Turist Rehberlerininde Olması Gereken Nitelikler

Yapılan çalışmalarda genel olarak turist rehberlerinin; bilgi aktarıcı, bilgi çeşmesi; öğretmen ya da eğitici, turist deneyimlerini yönlendiren ya da turistleri motive eden, arabulucu, ülkesi için bir misyoner ya da büyükelçi, diplomat, grubun animatörü ya da analizcisi, dert ortağı, çoban, grubun lideri ya da disipline eden kişi, danışman ya da akıl hocası, anlatıcı, dinleyici, sosyolog, psikolog, yol gösterici, kültürel aracı, aktör, denge unsuru, bakıcı ya da gözetmen, katalizör, yorumcu ya da çevirmen, satış elemanı, organizatör, kurye, yönetici vb. pek çok rolünün bulunduğu ifade edilmektedir. (Köroğlu vd., 2012:132-133).

Turist rehberlerinin nitelikleri

İletişim ve Konuşma Yeteneği

İletişim kısaca bir gönderici ile alıcı arasındaki bir mesaj alışverişidir. Rehberin kılavuzluk ettiği grup veya birey ile iyi iletişim kurabilmesi için ise sözlü ve yazılı iletişim ve kişiler arası iyi ilişkiler kurabilme becerilerine sahip olması gerekmektedir. Dolayısıyla rehber, kendi dilinde ve en az bir yabancı dilde yazılı ve sözlü olarak iletişim kurabilme yeteneğine sahip olmalıdır .(Yıldız vd., 1997:11).

Profesyonel turist rehberi; tanıtma, bilgi verme sırasında turistlerle göz teması kurabilmeli, grubu otoriter olmadan yönetmeli, zamanı ekonomik kullanmalı, sorunlara çözüm getirici olmalıdır. Diğer rehberlerle, araç sürücüsü ile müze, otel ve mağaza çalışanları ile doğru iletişim kurabilmelidir. (TUREB, 2012a). Ayrıca turist rehberi, dilinin anlattıklarını beden dili ile de desteklemelidir. Yoksa inandırıcılığını 24 kaybeder. Bu nedenle anlatacağı konuya uygun takınacağı rolü iyi oynamalıdır. (Enomoto, 1998:297)..

Bilgi ve Donanım

Rehberlik büyük bir bilgi birikimi, onun da ötesinde çok yönlü bir eğitim gerektirir (Ahipaşaoğlu, 1999:149). Çünkü ülkeyi tanıtacaktır. Ülkenin coğrafyasını, tarihini, kültürünü, sosyal özelliklerini bilmek zorundadır. Bunun yanında, ülkenin ekonomik yapısını, siyasal özelliklerini, benimsediği dış politikayı, hukukunu da bilmek zorundadır. Turist bu konularda da bilgilendirilmek ve hatta tartışmak istemektedir. Turist rehberi, ulaştırma, konaklama ve ağırlama hizmetlerinin tümüne ve her aşamasına ilişkin profesyonel bilgi sahibi olmak zorundadır. Zira karşılaştığı sorunları giderecek ve bu sorunların yeniden ortaya çıkmasını engelleyecektir. Bu bilgiye sahip olması da yeterli değildir. Bilginin sürekli güncellenmesi ve genişletilmesi de gereklidir. (Yenen, 2002:57)

Aşağıdaki tabloda PTR’lerin anlatım yapması beklenilen konuları içeren disiplinler ayrıntılarıyla gösterilmektedir:

. Turist Rehberinin Anlatmakla Yükümlü Olduğu Konular (Genç, 1992:215)

 Tarih :Milli tarih, sanat ve dinler tarihi, geçmiş uygarlıkların politik durumları, sosyal yapılan, günlük yaşamları, dini yaşamları, savaş ve barışları, mimari tarzı, mitoloji, arkeolojik kazılar, eserlerin sınıflandırılması, sergilenmesi, tarihleme yöntemleri, tarihi eser kaçakçılığı.

