Bu Dünyanın Krallığı – Alejo Carpentier “aynı zamanda bir köleliğin ağıtı”

Haiti’nin, Santo Domingo adasının bir insan ömründen uzun olmayan bir dönemine ait olağandışı olayların hikâyesi ama aynı zamanda tüm ayrıntıları sıkı sıkıya izlenen bir gerçeklikte, büyülü olanın özgürce akmasına izin vererek, isyanla bilenmiş ve perçinlenmiş bir tarihin edebiyatı…

Saltanatın ancak ölümü anında saltanat olduğunu gösteren bir büyü. Her türden köleliğin ancak kendi kaderine sahip çıkma anında kölelik olduğunu gösteren bir gerçeklik.
Kralların taçlarının yerlerde yuvarlandığı, büyücülerin silaha sarıldığı, apoletlerin şamataya verildiği, kölelerin zehir damıttığı karşılaştırmalı bir tarihsel süreklilik içinde olayların iç burkan acıklı gelişiminin, kişiliklerin düşsel görünümlerinin, mekânların biteviye dönüşümünün Yılan Tanrı Damballah’a yaraşır tarzla, yılankavi bir dille anlatımı.
Marksist bir duygusallık ama aynı zamanda Voodoo büyüsünün gerçekliğine dayanan bir destan.
Dünyanın önde gelen yazarlarından Kübalı Alejo Carpentier’in olgunluk dönemi romanlarından en önemlisi ilk kez İspanyolca aslından çeviriyle Türkçede.

Alejo Carpentier y Valmont (1904 -1980)
Özellikle gerçekliği yeniden yaratmak üzere hayal gücüne çeşitli görünümler ve boyutlar ekleyen barok yazım tarzıyla “büyülü gerçeklik” adını verdiği akımı yaratarak tüm Latin Amerika edebiyatını derinden etkilemiş, dünya edebiyatının en büyüleyici ve en gerçekçi yazarı. “Edebiyatın Voodoo üstadı” aynı zamanda gazeteci, müzikolog, eleştirmen ve oyun yazarıydı. Başta Gabriel Gacia Marquez olmak üzere Latin Amerika’nın pek çok yazarını etkilemiştir.
Rus asıllı bir dil profesörü olan annesi ve Fransız bir mimar olan babasıyla 12 yaşında Paris’e yerleşen Kübalı yazar, burada müzik eğitimi aldı. 1920’lerde Küba’ya döndüklerinde mimarlık okumaya başladı ama tamamlamadı. Çeşitli gazete ve dergilerde yazılar yazdı. 1922’de El Heraldo de Cuba ve La Discusión ‘da müzik eleştirileri yazmaya başladı. 1923’te la Protesta de los Trece’te yer aldı ve diktatör Machado rejimini eleştiren ve estetik devrimi savunan küçük bir grup olan Grupo Minoristas’a katıldı. 1927’de Avance gazetesinin kurucuları arasında yer aldı ve aynı yıl Küba’daki diktatörlük rejimini karşı bir Azınlıklar Manifestosu’nu (Manifesto Minoristas) imzaladığı ve komünist olduğu gerekçesiyle 7 ay hapis yattı. Hapisteyken ilk romanını Ecue-Yamba-O! (Tanrılara Hamdolsun) yazdı. Serbest kaldığı zaman Amadeo Roldán ile birlikte “yeni müzik” konserleri düzenlediler ve Stravinsky, Poulenc, Eric Satie ve Malipiero’nun eserlerini Küba’ya getirdiler. 1928 yılında şair Robert Desnos’un kimliğini kullanarak 11 yıl sürgünde kalacağı Paris’e kaçtı.
Fransa’da kaldığı dönemde (1927-1939), zirvesini yaşayan gerçeküstücülük (sürrealizm) akımının önde gelen isimleriyle (Louis Aragon, Tristan Tzara, Paul Eluard, Giorgio de Chirico, Yves Tanguy ve Pablo Picasso) tanıştı, onlardan etkilendi. Yine burada tanıştığı Guatemalalı yazar Miguel Angel Asturias’ın mitoloji hakkındaki eseri, yazım tarzını etkiledi.
Çeşitli kereler gittiği İspanya’da hayran olduğu barok akımı inceledi, anti-faşist harekete destek verdi. 1937’de İspanyol İç Savaşı sırasında, Madrid’te faşizme karşı yapılan yazarlar konferansına katıldı.1939’da Küba’ya döndü. Radyoculuk yaptı. 1943’de Amerikan dünyasını keşfettiği Haiti seyahatiyle “büyülü gerçeklik” akımını başlattığını ilân etti. Bu deneyimin ürünü Bu Dünyanın Krallığı’nı, 1945-1959 arasında en verimli dönemini yaşadığı söylenen Venezüella’da yazdı. Eser 1949’da Meksika’da yayınlandı.
1959’da devrimin ardından Küba’ya döndü. Kültür ve edebiyat alanında çeşitli resmi görevler aldıktan sonra, 1962’de Küba’nın Paris elçisi oldu. . Çeşitli gazetelerde yazmaya devam etti. Ülkesinde aldığı ödüllerden başka, “Cino del Duca”, “Alfonso Reyes 1975” ve Cervantes (1978) gibi uluslararası ödüller de aldı. Kitapları pek çok dile çevrildi.
Damgasını vurduğu kültür ve edebiyat alanında çok sayıda ödül aldı. Son romanı Arp ve Gölge’nin yayınlandığını göremeden, 1980 yılında Küba’nın Paris büyükelçiliği görevindeyken öldü. Carpentier, Latin Amerika’nın sömürge geçmişini, onu özellikle melez yapısı ekseninde yepyeni bir perspektifle ele almış, alışılmışın ötesinde bir yazardır.
Kısa roman türü eserlerinin yanı sıra çeşitli hikayeleri, denemeleri ve makaleleri içinde en çok ses getiren çalışmaları arasında Afro-Küba folkloru ve mitolojisi üzerine çalışması Ecue-yamba-o,1933- (lucumi∗ dilinde anlamı “Tanrılara Hamdolsun” olarak çevrilebilir); Küba’da Müzik1946; Tientos y Diferencias,1964, sayılabilir.
Romanları:
Kayıp Adımlar (Pasos Perdidos)1953: Amazonlarda İspanyol istilasını izleyerek İspanya ile Amerika arasındaki ilişkileri anlamaya çalışan Kübalı bir müzisyenin kurgusal günlüğü .
Zamanın Savaşı (Guerra del tiempo)1958: Küba’daki diktatörlük dönemine dair hikâyeler.
Taciz (Acoso)1956; eski yoldaşlarının peşine düştüğü bir politik eylemcinin sığındığı Havana’daki “Kahramanlık Senfonisi’nin icra edildiği tiyatrodaki 46 dakikanın hikâyesi.
Aydınlanma Çağı (El siglo de las luces)1962: Fransız Devrimi’nin rüzgârıyla sürüklenen üç karakterin yaşam hikâyesi.
Barok Konser (Concierto Barroco)1974: Amerikanın kültürel karışımı üzerinedir.
Tartışma Yöntemi (El Recurso del metodo)1974: Bir diktatörün ironi dolu hikâyesi.
Bahar Ayini (Consagracion de la primavera)-1978- Stravinski’nin ölüm ve yeniden doğuşu işleyen aynı isimli eserinin başlığı altında art alanı Rus devrimi, İspanya İç Savaşı ve Küba devrimiyle örülü romanı.

Kitabın Künyesi
Bu Dünyanın Krallığı
Yazar: Alejo Carpentier
Çevirmen: Murat Tanakol
Yayıncı: H2O
01 / 2017
Türkçe
192 Sayfa
Tür: Roman

Yorum yapın

insanokur.org’u

bilgiyle tutsaklıktan özgürlüğe…
“yeryüzü aşkın yüzü oluncaya dek…”