İnsansız Anı Olmaz – Ara Güler / İlker Maga

İlker Maga, bugüne dek yapılmış en kapsamlı Ara Güler söyleşisini ‘İnsansız Anı Olmaz’ adıyla kitaplaştırdı.
“İnsansız Anı Olmaz adlı kitap bu anlamda büyük bir boşluğu dolduruyor. Söyleşiyi; Türkçe, İngilizce ve Almanca olarak yayımlanan Ara Güler’e Saygı kitabını hazırlayan, ardından ustanın en büyük retrospektif sergisini Almanya’da açarak “Ara Güler: Fotojurnalizmde 50 Yıl” adıyla kitaplaştıran fotoğrafçı İlker Maga yapmış. Büyük boy yayımlanan Ara Güler’e Saygı kitabı için Güler’le ustaca bir söyleşi yapan Maga, fiyatı yüksek olan ve baskısı çoktan tükenen kitaptaki söyleşinin eksik kısımlarını daha sonra tamamlayarak bu kitabı oluşturmuş. Gerek ülkemizde, gerek Almanya’daki fotoğraf öğrencilerine önerilen bu söyleşinin üstelik çok makul bir fiyatla kitaplaşması, fotoğraf tutkunları için sevindirici bir haber. Aslında benzer bir söyleşi, Sevgili Dostum Ara’ya sergisinin kitabı için Samih Rifat tarafından yapılmıştı. Ancak sohbetin konusu genel olarak Ara Güler’in ahbaplık yaptığı yabancı fotoğrafçılardı ve bu anlamda çerçeve oldukça kısıtlıydı.
Gelelim kitabın içeriğine… Bir çırpıda okunan kitabın her sayfası, kültürle yoğrulan dopdolu bir yaşamın ve fotoğraf üzerine engin bir bilgi birikiminin izlerini taşıyor. Soru-cevap şeklinde ilerleyen kitapta Maga, onlarca soruyla Ara Güler’in fotoğrafa nasıl başladığından etkilendiği isimlere, kullandığı objektiflerden unutulmaz röportajlarına, iyi bir fotoğrafçı olmanın püf noktalarından Türkiye’nin dünya fotografındaki yerine kadar akla gelebilecek pek çok soru yöneltmiş. İnsan sevgisini ve kültürel birikimi ön planda tutan zihin açıcı yanıtlar bir kenara, sorular da en az cevaplar kadar öğretici ve yol gösterici. Soruların çoğunlukla cevaplardan daha uzun olması, İlker Maga’nın Ara Güler’den daha ayrıntılı yanıtlar alabilmek için nasıl çırpındığını gösteriyor.
“Dünyada her şey insanlar için yapılır” diyor Ara Güler: “İnsan olmadığı zaman hayat olmaz. Onun için benim fotoğraflarımda hep insan vardır… İnsan sevgisini kaybetmişse hiçbir şeyin önemi yoktur aslında. En mühim şey insan sevgisidir. Her şey buna bağlıdır. İnsan sevgisi oldukça fotoğraf da gelişecektir. Çünkü her şey, fotoğraf da insan içindir. Sevgisiz insan, insansız da fotoğraf olmaz.” Görsel tarihimizin ayrılmaz bir parçası olan Ara Güler fotoğraflarının nasıl bu denli etkileyici oldukları üzerine çok şey yazılıp çizildi. Ancak kitapta yer alan bu ifadeler, Güler’in meslek sırrını açıklar nitelikte…
‘Foto muhabiri’ olduğunu her seferinde üstüne basa basa söyleyen ve kültürel yozlaşmadan dert yanan Ara Güler, iyi bir fotoğrafçının sahip olması gereken nitelikleri güzelce sıralamış: “Fotoğrafçı çok dolu olmalı. Resim, müzik bilecek, tiyatrodan anlayacak, çok okuyacak, anında karar verebilecek, yani çok zeki olacak… Zevkleri çok gelişmiş olacak, kültürlü olacak… Bunlar varsa fotoğrafçı olur. Ama bizde tam tersidir. En cahili foto muhabiri olur.”
Başka söze gerek var mı?”
Makalenin yazarı
Haluk Dağ, 04/11/2005 Radikal Gazetesi

İnsansız anı var mı?
– Ya hikâye anlatmadığı halde insanlığın hafızasına yerleşmeyi başarmış güçlü bir fotoğraf karesi?..
– O halde fotoğrafı güçlü kılanın anı, yani insan ve o karenin hikâye anlatması olduğu söylenebilir mi?

Ara Güler ile İlker Maga’nın yaptığı fotoğraf konuşmasında, fotoğrafın sıradan insan karşısında neden güçlü olabildiğine dair açıklamalar getiriliyor. İnsan hafızasına iz düşürmek gibi her insanın ilgisini çekeceği konuların yer aldığı konuşma – kitap fotoğrafın geniş bir alanında geziniyor. Fotoğraf ustası Ara Güler’in fotoğraf felsefesi ve mesleki sırlarıyla fotoğraf
dünyasının köşe taşlarının konuşulduğu, dahası fotoğrafın temel sorunlarını kafasında tartışan başta fotoğraf ve fotoğraf dostları olmak üzere hemen herkesin ilgi duyabileceği bir kitap “İnsansız Anı Olmaz.”

Fotoğraf teknik bir üretim sürecini çağrıştıran bir disiplin olmasına rağmen, kitap, tekniğin çok da önemli olmadığını öne sürüyor. Şöyle diyor Ara Güler: “Fotoğraf makinesi ağlamaz, duygulanmaz, şiir okuyamaz. Önemli olan teknik değildir, tekniği öğrenmek için birkaç haftalık temel bir bilgilenme sürece yeterlidir. Asıl önemli olan ne anlatmak istediğini bilmek, anlatacak şeyin olduğunu bilmek ve ona inanmaktır.

Önemli olan insandır, insana, hayata bakmasını bilmektir. Bu da ancak sağlam bir temel kültürle mümkündür.

Fotoğrafçı olmak isteyenin önce kendini iyi yetiştirmesi gerekir. Pahalı makineler yerine asıl zamanı ve enerjisini kendini yetiştirmeye harcamalıdır. Çünkü büyük projeler ve büyük eserler büyük düşüncelerden doğar ve bu da ancak sağlam bir temel kültürle mümkündür.”
(Tanıtım Yazısı’ndan)

Kitaptan bölümler
Ben gazetecilik hayatım boyunca çok önemli üç iş yaptığıma inanıyorum. Bunlarla insanlık tarihine hizmet ettiğimi sanıyorum. Birincisi Nuh’un Gemisi röportajıdır, 1960 yılında yapmışımdır. Harita Genel Müdürlüğü’nde bir harita çizilirken Ağrı Dağı’nda çekilmiş bir fotografta bir iz tespit ediliyor, “bu olsa olsa ‘Nuh’un Gemisi’dir” deniyor. Türk Ordusu bu fotoğrafı basılmak üzere Hayat mecmuasına hediye ediyor, ama bunun dışında hiçbir bilgi yok. Bunun üzerine ben röportaj için gidiyorum. Ordu, askeri bir uçak veriyor. Karadan da çok sayıda asker arama faaliyetlerine katılıyor. Havadan toplam dokuz dalış yaptıktan sonra bir ize rastlıyoruz, ben ve yanımdaki pilot. Gördüğüm, fotograflarını çektiğim şey eğer Nuh’un Gemisi ise, bunu dünyada ilk gören Ara Güler’dir. Bu röportaj tüm dünyada 100’ün üstünde sattı, röportajı Magnum dağıttı.

İkinci önemli röportajım ise 1962 yılında yaptığım Aphrodisias’tır. Burada 1812’de kazı yapılıyor ve öyle bırakılıyor. Aradan 150 sene geçtikten sonra oraya ilk ben gidiyorum, araştırıyorum, fotograf çekiyorum ve bu röportaj tüm dünyada 130 defa satılıyor. İlk Nemrut Dağı röportajını da dünyada ilk kez ben yaptım. Bu röportaj da 100’ün üstünde satıldı.

(…)İnsan hayatında 100 fotoğraf çekse, çok büyük fotografçı sayılmalıdır. Bir fotoğrafçıdan geriye 100 fotograf kalması, çok büyük bir şeydir. Bir romancı için de böyledir.Hugo’dan geriye ne kalmıştır? Cervantes sadece bir roman mı yazmıştır? Ama sadece Don Kişot kalmıştır. Ben 20-30 fotografla insanların aklında kalırsam kendimi büyük bir iş yapmış sayarım.

İnsansız Anı Olmaz – Ara Güler / İlker Maga
Yayınevi: YGS
54 sayfa / 1. Baskı
Yayın Tarihi: Ekim 2005

İnsansız Anı Olmaz – Ara Güler / İlker Maga” üzerine bir yorum

Yorum yapın

Daha fazla Söyleşi
M. Şehmus Güzel’le ‘Abidin Dino’, Uğur Hüküm (Cumhuriyet Gazetesi Paris Muhabiri) Söyleşi*

'Abidin'in insani boyutu siyasi angajmanından geliyor' 'Adana yıllarından İstanbul'a, oradan Paris'e uzanan otuz iki kısım tekmili birden maceralarıyla Abidin'le dünya...

Kapat