 Coğrafya: Dağlar, ormanlar, akarsular, göller, denizler, yeraltı zenginlikleri, iklim. Ekonomi Ekonomik yapı, ekonomik durum, tarımsal yapı.

Yaşam: Kent ve köy hayatı, hukuki yapı, eğitim öğretim durumu, sendikal örgütlenme, gelenek ve görenekler, müzik, folklor, dans, giyim, yemek, basın-yayın, TV tartışmaları, kadın sorunları, çocuk ve insan hakları, düşünce ve konuşma özgürlüğü, suç işleme oranları.

 Politika: Ülkedeki politik geçmiş ve şimdiki durum, uluslar arası ilişkiler

 Sanat : Edebiyat, tiyatro, bale, sergiler, sezonluk kutlama ve gösteriler.

Liderlik Yeteneği

Hatipoğlu (2003: 96-97)’na göre, bir liderde bulunması gereken nitelikler şu şekilde sıralanabilir (Çatır, 2009: 11-12);

Saygı: Liderin, grubundan verimli sonuçlar alabilmesi için en başta kendisine saygısı olması gerekir. Kişilik: Lider, sağlam kişilik sahibi, dürüst, şerefli ve doğru sözlü olmalıdır.

 Zeka: Zeki bir insanın düşünme ve iletişim yeteneği daha gelişmiştir. Bu yüzden, liderin zeka düzeyi, gruptaki bir elemanın zeka düzeyinden üstün olmalıdır.

 Eğitim: Lider, yaptığı işin eğitimini almış olması gerekir.

 Sosyallik: Liderin, iş hayatındaki başarısını sosyal hayatında da yakalaması gerekir.

 Kendine Güven: Liderin kendine güveni olması gerekir. Ancak, bu güven aşırıya kaçmamalı, kendini beğenmişlik derecesine ulaşmamalıdır

Uyumluluk: Lider, grubundaki üyeler gibi davranmalı, onlardan uzaklaşmamalıdır.

İstek: Lider, bir işi yapmak için istekli olmalıdır. Ancak bunu dengelemesini bilmelidir.

 İnanç: İnanç bir işi başarmada en önemli etkendir. Lider, bir işe başlamadan önce kendine inanmalı daha sonra etrafındakilere de inandırmalıdır.

Cesaret: Cesaret bir işe başlamaya olan istektir. Lider, bir işe grup elemanlarından önce başlamalı ve onları da özendirmelidir.

 Başarı Eğilimi: Lider her zaman için daha iyiyi hedeflemelidir.  

Etkileyicilik: Lider sahip olduğu zeka ve bilgi birikimi ile grup elemanlarını ikna etmelidir.

Enerji ve Dayanıklılık: Lider, zihinsel ve bedensel olarak daima hazır olmalıdır.

Sezgi ve Tahmin: Lider, iyi bir sezgi ve tahmin yeteneği ile geleceği ve fırsatları görebilme yeteneğine sahip olmalıdır. Fırsatları ve engelleri zamanında tahmin ederek ona göre bir hedef çizmelidir.

Sorumluluk: Lider, başarı için liderliği de bir sorumluluk olarak görmesi gerekmektedir.

Turist rehberi lider olarak turistleri sadece yönetmemeli aynı zamanda hizmet de etmelidir. Liderler sıklıkla turistlere katılımcı olarak tavır sergilerler. Fakat bazen turistlerin güvenlik ve düzenleri için emirler verirler. Bu nedenle bir tura liderlik etmek karmaşık ve çoğunlukla çelişkilerle doludur. (Wong ve Lee, 2012:2).

 Planlama Yeteneği

:Turlar belirli bir program çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu da rehberin bu programı gerçekleştirebilmek için önceden ve tur içerisinde planlı hareket etmesini gerektirir. Bu nedenle turist rehberleri, tur operatörlerince yapılan genel tur planlamasına ilaveten, her tur öncesinde mutlaka o turla ilgili bir hareket planı yapmalıdırlar. Bu da, yönetimin birinci fonksiyonlarından olan planlama fonksiyonuna turist rehberlerinin tur operasyonu aşamasında önem vermelerinin 28 gerekliliğine işaret etmektedir. Bu türden bir planlama, üç alt bölümden oluşmaktadır; turla ilgili verilerin toplanması, günlük zaman kullanımının planlanması ve tur öncesinde yapılan diğer hazırlıklar (Karamustafa ve Çeşmeci, 2006:71-72).

Koordinasyon ve Denetleme Yeteneği

:Turist rehberinin başarılı bir tur gerçekleştirmek için farklı hizmet sağlayıcıları ve turistler arasında koordinasyonu sağlaması zorunludur. Bu işlemi yerinde ve düzgün yapabilmek bir yetenek gerektirir. Koordinasyon her şeyden önce iletişim, bilgi akışı ve işbirliğinin ürünü olduğuna göre paket turlarda rehberin turist grubunda bulunan bireylerle ve hizmet sağlayıcılarının tümüyle iletişim ve işbirliği içinde olup, gerekli bilgi akışını sağlaması gerekmektedir. Turist rehberinin tur paketindeki hizmetlerin uyumlu bir şekilde ve turistlerin isteklerine uygun verilebilmesini sağlamak için; ulaştırma işletmeleriyle, konaklama işletmeleriyle, yeme-içme işletmeleriyle, eğlence işletmeleriyle, hediyelik eşya işletmeleri ile müze ve ören yeri gibi hizmet sağlayıcılarıyla her zaman mümkün olduğunca sık haberleşmeli ve bilgi alış verişinde bulunmalıdır. (Karamustafa ve Çeşmeci, 2006:73)

Fiziksel Yeterlilik

Bir rehberin fiziki bir sakatlığının olmaması gerekir. Fiziki sakatlık, rehberin hareket yeteneğini engeller. Alışılmışın dışında bir fiziki bozukluk, insanlar üzerinde rahatsız edici bir etki oluşturabilir. Dolayısıyla bir rehberin sağlıklı, rahat ve seri hareket edebilen, turist üzerinde güvenilir bir izlenim uyandıracak bir fiziki yapıya sahip olması beklenir. (Akmel, 1992:220).

Sorumluluk Sahibi Olma

Turist rehberlerinin bu sayılan muhataplara karşı sorumlulukları bulunmaktadır. Bu sorumluluklar 4 bölümde incelenmiştir.

1. Turistlere Karşı Sorumlulukları

 Turist rehberinin turistlere karşı sorumluluğu, onlara en iyi şekilde rehberlik etmektir. Başka bir ifadeyle, rehberlerin görevi, turistlerin tura çıkış amaçlarına uygun bir şekilde grubunu yöneterek, gezilen yere anlam kazandırmak ve turistlerin o yerden memnun kalmalarını sağlamaktır. Rehber, müşterilerinin mutluluğundan ve iyi durumda olmalarından tam anlamıyla sorumludur. Bu sorumluluğu yerine getirebilmesi için bütün dikkatini turistler üzerine yoğunlaştırması gerekmektedir. Bu rehberin turistlere karşı temel görevidir (Tangüler, 2002:11-36).

2. Seyahat Acentesine Karşı Sorumlulukları

Bir rehberin her zaman şık ve temiz olması, gerekli ise uygun üniforma giyip, rehber kimliğini görevi başında her zaman takması, rehberin sosyal açıdan kabul gören bir iş adamı görünümünde olması, küfürlü konuşmaktan ve içkiden uzak durması gerekmektedir. Tur programını takip edip turun hava muhalefeti, sırada bekleme, aksilikler ya da kötü organize edilmiş program gibi nedenlerle gerçekleşememesi gibi durumlarda derhal acentayı bilgilendirmeleri gerekir.(Tangüler, 2002:37). Turist rehberi, çalıştığı acentayı mümkün olan en iyi şekilde temsil etmek, aldığı tur dosyasının gereklerini yerine getirmek ve çıktığı turun hesaplarını ilke olarak, en geç 1 hafta içinde teslim etmekle yükümlüdür. (Batman vd., 2001:34).

