Zihinsel beceriler; bireyin öğrenme, problem çözme, akıl yürütme, dikkat etme, hafızada tutma ve karar verme gibi bilişsel yeteneklerinin tümüdür.
Zihinsel beceriler; zihinsel temel beceriler, zihinsel performans becerileri ve kişiler arası becerilerden oluşmaktadır .
1. Zihinsel Temel Beceriler: Belirlenen hedeflerin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan kişisel kaynaklardır. Bu kaynaklar; öz-farkındalık, öz-güven, üretken düşünme ve başarıyı sürdürme olarak adlandırılmaktadır
Öz-farkındalık, kişinin düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını anlamak için iç gözlem ve geriye dönük gözlem yapabilme yeteneğidir.
Öz-güven, arzulanan bir davranışın başarılı bir şekilde gerçekleşeceğine dair olan inancı ifade eder.
Üretken düşünme, yaşam olaylarına karşı kişisel başarıyı ve iyi oluşu kolaylaştıracak şekilde etkili bir şekilde hazırlanmak ve yanıt vermek için düşünceleri yönetme becerisidir.
Başarıyı Sürdürme; çabayı ve sebat etmeyi vurgulayan bu beceri de hedeflere ulaşma yolunda yapılan planlamaların öneminin, zaman yönetiminin ve önceliklendirmelerin altını çizerken bu yolda göze alınan kişisel sorumluklar ile başarı uğruna verilen fedakârlıklar için gerekli olan arzuyu içermektedir.
2. Zihinsel Performans Becerileri :Performansı esnasında becerilerin gerçekleştirilebilmesi için önemli olan zihinsel yeteneklerdir. Bu yetenekler; enerji kullanımı, dikkat odağı, algısal ve bilişsel beceriler olarak adlandırılmaktadır .
Enerji kullanımı, performans için optimal fiziksel ve mental enerji seviyesine ulaşmada çeşitli duygu durumlarını (uyarılma, kaygı, öfke, heyecan, korku) etkili bir şekilde yönetme yeteneğidir.
Dikkat odağı, belirli bir faaliyetin başarılı bir şekilde yürütülebilmesi için gereken dikkati seçici bir şekilde yönlendirme ve sürdürme yeteneğidir.
Algısal ve bilişsel beceriler, görevle ilgili bilgilerin en iyi şekilde işlenmesini sağlayan bilişsel bilgi yapısını ifade eder.
3. Kişiler Arası Beceriler: Kişisel gelişimin önemli olgunlaşma belirteçlerini temsil eder. Benlik kavramının netliği ve başkalarıyla ilişki duygusu yoluyla üst düzey psikolojik işlevselliğe olanak sağlayan zihinsel becerilerdir .
Kişiler arası yetkinlik, etkili iletişim becerileri sergilenerek etkileşim kurabilme yeteneğidir.
Kimlik kazanımı, genellikle yaşam deneyimlerinden sonra içe dönük gözlem ve keşifle birlikte açık bir kimlik algısının kurulmasıdır .
Gucciardi, Gordon ve Dimmock (2009) ise; zihinsel dayanıklılığı, bir bireyin tutarlı bir şekilde hedeflerine ulaşmak için zorlu olaylara yaklaşma, tepki verme ve değerlendirme şeklini etkileyen değerler, tutumlar, duygular ve bilişler toplamı olarak tanımlamışlardır. Jones, Hanton ve Connaughton (2002), zihinsel olarak güçlü performans gösteren kişi, kendine inanma, arzu ve motivasyon, performans ve yaşam tarzı, dikkat dağıtıcılar, rekabetle ilişkili baskı ve kaygı, fiziksel ve duygusal acı ile ilişkili 12 özelliği ortaya çıkarmışlardır. Jones, Hanton ve Connaughton (2002) zihinsel dayanıklılığın baskı, stres ve olumsuzluklarla başa çıkabilme; başarısızlıkların üstesinden gelme veya başarısızlıklardan sonra devam edebilme; ısrarcı olma, pes etmeme ve üstün zihinsel yeteneklere sahip olma özelliklerine sahip bir yapı olduğunu aktarmıştır.
Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği Kısa Versiyonu (ZDÖ-10)
Clough, Earle ve Sewell tarafından geliştirilen ve dört alt boyuttaki (mücadele, kontrol, bağlılık ve güven) kırk sekiz maddeden oluşan ölçeğin, on maddelik kısa versiyonunun Türkçe olarak sporcular için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu Miçooğulları ve Ekmekçi tarafından raporlanmıştır. Raporlanan on maddelik Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği Kısa Versiyonu tek alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin değerlendirilmesi beşli likert tipinde yapılırken alınan yüksek puanlar yüksek zihinsel dayanıklılık düzeyini temsil etmektedir.
Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği Kısa Versiyonu (ZDÖ-10) Sadece Size En Yakın Cevabı İşaretlemeniz Beklenmektedir..
Kesinlikle Katılmıyorum :1
Katılmıyorum ;:2
Kararsızım:3
Katılıyorum :4
Kesinlikle Katılıyorum :5
Genelde, hatırı sayılır derecede bir baskı altında bile sakin kalırım.
Olaylar gerçekleşmeden önce onlarla ilgili endişelenme eğilimindeyimdir.
Genelde, yapmam gereken görevlerle ilgili heveslenme konusunda zorluk çekerim.
Genelde, oluşan her türlü problemle baş etme konusunda iyiyimdir.
Genelde, faydalı/değerli bir insan olduğumu düşünürüm.
“Sadece nereden başlayacağımı bilmiyorum” hissi genelde hemen yapmam gereken pek çok işle baş başa kaldığımda yaşadığım bir histir.
Hata yaptığım zamanlarda genelde bu durumun beni günler sonra bile endişelendirmesine izin veririm.
Genelde, kontrolün elimde olduğunu hissederim.
. Genelde, beklenmedik bir şey olduğu zaman hızlı bir şekilde tepki verebilirim.
Genelde, hayata iyi tarafından bakarım.
Kaynak:
Nilüfer ÇAT(2023 )Zihinsel Antrenman Becerileri ve Tekniklerinin Zihinsel Dayanıklılık ile İlişkisinin İncelenmesi. Yüksek lisans tezi T.C. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü
