Dersim 1938 ve Hacı Hıdır Ataç’ın Defteri (İlk Kez Yayımlanan Belgeler, Raporlar, Haritalar) – Hüseyin Aygün

Hüseyin Aygün elimizdeki kitabında, 2006 yılında hayata veda eden Hacı Hıdır Ataç?ın tuttuğu defter üzerinden 1938?de yaşanan Dersim katliamının izini sürüyor. Ataç, 1938 katliamına yakalandığında on iki yaşındaydı. Babası ve kardeşleri Nazımiye?nin Pax nahiyesinin altındaki dereye doğru ölüme götürüldükleri yürüyüşe çıktıklarında o, annesi ve kundaktaki kardeşi ile kaldıkları köyden bir önceki gece ayrılmışlar. Ataç, bu sürece dair tanıklığını elimizdeki deftere kaydetmiş. Aygün?ün çalışması, söz konusu defterin yanı sıra, ilk kez yayımlanan belge, rapor ve haritalar eşliğinde Dersim?de 1938?de yaşananları ortaya koyuyor.

Tanıtım Yazısı
Elinizdeki kitap, Dersim katliamını yaşamış Hacı Hıdır Ataç’ın anı defterlerinden ve devlet arşivlerinden derlenip ilk kez günışığına çıkarılan belgeler, raporlar ve haritalardan oluşmaktadır.

Hacı Hıdır Ataç, yıllardır sakladığı defterini 2002 yılında bu kitabın yazarına ulaştırdığında, “Bak bakalım işe yarar mı?” diye sorar, sonra da “vasiyetimdir; bunu ben öldükten sonra kitap yap” der. Ataç, başlarına gelen “ol felaketi” çevresine hep anlatmış, yaşananlar unutulmasın diye de defterine yazmıştır.
Defter “4. Müfettişlik Bölgesi”ni, Gahmut Karakolu’nun kaldırılmasını, Haydaranlı Kamer Ağa’yı, “askerin Zel dağına gelişi”ni, 1938 Askeri Harekâtı’nı ve katliama götürülmelerini, 1939’da teslim olmalarını, Sinop Boyabat’ta dokuz yıl sürgünde kalmalarını, 1950’de köye geri dönüşlerini ve Dersim Islahı’nı anlatır.

Kitaptaki belgeler, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü’ndeki Türkçe ve Osmanlıca olarak kaleme alınmış “Dersim Belgeleri”nin küçük bir kısmıdır. Rapor, telgraf, not, şifre, harita, kararname, mektup ve diğer belgelerden oluşmaktadır. Arşivdeki belgelerin hepsinin açıldığını düşünmemekle beraber, biz elde edebildiklerimiz arasında yeni, temsili ve ilginç sayılabilecek olanları kitabımıza aldık. Haydaran bölgesinde insanların başına neler geldiğini ortaya koyan yazılara da yer verdik.

Kitabın Künyesi
Dersim 1938 ve Hacı Hıdır Ataç’ın Defteri
(İlk Kez Yayımlanan Belgeler, Raporlar, Haritalar)
Hüseyin Aygün
Dipnot Yayınları / Tarih Dizisi
Ankara, 2012, 1. Basım
214 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla İnceleme, Politika
Tatlı Şiddet (Trajik Kavramı) -Terry Eagleton

Terry Eagleton bir başyapıt niteliğindeki bu kitabında, trajedinin ve tragedyalar tarihinin siyasal bir analizine girişiyor. Dramadan edebiyat ve felsefeye, dinden...

Kapat