Bugün dünyamızda fanatik din ve köktendincilik anlayışımızı derinlemesine psikolojik bir bakış açısıyla genişletmek ve derinleştirmek için hiç bu kadar acil bir durum olmamıştı. Aşırı din olgusu kültürümüzü ve zaman zaman varlığımızı tehdit ediyor. Bu olguya Karanlık Din adını verdik. Dünyamızdaki bu gelişmeden neredeyse herkes bir şekilde etkileniyor: danışma odasından ailelerimize, kiliselerimize, camilerimize ve tapınaklarımıza, kamusal alanlardan ve siyasi platformlardan bahsetmiyorum bile. Dini potansiyel olarak bu kadar tehlikeli ve karanlık yapan şey nedir?
Bizim iddiamız, dinin sadece yaşam ve yenilenme kaynağı olarak numinoza bir bağlantı değil, aynı zamanda radikal olarak sapkın zihin durumlarına ve ruhun Transpersonal ile ilişkisini öldüren kötü inançlara yol açabilen aşırı bir güç kaynağı olduğudur. Sözde radikalleşmiş dinler ve hareketler, aydınlatıcı ve dindarmış gibi görünürler ancak köktencilikleri ve tek taraflılıkları nedeniyle kusurlu bir öze sahiptirler ve sonunda, sağlıklı özünde maneviyatla özdeş olan dinin tam tersidirler. Bu kitap, bir kişi Benliğin bilinçsiz enerjileri tarafından ele geçirildiğinde ne olduğuna dair derinlemesine bir psikolojik analiz sunar. Her türlü fanatik, radikal ve sağlıksız dini tanımlamak için “karanlık din” terimini ortaya atıyoruz.
Analitik psikoloji, dinin dinamikleri ve insan ruhunun dini işlevi hakkında en sıra dışı ve derinlemesine analizlerden birini sunar. Fundamentalizm üzerine yapılan sohbete nispeten yeni katılan analitik psikolojinin, kişinin dini inanç ve mezheplerinin içsel yaşamına dair teleskopik görüşü, fundamentalistlerin ruhunda neler olup bittiğine dair eşsiz bir içgörü ve anlayış sağlayan benzersiz bir vizyon sunar. Karanlık Din , dinin bireyin zihninde Tanrı imgesinin arkasına saklanmak için nasıl kullanıldığına dair yeni içgörüler ve taze bir bakış açısı sunar. Karanlık Din’de , bu din dinamiklerini, ister radikal aşırılıkçı isterse komşusu fundamentalist tarafından somutlaştırılmış olsun, derinlemesine psikolojinin araçlarını ve bilgisini kullanarak eleştirel bir analiz ve incelemeye tabi tutarak araştırıyor ve açıklıyoruz. Günümüz dünyasında ve kendi klinik uygulamalarımızda sayısız örnekle desteklenen çalışmamız, karanlık dinin hem kişisel, hem kişilerarası hem de kültürel düzeyde derin çatışmalara nasıl yol açtığını ortaya koyuyor; terörizm ve savaş dahil.
Öte yandan, çalışmamız maneviyatın insan doğamızın içsel bir boyutu olmasının yanı sıra en temel ihtiyaçlarımızdan biri olduğunu ortaya koyuyor. Dinin ancak onu bilinçaltındaki kendi yaşayan köklerinden görmezden geldiğimizde, inkar ettiğimizde veya ayırdığımızda “karanlık” hale geldiğini savunuyoruz. Radikal inanç ve köktenciliği derinleştirme ve anlama çabasında, Karanlık Din çağdaş dini ve manevi manzarayı incelerken, postmodernizm ve köktenciliğin yükselişi ışığında ortaya çıkan manevi pratik biçimlerini keşfediyor.
Karanlık din nasıl tanınır? Psikolojik ve dini işaretleri nelerdir? Baştan çıkarıcılığına ve cezbedici enerjisine karşı en savunmasız olanlar kimlerdir? Kişi bu konuda ne yapabilir? Yerel kiliseniz, sinagogunuz veya caminiz kadar yakın mıdır? Bu kitap karanlık dinin doğasına ilişkin bu ve diğer zorlayıcı soruları yanıtlamaya başlar.
Vlado Šolc ve George J. Didier, 10 Ekim 2017, Whitefish Bay, WI ve Rockford, IL.
Kitabı Çevrimiçi Sipariş Etmek İçin: http://chironpublications.com/shop/dark-religion-fundamentalism-perspective-jungian-psychology/
Özet
Bu kitapta, din sorularını Jungcu psikoloji perspektifinden inceledik. Din konularını ilgilendiren temalar karmaşık ve çok yönlü olduğundan, odak nispeten dar bir perspektifte olmuştur. Din sorularını, çağdaş derinlik-analitik teorinin çerçevesiyle sınırlı, deneysel ve natüralist bir bakış açısıyla inceledik. Metafizik ve teolojik spekülasyonlardan, onları kanıtsız veya fantastik olarak reddetmeden kaçındık. Bunun yerine, onları bu çalışma açısından basitçe alakasız hale getirdik. Dini inançlarımız ifade edilmedi ve Tanrı’nın varlığı tartışılmadı. