Faik Baysal’ın ?Voli?si – Süleyman Deveci

?Voli? 1997 yılında yazılmış, iyi öykücü ama kötü romancı usta anlatıcı Faik Baysal’ın zayıf ve yersiz bir romanı. Gemsa İhracat ve İthalat Şirketi’nin sahibi Siat Devlet namı diğer Saido iyi bir voli vurmanın peşindedir. Zaten zengin olan, başarılı, klasik yurdum insanı özelliklerini taşıyan bir tüccar olarak, yağma, talan, rüşvet, ihale yolsuzluğu, particilik, iyiliksever bağışlar arasında olan gözü doymaz biridir Saido. Zorlama ve her türlü inandırıcılıktan uzak bir kurguyla kalkar bir de Pakistan’dan Hollanda’ya uyuşturucu sevkiyatına girişir. Hakkı yerini bulsa kimin buna bir itirazı olabilir?

Yazara göre memleket kirlenmiştir, batakhanedir ülke, her türlü kurum ve kuruluş bozulmuş, vidalarından çıkmıştır. Karanlık, umutsuz ve kirli bir tablo çizer sayfalar boyunca. İster istemez yazarın diğer yapıtlarındaki anlatılar gelir akla. Çağrışım hep aynıdır. Yeni olan tek şey bu kirlenmenin bir tek askere bulanmadığı gibi boyundan büyük laf etmesidir. Rahmetli kötü romancı yaşasaydı en azından ergenekon davalarından birkaçına şahit olsaydı ülkeyi asıl kimin yağmaladıklarını, yılanın başının kim olduğunu o da görüp anlardı.

Askere dalkavukluk yapıp Atatürkçülük yapmaya çalışan, uyuşturucu ticaretinin nasıl ve kimler tarafından yapıldığı konusunda sıradan bir gazeteciden daha cahil edebiyatçı, düpedüz boyundan büyük bir konuya el atmış. ?Altın Hilal? gibi meşhur bir güzergahta Saido gibi üçüncü sınıf bir işadamına hele hele yeğeninin hayali cesedi, dahası tabutunda uyuşturucu taşıtmaya kalkışan yazar işin içine olası herkesi sokar. Kiralık katilden polisine, sekreterinden devlet görevlilerine, sokakta karşılaştığı herhangi birinden akla hayale gelmeyecek herkese. Yetersiz toplumsal gerçekçilik peşinde koşan eserde dünyanın bir yerinden başka bir yerine uyuşturucunun devletin güvenlik görevlileri işin içinde olmadan gerçekleşemeyeceğini bilmeyen bir yazarla karşılaşırız. Hele hele boyundan büyük rüşvet yemeyen albay ile temiz yargıç Ekspres Nuri tam bir komedi. Romanın sonundaki gibi memleketimizde hiçbir o denli ilişkileri olan biri cezaevine düşmez, çıldırmaz, intihar etmez.

Paragraf ve satırbaşını sevmeyen Faik Baysal’ın yetersiz ve yayınlanma olgunluğuna uzak eserinde gereksiz, yoğun, kahramanların ve mekanın derinleştirilmesiyle zerre kadar ilgisi olmayan detaylar yapıtı sıkıcı kılar. Detaylar kurguyu güçlendirmek yerine romanı okunmaz kılarlar. Olaylar yavaş, can sıkan bir tempoda gelişir. Bir tabutta uyuşturucu kaçırmaya çalışan birkaç kişinin kurduğu tezgah açığa çıkar, sorumlular cezalandırılır. Ee ne var bunda? Sanat bunun neresinde, roman olması gereken anlatı ne? Romancının olmadığı yerde roman yazan herkese romancı demek için romandan anlamamak gerek. Faik Baysal’ın roman teorisi hakkında ciddi üç beş kitabı okumadığına örnek ve ispat teşkil eden eser kötü başlar, kötü gelişir yine öyle berbat biter.

?Sarduvan?dan beri süregelen iddialar aynıdır, ?Madam Bambu? ve ?Rezil Dünya? tezlerinin ispat edilmesi çabası üzerine kuruludur. Bu hayat yaşanmaz, bu memleket boktandır, insanımız hep diğerini altına almaya çalışan tiplemelerdir, kadın eti peşindedir, aklı başında kimseler yoktur, devlet kurum ve kuruluşları çürümüştür, bürokrasi tam bir batakhanedir. Düzen bozuktur. Ama nasıl oluyorsa düzenin bekçileri sapasağlam ayakta ve tertemizdirler. Bunun adı tam da Kemalizim sanat üzerindeki dogmatik dayatmasıdır. Yazar özgür bir ruha sahip olamamıştır. Kendisini sosyalist sanıp kemalizmin ne demek olduğunu göremediği, belki de görmek istemediği için sanatında yalpalamış, yeteneklerinin sınırsız uçlarına ulaşamamıştır. Sanatçı, edebiyatçı savunduğu ideolojilerle de hesaplaşamadığı zaman ortaya ancak dar görüşlü tiplemeler ve anlatılar ortaya çıkartabilir. ?Voli? bunun ispatıdır.

Süleyman Deveci
www.criticus.eu

Yorum yapın

Daha fazla Makaleler
Tüketim Karşıtlığı, Doğanın Dengesi, İnsanın Doğası – Suat Kamil Aksoy

Günümüzün moda söylemleri arasında yer alan tüketim karşıtlığını biraz irdeleyelim. Daha az enerji tüketmeliyiz, küresel ısınma insanlığın geleceğini tehdit ediyor...

Kapat