümü Avrupa ülkelerinden gelme, hemen hiçbiri biçimsel felsefe eğitiminden geçmemiş, ama hepsi devrimci siyasi mücadelenin birer parçası olan bir izleyici kitlesine seslenmenin didaktik zorluklarını örnek bir başarıyla aşıyor. Bu

devamını oku

“Gödel Kanıtlaması”na dair – Pervin Ayça Akarsu

Kesinlik nedir? Türk Dil Kurumu Felsefe Terimleri Sözlüğü?nde nesnel kesinlik şöyle tanımlanıyor: Bir bilginin, bilgi temelleri ve konu üzerindeki nesnel görüşlere dayanan güvenilirliği, geçerliği. Doğruluk kavramıyla zaman zaman, özellikle günlük hayatta sıkça karıştırılan kesinlik kavramının tanımındaki ?bilginin temelleri? noktası, belki de bu tanımın, üzerinde en çok durulması gereken yanı. Matematiğin çağlarca sanattan, felsefeden ve diğer

devamını oku

Sefaletin Yoksulluğu Kovduğu Bir Dünya – Macit Rahnema

Macit Rahnema Lyon?da yaşayan İranlı bir düşünür, yazar ve eski diplomat. Aynı zamanda pek çok ulusal ve uluslararası projede görev almış deneyimli bir paylaşımcı. Özgür Üniversite tarafından çevirilip yayımlanan Sefaletin Yoksulluğu Kovduğu Bir Dünya adlı denemesinde de modern çağdaki sosyoekonomik işleyişe ve dünya üzerinde yaşanan sorunların çözümüne ilişkin gözlem, saptama, görüş ve önerilerini okuyucuyla felsefi

devamını oku

Diyalektik Mantık – Evald Vasilyeviç İlyenkov

Sovyet filozofu Evald Vasilyeviç İlyenkov (1924 – 1979) ‘un 1977 yılında yayımladığı “Diyalektik Mantık – Diyalektik Mantığın Tarihi ve Diyalektik Mantık Teorisi Üzerine Denemeler”, diyalektik materyalizm ve bilgi teorisi üzerine geride bıraktığımız yüzyılda yazılmış önemli kitaplardan biri. Marksist düşüncenin gelişimiyle felsefe tarihine ilgi duyanlar için vazgeçilemeyecek bir başvuru kaynağı. “Felsefeyi, mantığı ve bilgi teorisini içermeyen

devamını oku

Ütopya’ya dair – Hikmet Temel Akarsu

Ütopya: ?… Gönül rahatlığıyla itiraf etmeliyim ki, Utopia devletinde var olan birçok özelliği kendi toplumlarımızda da görebilmeyi; umut etmekten çok dilerim.? Londra vatandaşı ve yargıcı, çok seçkin ve çok aydın bir insan olan Sayın Thomas More?un aktardığı, Raphael Hythlodaeus?un Utopia adasının şimdiye değin pek az kişinin bildiği yasaları ve kurumlarına ilişkin öğle sonrası sohbeti bu

devamını oku

Yeni Atlantis’e dair – Pervin Ayça Akarsu

Francis Bacon, I. Elizabeth?in adalet bakanı Nicholas Bacon?ın oğlu olarak dünyaya geldi. 1561 yılıydı; ünlü şair ve oyun yazarı William Shakespeare?in, modern fiziğin ve astronominin kurucularından Galileo Galilei?nin, fizikçi ve matematikçi Johannes Kepler?in ünlü müzik adamı Claudio Monteverdi?nin dünyaya geldiği o on yıllık muhteşem sürecin başlarıydı. Bacon, on iki yaşında Cambridge?e girdi, hukuk eğitimini sürdürdüğü

devamını oku

Felsefi Bir Devlet Modeli… Güneş Ülkesi’ne dair – Hikmet Temel Akarsu

Sessiz sedasız sürüp giden muhteşem bir aydınlanma şöleninden bugüne kadar haberiniz olmadıysa; bundan sonra olsun. Tek kişilik üniversite, eşsiz akademisyen, gerçek edebiyat ve felsefe misyoneri Prof. Çiğdem Dürüşken?in özgün dilleriyle birlikte paralel metin olarak yayınladığı Humanitas serisi felsefe kitaplarından (Yunan ve Latin Klasikleri) bu kez Thoma Campanella?nın Güneş Ülkesi (Civitas Solis) adı ?ütopya?sı çıktı. Duyduk

devamını oku

Aydınlanma – Dorinda Outram “Aklını kendin kullanma cesaretini göster!”

* ?Aydınlanma bir icat mı, bir akım mı, bir dönem mi, bir süreç mi? Sürecin sonu bir komplo mu, bir devrim mi? Başlayıp bitti mi, devam ediyor mu? Bela mı, yoksa aklın olağanüstü lûtfu mu? Bilgin, düşünür ve yazarlar; örneğin İsaac Newton, 1687’de Doğal Felsefenin Matematiksel İlkeleri, John Locke 1690’da İnsan Anlağı Üzerine Bir Deneme,

devamını oku

Marksizm ve İnsan Doğası – Sean Sayers

İnsan doğası diye bir şey var mıdır? Marksizm ve İnsan Doğası?nda Sean Sayers, insan doğasının tarihsel bir olgu olduğunu savunuyor. Marx?ın ve Hegel?in çalışmalarına dayanarak, apayrı bir Marksist hümanizme temel oluşturan insan gereksinimlerinin ve güçlerinin tarihsel bir anlatımını sunuyor. Yazara göre, insanlar salt birer pasif bireysel tüketici değillerdir: Aktif, sosyal ve üretici varlıklardır. Kitabın ilk

devamını oku

Büyük Düşünürler 1 / 1900’den Günümüze – Hazırlayan: Çetin Veysal

Editörlüğünü Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Veysal?ın yaptığı ‘1900?den Günümüze Büyük Düşünürler’ adlı kitap dizisinin ilk cildi 2009 yılında Etik Yayınları tarafından basıldı. Evrensel düzeyde toplumları etkileyen üç yüzün (300) üzerinde düşünürü kapsayacak çalışmanın 30-35 cilt tutarında, büyük boy ve her cildinin 650-800 sayfa olması ve on-on beş yıllık

devamını oku

Zerdüşt / Güzel Söz, Güzel Davranış, Güzel Eylem / Işığın Kaynağı Doğu 5 – İbrahim Ülger

Zerdüşt?e göre her şey karşıtı ile birlikte vardır. İki zıt (Ahura Mazda ve Ahriman) evreni birlikte yarattı. Birinin varlığı diğerinin sayesindedir. Işık karanlığın, su toprağın, dağ ovanın, çirkin güzelin, iyi kötünün, güçlü güçsüzün kaynağıdır. Biri diğerinin aynasıdır. İyilik ve kötülük madalyonun iki yüzü gibidir. Bu iki duygu aynı bedende birlikte yaşar. Kötülük iyiliği kamçılar. İyilik

devamını oku

Dil Hapishanesi – Fredric Jameson

Dil Hapishanesi, yeni başlayanlar kadar uzmanlar için de albenisi olan bir kitap. Uzman olmayan okurlar, Rus Biçimciliği ve Paris Yapısalcılığının karmaşık sırlarının akıcı bir şekilde değerlendirildiği bir giriş kitabı okuyacak; konunun uzmanları ise bu kitabı iki nedenden ötürü okumaya değer bulacak: birincisi, Jameson hem Biçimciliğin, hem de Yapısalcılığın hatalı altyapısını bir cerrah kararlılığıyla ortaya koyuyor,

devamını oku