 3.Mesleğine ve Meslektaşlarına Karşı Sorumlulukları

 Profesyonel turist rehberi mesleki sorumluluklarını ve rehberlik görevlerini yetenekleri doğrultusunda, işine sadık olarak yerine getirir. Yükümlülüklerini yerine getirirken, mesleğin algılanışına ve imajına zarar verecek davranışlardan kaçınır. Mesleğini ilgilendiren yasal ve yönetsel konuları bilir, meslek kurallarını uygular, rehberlik etik ilkelerini özümser, benimser ve bunlara uyar. (TUREB, 2012c).

4.Çevre ile İlgili Sorumlulukları

Rehber, mesleğinin çevre ile ilgili etik ilkelerine de uymakla yükümlüdür. Bu ilkelere göre rehber, turistik çekim öğelerinin, anıtların, müze ve ören yerlerinin korunmasına çalışır, sürdürülebilir turizme önem verir ve doğal, tarihsel, arkeolojik çevreyi korur. Konukların da turistik değerlere duyarlı ve saygılı olmalarına; turistik çevre ile ilgili kuralları anlamaları ve bunlara uymaları konusunda gayret gösterir. (TUREB, 2012c).

Konu ile ilgili ölçek çalışması

.

KARAKTER ÖZELLİKLERİ  

Kesinlikle Önemsiz

 Önemsiz

 Önemli

 Çok Önemli

Kesinlikle Önemli

 Kesinlikle Yetersiz

 Yetersiz

Yeterli

Çok Yeterli

 Kesinlikle Yeterli

1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 □ □ □ □ □

Ahlaklı Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

 Dinleyici Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Dürüst Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Disiplinli Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Enerjik Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Güler yüzlü Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Güvenilir Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Hoşgörülü Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Yardımsever Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

İyi Giyimli Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Özgüvenli Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Misafirperver Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Saygılı ve Kibar Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Sabırlı Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

 Sorumluluk Sahibi Olma □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Önyargılı Olmama □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Maddiyatçı Olmama □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Sinirli Olmama □ □ □ □ □ □ □ □ □ □

Israrcı Olmama □ □ □ □ □

 Listede yer almayan ama sizin profesyonel turist rehberinde bulunmasını gerekli gördüğünüz yetenek ve özellikler varsa lütfen belirtiniz………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………………..

Bir turist rehberinde bulunması gereken nitelik ve özellikleri ölçeği dikkate alarak değerlendiriniz.

A. BİLGİ-DONANIM

Çıktığınız yurtiçi turlardaki rehberleri bu nitelik ve özelliklerini ölçeğe göre değerlendiriniz.

