Kategori: Psikanaliz

Lacan’ın İsim-Baba ve Jung’un Baba Arketipi: Öznenin Düzenle İlişkisi

İsim-Baba Kavramının Öznenin Simgesel Düzene Girişindeki Rolü Lacan’ın İsim-Baba (Nom-du-Père) kavramı, öznenin dil ve toplumsal düzenle ilişkisinin temel taşlarından biridir. Bu kavram, öznenin simgesel düzene, yani dil, kurallar ve toplumsal normlarla şekillenen dünyaya girişini düzenleyen bir yapı olarak işlev görür. İsim-Baba, babanın otoritesini temsil eden bir metafor değil, aynı zamanda

OKUMAK İÇİN TIKLA

Lacan’ın Simgesel Düzeni ve Freud’un Bilinçdışı

Simgesel Düzenin Tanımı ve İşlevi Lacan’ın simgesel düzen kavramı, dilin ve toplumsal yapıların bireyin zihinsel dünyasını şekillendirmedeki temel rolünü ifade eder. Bu düzen, bireyin anlam dünyasını oluştururken dilin kurallarına, işaretlere ve toplumsal normlara dayanır. Dil, bireyin bilinçdışındaki arzuları ve deneyimleri ifade etme aracı olarak işlev görür, ancak aynı zamanda bu

OKUMAK İÇİN TIKLA

Jung’un Gölge Arketipi ve Freud’un İd Kavramı: Bilinçdışının Derinliklerinde Bir Karşılaştırma

Bilinçdışının Yapısı Gölge arketipi, Jung’un analitik psikoloji çerçevesinde, bireyin bilinçli benliğiyle çatışan ve genellikle toplumsal normlar ya da kişisel ahlak tarafından bastırılan özelliklerini kapsar. Bu özellikler, kişinin kendine yakıştıramadığı duygular, arzular ya da davranışlar olabilir. Örneğin, bir birey öfkesini ya da kıskançlığını gölge olarak bastırabilir, çünkü bu duygular sosyal olarak

OKUMAK İÇİN TIKLA

Lacan’ın Gerçek Kavramı ve Jung’un Kolektif Bilinçdışı

Gerçek Kavramının Psikanalitik Süreçteki Yeri Lacan’ın “Gerçek” (le Réel) kavramı, psikanalitik teoride simgesel ve imgesel düzenlerin ötesinde yer alan, yapılandırılmamış ve kavranması zor bir alana işaret eder. Gerçek, dilin ve anlamın sınırlarının ötesinde, insan bilincinin tam olarak işleyemediği bir boyuttur. Psikanalitik süreçte bu kavram, hem bir engel hem de bir

OKUMAK İÇİN TIKLA

Jacques Lacan’ın Jouissance Kavramı ve Aşk ile Yasak Aşk Arasındaki Bağ

Jouissance Kavramının Kökeni ve Anlamı Lacan’ın jouissance kavramı, geleneksel haz (plaisir) anlayışından farklı olarak, bireyin arzusunun ötesine geçen, kontrol edilemeyen ve çoğu zaman yıkıcı bir deneyimi ifade eder. Fransızca’da “haz” ya da “zevk” anlamına gelen jouissance, Lacan’ın kullanımında daha karmaşık bir anlam taşır; bu, bireyin bilinçdışı arzularıyla, toplumsal düzenin sınırlarıyla

OKUMAK İÇİN TIKLA

Lacan’ın Jouissance Kavramı ile Pandora’nın Kutusu Hikayesinin Derin İlişkisi

Jouissance Kavramının Kökeni ve Anlamı Jacques Lacan’ın geliştirdiği “jouissance” kavramı, Fransızca’da haz, keyif ya da coşku gibi anlamlara gelir, ancak Lacan’ın kullanımında bu terim çok daha karmaşık bir içeriğe sahiptir. Jouissance, basit bir zevkten öte, insanın arzusunun ötesine geçen, kontrol edilemeyen ve bazen yıkıcı bir yoğunluk taşır. Lacan, bu kavramı

OKUMAK İÇİN TIKLA

Beş Sevim Apartmanı’nda Rüya Mekanizmalarının Psikanalitik Çözümlemesi

Romanın Yapısal Çerçevesi Beş Sevim Apartmanı, Cihangir’de Pürtelaş Sokağı’nda konumlanan beş katlı bir yapıyı merkeze alır ve her katında farklı bir bireyin izolasyonunu işler. Bu apartman, doktor Samimi’nin denetiminde akıl hastalarının barındığı bir gözlem alanı olarak işlev görür; bodrum katı ise cin-peri varlıklarının alegorik mekanıdır. Roman, bu bireylerin rüya temelli

OKUMAK İÇİN TIKLA

Freud’un Oedipus Kompleksi ve Lacan’ın İsim-Baba Kavramı: Bireyin Toplumsal Düzene Entegrasyon Süreci

Oedipus Kompleksinin Kuramsal Temelleri Freud’un Oedipus kompleksi, bireyin psikoseksüel gelişiminde fallik dönemde (yaklaşık 3-6 yaş) ortaya çıkan dinamikleri açıklar. Bu dönemde çocuk, karşı cinsten ebeveyne yönelik bilinçdışı bir arzu geliştirirken, aynı cinsten ebeveyne karşı rekabet hissi duyar. Bu çatışma, çocuğun cinsel kimlik oluşumunda kritik bir rol oynar ve toplumsal normlara

OKUMAK İÇİN TIKLA

Freud’un “Leonardo da Vinci ve Çocukluk Anısı” Kısa Bir Bakış

Freud’un “Leonardo da Vinci ve Çocukluk Anısı” (Alm. Eine Kindheitserinnerung des Leonardo da Vinci, 1910) adlı çalışması, sanatçının iç dünyasına psikanalitik bakışla yaklaşan ilginç ve tartışmalı bir incelemedir. 🧩 Freud’un Temel Argümanları ve Analizi 🔍 Eleştiriler ve Sorunlar 🧩 Önemli Kavramlar Freud’un Leonardo İncelemesinde

OKUMAK İÇİN TIKLA

C. G. Jung’un Kolektif Bilinçdışı ve Arketipler Teorisinin Temel Epistemolojik ve Metodolojik Sorunları

1. Arketipler Neden Anlaşılmazdır ve Psikolojik Bir Konu Gibi Görünmez? Arketiplerin anlaşılması zor olmasının ve uzun süre psikolojinin ilgi alanı dışında kalmasının temel nedenleri, onların doğası, bilinçdışının derinliği ve tarihsel süreçlerle ilgilidir: 2. Psikoloji, Arketipleri Anlaması İçin Neye İhtiyaç Duyar? Jung’a göre, arketiplerin öznel, rasyonel araçlarla kavranması mümkün değildir. Psikolojinin

OKUMAK İÇİN TIKLA

Arketipler Anlaşılır Mı ? Form ve İçerik Açısından Anlaşılması

Arketipin Biçimsel (Formel) Doğası Jung, arketiplerin içerik (content) açısından değil, sadece biçim (form) açısından belirlendiğini ve bunun da çok sınırlı bir dereceye kadar olduğunu yeniden vurgulamaktadır. Arketip, deneyimlerimizle dolmadan önce esasen boş ve tamamen biçimseldir. Burada jung ne demek istemiş olabilir ? Bu formal yapıyı açıklamak için kullanılan analoji şudur:

OKUMAK İÇİN TIKLA

Lacan’ın Ayna Evresi: Öznenin Kimlik İnşası ve İmgesel Düzenin Freud’la Kesişimi

Ayna Evresinin Temel Dinamikleri Ayna Evresi, bireyin yaşamının erken döneminde, genellikle 6 ila 18 ay arasında, kendi yansımasını fark etmesiyle başlayan bir süreci tanımlar. Bu evre, öznenin kendi bedenini bir bütün olarak algılamaya başladığı ve bu algının kimlik oluşumunun temelini attığı bir dönüm noktasıdır. Bebek, aynada kendi imgesini gördüğünde, bu

OKUMAK İÇİN TIKLA

Lacan’ın Büyük Öteki Kavramı ve Siyasi Otoritenin Sorgulanışı

Kavramın Kökeni ve İşlevi Büyük Öteki, bireyin öznelliğini şekillendiren sembolik düzenin bir temsilidir. Bu düzen, dil, kültür, toplumsal normlar ve kurumlar aracılığıyla işler. Öteki, bireyin kendi arzularını ve kimliğini anlamlandırmak için başvurduğu bir dışsal otorite olarak ortaya çıkar. Bu kavram, siyasi otoritenin birey üzerindeki etkisini anlamada kritik bir rol oynar,

OKUMAK İÇİN TIKLA

Freud’un Psikoseksüel Gelişim Aşamalarının Yetişkin Kişiliğine Etkileri

Freud’un psikoseksüel gelişim teorisi, bireyin çocukluk dönemindeki deneyimlerinin yetişkinlikteki kişilik özelliklerini şekillendirmede önemli bir rol oynadığını öne sürer. Bu teori, insan gelişimini oral, anal, fallik, latent ve genital olmak üzere beş aşamaya ayırır ve her bir aşamanın bireyin duygusal, sosyal ve bilişsel yapısını etkilediğini savunur. Ancak, bu aşamaların yetişkin kişiliğini

OKUMAK İÇİN TIKLA

Freud’un Oedipus Kompleksi ve Yunan Mitolojisinin İzleri

Oedipus Hikâyesinin Mitolojik Kökenleri Yunan mitolojisindeki Oedipus hikâyesi, Sophokles’in Kral Oedipus tragedyasıyla en bilinen biçimini almıştır. Thebes kralı Laius ve karısı Jocasta’nın oğlu olan Oedipus, doğduğunda bir kehanet nedeniyle terk edilir: Büyüyünce babasını öldürecek ve annesiyle evlenecektir. Bu kehanetten kaçmak için çeşitli önlemler alınsa da, kaderin kaçınılmazlığı hikâyenin merkezindedir. Oedipus,

OKUMAK İÇİN TIKLA

Bataklıkta Altın Arayanlar: Yeni İlmin Kaygan Zemin Tuzağı

Efendim, Her Parlayanı Altın Sanmayın; Yoksa Batarsınız! Yazar: Âkil Bîçare (Gözümüzü boyayan her çözümün ardındaki zevali gören ruhlarla dertleşiyoruz.) Aziz Okuyucularım, Değerli Gönül Dostlarım! Şu zamanda bir dertli geliyor, bir meslektaşa yahut bir avukata derdini açıyor. Sanıyor ki, karşısındaki o mektepli, kravatlı efendi ayağının altına sağlam bir basamak koyacak, onu

OKUMAK İÇİN TIKLA

Farkındalık İyidir, Ama Asıl Önemli Olan Eylemdir

Dennis R. Fox’un “Awareness is Good, but Action is Better” adlı makalesini okuyunca bu yazıyı ele alma ihtyiacı hissettim. “Bilmek” güzel şey — ama dünyayı değiştirmek istiyorsak, harekete geçmek şart. Dennis R. Fox’un bu yazısı, psikoloji dünyasına yaptığı eleştirel bakışla bize bunu ısrarla hatırlatıyor. Psikoloji Rahat Koltuğunda Oturmamalı Fox, geleneksel

OKUMAK İÇİN TIKLA

Hukukta Sağduyunun Yanlış Vaadi: Adalet Görünümü mü, Gerçek Değişim mi?

Modern hukuk sistemleri, vatandaşların kendilerini adil ve güvende hissetmeleri için karmaşık bir retorik kullanır. Bu retoriğin en cazip unsurlarından biri ise, hukukun katı kurallarının ötesine geçen, jüri üyeleri veya sıradan insanlar aracılığıyla uygulanan “Hukukta Sağduyu Adaleti” (Commonsense Justice) fikridir. Bu kavram, genellikle olumlu bir dengeleyici olarak görülse de, eleştirel psikoloji

OKUMAK İÇİN TIKLA