Hayat Bilgisi Öğretim Programında Öz-Yönetim  Becerileri – Psk. Banu Beyaz

Küçük yaştan itibaren okul çağı ile birlikte yaşam becerilerinin kazanılması birçok faktörler altında toplanır. Hayat Bilgisi Öğretim Programında öz-yönetim  becerileri başlığı altında yer alan alt beceriler; kendini tanıma ve kişisel gelişimini izleme, zamanı ve mekânı doğru algılama, duygu yönetimi, nasıl öğrenebileceğini öğrenme, sorumluluk alma, hedef belirleme, kariyer planlama, etik ilkelere uygun hareket etme, katılım, paylaşım, liderlik, işbirliği ve takım çalışması, eğlenme ve farklılıklara saygı göstermedir.

 Hayat Bilgisi Öğretim Programı kapsamında yer alan öz-yönetim becerisinin göstergesi olan davranışlar şu şekildedir (1):

 Etik davranış 

Toplumsal kurallara uygun davranışlarda bulunma

·  Toplumsal hayatta etik ilkele uygun davranışlar sergileme

·  Tercihlerinde etik değerleri göz önünde bulundurma

·  Zorlayıcı fiziksel ve psikolojik koşullar altında olsa bile etik davranışlara sadık kalma

· İnsan hak ve özgürlüklerine saygı gösterme

·  Etik dışı davranışlarla mücadele etme

·  Yaş, cinsiyet ve ırk gibi farklı özelliklerden kaynaklı ayrıma sebep olan eğilimleri algılama ve bu tür ayrımlar içermeyen davranış ve tutumlar sergileme

 ·Çeşitli kültürlerle etkileşim içerisinde bulunma, bunları yargılamaksızın kabul etme 

·Engelli bireylerle iletişim kurma ve etkileşimde bulunma, bu kişileri toplumdan  soyutlamadan kabul etme

 Eğlenme 

 ·Eğlenmenin çalışmak kadar doğal bir gereksinim olduğunu kabullenme

·  Çalışmak ve yeterince eğlenmek için gereken zamanı ayırma

·  Eğlenmek için uygun kişi, yer ve zamanı belirleme

·  Dini ve milli bayramların değerli ve toplumsal etkileşim ve paylaşımlar için uygun zamanlar olduğunun farkına varma

 ·Tatil günleri, doğum günleri, düğünler, hafta sonları, yarıyıl ve yaz tatillerinin toplumsal etkileşim ve paylaşımlar için uygun zamanlar olduğunun farkına varma

·Müze, tarihi mekan ve doğa gezilerinin, piknik yapmanın, çeşitli hobilerin (sinema, tiyatro, kitap okuma, resim yapma, müzik dinleme, el sanatları vb.) eğlenmeye imkan sağlayan yollar olduğunun farkına varma

 Nasıl öğrenebileceğini öğrenme

· Öğrenme sürecini anlayabilme ve öğrenmede nasıl bir yol izleyeceğini belirlemeye yönelik bir model oluşturma

·  Bireysel seçimlerini ve güçlü yönlerini devamlı olarak geliştirme gerekliliğinin farkında olma 

·Soru sorma ve araştırma yapma alışkanlığı kazanma

·  Öğrenmeye yardımcı materyalleri uygun bir biçimde kullanabilme

·  Öğrenme taktikleri seti oluşturma (soru sorabilme, hızlı ve etkili okuma becerilerini geliştirme, doğru bilgiye ulaşma ve yolları, hafıza geliştirme teknikleri )

· Olumlu bir öğrenme ortamı oluşturma

 Hedef belirleme

· Yeterli ve yetersiz olduğu konuları bilme

·  Gerçekten ulaşmayı istediklerini imgeleme

·  Gerçek yaşantısına uygun gerçekçi hedefler belirleme

·  Hedeflerini yazıya dökme

·  Hedeflerine ne şekilde ulaşabileceğini planlama

·  Hedeflerine ulaşmada karşılabileceği güçlüklerin farkında olma

·  Hedefe ulaşmak için kimlerden yardım alabileceğini bilme

·  Hedefe ulaşmak için gerekli süreyi belirleme

·  Hedefine ulaştığında nasıl ödüllendirilmek istediğini belirleme

 Kendini tanıma ve kişisel gelişimini izleme

 ·Vücudunu tanıma

·  Duygularını tanıma

·  Diğerler insanlarla benzer ve farklı yönlerini bilme

·  Diğer insanların güçlü ve zayıf yönlerini bilme

·  Kişisel değerlerini bilme

·  Fiziksel değişiminin farkında olma ve bu gelişimi gözlemleme

·   Duygusal değişiminin farkında olma ve bu değişimi gözlemleme

· Duygu yönetimi

 · Duygularını anlamlandırma

·  Diğer insanların duygularını algılama (görme, duyma ve sorma yoluyla)

