İletişim Sürecinde Gürültü

İletilen işaretlerdeki değişiklik ya da sapmalara gürültü adı verilir. Gürültü kalabalık nedeniyle ortaya çıkan mekanik gürültü olabileceği gibi, dinleyicinin kafasının başka şeylerle meşgul olması gibi psikolojik de olabilir.(Can, Tuncer ve Ayhan,1991:179).Gürültü haberin doğruluğunu ve güvenirliğini azaltır. Eğer mesaj yeterli sembollerle ifade edilmemişse, kodlama sürecinde gürültü oluşur. Kanallarda, mesajın doğru olarak iletilmesini engelleyen gürültüler bulunabilir. Alıcı mesajı yanlış yorumlayabilir. Önemli olan bu tür hataların farkına varmak ve onları düzeltebilmektir.(Bingöl1989:224). Kısaca gürültü, mesajın anlaşılmasını zorlaştıran veya bazı durumlarda engelleyen her türlü parazitlerdir.(Düren,1988:9-22).

Gürültü kavramı, ilk kez matematikçi ve mühendis Claude Elwood Shannon ve Warren Weaver adlı kişiler tarafından iletişim sürecini açıklamak amacıyla geliştirilen matematiksel iletişim modelinde ortaya konmuştur. Bu kişilerin bahsettiği gürültü etkeni, daha çok dışsal ve fiziksel nedenlerden kaynaklanan gürültüdür. Örneğin, telefonun parazit yapması ya da radyo frekanslarının karışması gibi.

Gürültü; kaynağın amaçladığı mesajı bozan ve alıcının mesajı kaynağın alınmasını istediği biçimde almasına müdahale eden etken olarak tanımlanabilir.

Gürültü

.

Gürültü Tipi	Tanımı	Örnekler
Fiziksel (Physical)	Mesajın doğru olarak aktarılmasını engelleyen tüm çevresel faktörler,	Arabanın fren sesi, güneş gözlüğü takmak, inşaatta tamir sesi vb.
Fizyolojik (Physiological)	İletişimde bulunan kişilerin kendileri ile ilgili fiziksel engeller.	Görme bozuklukları, duymada kayıplar, eklemleme sorunları, hafıza kayıpları, baş ağrısı vb.
Psikolojik (Psychological)	Bilişsel ve zihinsel engeller.	Önyargılar, iletişime kapalılık, gerçekçi olmayan beklentiler, aşırı duygu yükü vb.

Semantik gürültü: Kaynak tarafından gönderilen mesajın alıcı tarafından kaynağın istediği biçimde algılanmasını etkileyen gürültüdür. Kişilerin kültürel özelliklere sahip olmaları ve farklı dilde konuşmaları… Hiç almanca bilmiyorsunuz, münihte meydandasınız, işittiğiniz sesler..konuşmalar…………..

Gürültü ile ilgili engeller:

• Mesajın kodlanmasından, mesajın çözümlenme aşamasına kadar, iletişimin kötü işlemesine ve ya tümüyle engellenmesine neden olan her şey gürültü olarak adlandırılır.
• Örn. Mikrofondaki arıza, işitme bozuklukları, çevreden kaynaklanan gürültülerdir.
• Örn. Dargınlık, anlaşmazlık, yanlış anlama ve yorumlama, ön yargı, görüş farklılıkları de iletişimi engelleyen gürültü tipleridir.

İletişim sembollerine olan eklenti veya bu sembollerin kodlanma hataları gönderilen ileti ile algılanan ileti arasında farklılaşmaya neden olabilmektedir.

Bu farklılaşmaya, gürültüye neden olan kaynakları dört ana grupta sınıflandırmak mümkündür .

• Televizyonda oluşan görüntü ve ses kayıpları parazitler, kitaptaki silinmiş yazılar, konuşmayı engelleyen yol çalışması, uçak sesi gibi fiziksel gürültü kaynakları.

 • İşitme görme ile ilgili engeller, konuşma bozuklukları açlık ve susuzluk, yorgunluk gibi algılamayı etkileyecek durumlara ilişikin fizyo-nörolojik gürültü kaynakları.

• İçinde bulunulan sevinç, üzüntü, şiddetli heyecan ve hedefle ilgili olumsuz önyargılar, tutumları içeren psikolojik gürültü kaynakları.

• Kültürel çevre, hedef ve kaynağın bilgi düzeyleri, yaşantı ve statü farklılıklarını ilgilendiren toplumsal–kültürel gürültü kaynakları.

Yüksek sesli müzik olan bir ortamda ne dediğinizi ya da söylenilenleri anlamada güçlük çekebilirsiniz. Bunun tek yolu ya müziği kısmak ya da ortamdan uzaklaşmaktır. Bunun yanında önyargılar ve tutumlar gibi diğer gürültü kaynaklarını, fiziksel gürültü kaynaklarında olduğu üzere kolayca bertaraf etmek mümkün değildir. Önyargı ve tutumlar, kodlama ve kod açma süreçlerinde iletinin algılanması ve yorumlanmasının yönünü değiştirebilmektedir.

• Gürültü, sesler veya içsel düşünceler gibi iletişimi bozan her şey olabilir.
• Gürültü her zaman iletişimi engellemez, ancak iletişimi zorlaştırır.
• Gürültü, insanların isteği dışında onları etkileyen pasif sigara dumanına benzetilebilir.

“Dış gürültüler, insanların dikkatini mesajdan uzaklaştıran görüntüler, sesler ve diğer uyaranlardır . Örneğin, açılır bir reklam dikkatinizi bir web sayfasından veya blogdan uzaklaştırabilir. Benzer şekilde, statik veya hizmet kesintileri cep telefonu görüşmelerinde sorun yaratabilir , bir itfaiye aracının sesi sizi bir profesörün dersinden uzaklaştırabilir veya donut kokusu bir arkadaşınızla yaptığınız sohbette düşünce akışınızı bozabilir.”

Kaynakça

Bingöl, D., (1990). Personel Yönetimi ve Beşeri İlişkiler, Atatürk Üniversitesi Basımevi, Erzurum.

Can, H.T., Doğan Ayhan, Yaşar(1991). Genel İşletmecilik Bilgileri, Adım Yayıncılık, Ankara.

Düren, A.Z., (1988). İşletme Yönetiminde Sibernetik Yaklaşım, Verimlilik Dergisi, 1988/3, 9-22.