ÖNEM

Kesinlikle Önemsiz

 Önemsiz

 Önemli

 Çok Önemli

 Kesinlikle Önemli

PERFORMANS

Kesinlikle Yetersiz

Yetersiz

 Yeterli

 Çok Yeterli

Kesinlikle Yeterli

 1 2 3 4 5………………………………………………………………. 1 2 3 4 5

A. BİLGİ-DONANIM

Genel Kültür

 Tarih □ □ □ □ □

 Coğrafya □ □ □ □ □

Arkeoloji □ □ □ □ □

Mitoloji □ □ □ □ □

 Sanat Tarihi □ □ □ □ □

Dinler Tarihi □ □ □ □ □

 Yöre Kültürü □ □ □ □ □

Yön-Güzergâh □ □ □ □ □

Fauna-Flora □ □ □ □ □

 Ekonomi □ □ □ □ □

Politika □ □ □ □ □

 İletişim□ □ □ □ □

B. YETENEKLER

 Konuşma Yeteneği □ □ □ □ □ □

Liderlik Yeteneği □ □ □ □ □ □

Yorumlama Yeteneği □ □ □ □ □ □

İletişim ve Beden Dili □ □ □ □ □ □  

Planlama Yeteneği □ □ □ □ □ □  

Tur Programına Uyma □ □ □ □ □ □  

Koordinasyon ve Denetleme □ □ □ □ □ □

Sorumluluk Alabilme □ □ □ □ □ □

Espri Yapabilme □ □ □ □ □ □

Dikkati Toplama □ □ □ □ □ □  

Hızlı Karar Verme □ □ □ □ □ □

Duygularını Kontrol Etme □ □ □ □ □

Empati Yapma □ □ □ □ □ □  

Zamanı İyi Kullanma □ □ □ □ □

Sorunlarla Baş Edebilme □ □ □ □ □

Kaynakça

Ahipaşaoğlu, S. (2001). Turizmde Rehberlik, Ankara: Detay Yayıncılık. Ahipaşaoğlu, S. (2002). Türkiye’de Turist Rehberliği Eğitiminin Rehber Gereksinimine Uygun Olarak Planlanması. Turizm Eğitimi Konferansı, Ankara 11-13 Aralık 2002, 221-233.

Akköz , H. (2015) Profesyonel Turist Rehberlerinin Sahip Olması Beklenen Nitelikleri ile Sergiledikleri Performansın Yerli Turistler Tarafından Değerlendirilmesi Yüksek Lisans tezi . Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü

Akmel, J. (1992). “Turist Rehberliğinde Üniversite Eğitimi”, Turizm Eğitimi Konferansı, 9-11 Aralık 1992, Turizm Bakanlığı, Ankara :Yorum Basın.

Batman, O., Yıldırgan, R. ve Demirtaş, N. (2001). Turizm Rehberliği, Adapazarı: Değişim Yayınları.

Çatır, O. (2009). Modern Lider Tipleri ve Örgütsel Bağlılık İlişkisi Üzerine Bir Araştırma, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı, Ankara

Genç, Ö. (1992). “Rehberlik Eğitimine Eleştirel Bir Yaklaşım”. Turizm Eğitimi Konferansı, 9-11 Aralık 1992, Turizm Bakanlığı, Ankara: Yorum Basın

Karamustafa, K. ve Çeşmeci, N. (2006). Paket Tur Operasyonunda Turist R ehberlerinin Karşılaştıkları Sorunlar Üzerine Bir Araştırma. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 17(1), 70-86.

Köroğlu, Ö., Köroğlu, A. ve Alper, B. (2012). Doğaya Dayalı Gerçekleştirilen Turizm Faaliyetleri İçerisinde Turist Rehberlerinin Rolleri Üzerine Bir İnceleme. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14 (22), 131-139.

Tangüler, A. (2002). Profesyonel Turist Rehberliği ve Turist Rehberlerinin Seyahat Acentası ve Müşteri İlişkileri (Kapadokya Örneği). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yükseklisans Tezi

TUREB (2012a). Turist Rehberlerinin Sahip Olması Gereken Özellikler ve İşlevleri, adresinden 13.01.2015 tarihinde alınmıştır. TUREB (2012b). Türkiye’de Rehber Profili, adresinden 16.03.2015 tarihinde alınmıştır. TUREB (2012c). Etik Kurallar ve Meslek Standartları, adresinden 21.03.2015 tarihinde alınmıştır. TUREB (2015). Turist Rehberliği Meslek Yönetmeliği,

Yenen, Ş. (2002). “Turist Rehberliği Eğitiminde, Niteliksel ve Niceliksel Planlamada Turizm Bakanlığı, Yüksek Öğretim Kurumu ve Meslek Kuruluşu Arasındaki İşbirliğinin Önemi”. Turizm Eğitimi Konferansı, 11-13 Aralık 2002, Ankara.

Yıldız, R., Kuşluvan, S., Şenyurt, S.Y., (1997). “Turist Rehberliği Öğretiminde Yeni Bir Model: Nevşehir Turist Rehberliği Bölümü Programı ve Değerlendirilmesi”, Erciyes Üniversitesi Nevşehir Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksek Okulu. Türkiye’de Turizmin Gelişmesinde Turist Rehberinin Rolü, Hafta Sonu Semineri IV, 05-07 Aralık, Nevşehir.