· Öfke, korku, mutluluk ve üzüntüyü ifade eden sözcükleri uygun şekilde kullanabilme  Duygularının vücudunda nasıl bir etki oluşturduğunu fark etme

·  Duygularının diğer insanlar üzerindeki etkilerini fark etme

·  Akran davranışlarının, kendi duyguları üzerinde nasıl bir etki oluşturduğunu fark Etme

·  Öfkesini kontrol edebilme yollarını öğrenme ve gerekli olduğunda kullanma

 Kariyer planlama 

·Güçlü ve zayıf yönlerini bilme

·  Kişisel özelliklerinin hangi mesleği yapmaya uygun olduğunu fark etme

·  Düzenli eğitimle ve yaşamsal tecrübelerle kazanılan becerileri tanıma, ifade etme

· Zamanla değer gören mesleklerin nasıl değişim gösterdiğini fark etme

·  Günümüzde önem verilen ve gerekli görülen meslekleri tanıma

·  Gelişen ve değişen ve yaşam şartlarına uygun yeni mesleklere ihtiyaç duyulabileceğini fark etme ve bu mesleklerin neler olabileceğini kestirme

 Sorumluluk alma

· Hayatın farklı alanlarındaki sorumluluklarının farkında olma ve sorumluluk almanın kişisel gelişim üzerindeki etkilerini açıklama

 · Düzenli ve devamlı olarak derslere katılma gibi uygun çalışma standartlarını belirleme 

·Derslere yönelik ödevleri tamamlayarak kendi çalışmalarının sorumluluğunu yerine getirme  ·Kendisine verilen vazifeleri, yetenekleri doğrultusunda üst düzey çaba göstererek yerine getirme 

·Üretken bir şekilde çalışmalarını aksamaya uğratmadan gerçekleştirme

·   Olumsuz davranışlarının sonuçları olabileceğini bilme ve bu sonuçları kabullenme

· Diğer insanların haklarına saygılı olacak şekilde kendi ihtiyaçlarını giderme

·  Toplumsal sorumlulukların yerine getirilmesinde bilgi edinme, planlama, örgütleme ve harekete geçme sürecinin önemini kavrama

· Zamanı ve mekânı doğru algılama  Farklı şekil ve grafikleri yorumlama

·  Zaman ifadelerini doğru şekilde kullanma

·  Görsel materyalleri okuma

·  Coğrafi alanlara ait harita ve şekiller çizme

·  Basit ve uygulanabilir planlar yapma

·  Zaman kavramını öğrenerek, geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanı ayırt edebilme 

·Ana yön ifadelerini doğru ve etkili kullanma

 Katılım, paylaşım, iş birliği ve takım çalışması yapma

· Plan yapma ve iş birliği içerisinde çalışma

·  Grup içerisinde çatışma ve problem çözme becerilerini etkili kullanma

·  Grup üyelerinin güçlü ve zayıf yönlerini iyi tanıma ve başarıya ulaşmak için

 güçlü yönleri kullanma

· Hal ve hareketler ve konuşmalarıyla saygıyı ifade etme

·  İletişim sürecinde geri bildirimde bulunma

·  Başarıya ulaşmak için arkadaşlarına destek olma ve başarıyı ödüllendirme

·  Gerekli olduğunda yardımda bulunma ve yardım alma

·  Demokrasi kavramının yerleşmesine katkı sağlama

Liderlik 

·Misyon ve vizyon ve belirleme

·  Grubu bir düşünceye ya da duyguya inandırma

·  Grup içerisindeki anlaşmazlıkları çözme

·  Grup üyelerini ortak amaç doğrulsunda güdüleme ve yol gösterme

·  Ödül belirleme

·  Grup hakkında olumlu bir imaj oluşturma ve diğer gruplardan destek almak için sağlam bir temel oluşturma

· Eleştiriler karşısında grubunu savunma

·  Diğer gruplarla iş birliği içerisinde olma

·  Akranlarıyla birlikte hareket ederken yönetim becerilerini kullanma

·  Kendisine verilen bir görevi tamamlamak için sorumluluk alma

·  Belirli hedeflere ulaşabilmek için grup üyelerini örgütleme

·  Dürüst ve yeterli bir liderlik profili oluşturarak, grubu içerisinde güven ve inanç kazanması

Farklılıklara saygı gösterme

·  Tüm insanların benzer ve farklı özelliklere sahip olabileceğine inanma

· Kültürel çeşitliliğin yaşamı zenginleştirdiğini kabul etme

·  Farklılık ifadesinin kişiden kişiye göre değişen bir olgu olduğunu anlama

·  Engelli bireylerin ihtiyaçlarına karşı duyarlılık gösterme

Kaynak

MEB. İlköğretim kurumları hayat bilgisi dersi öğretim programı. 2009. http://ttkb.meb.gov.tr/www/ogretim-programlari/icerik/72 15.02.2018.

About the Author

Banu Beyaz

Author

View All Posts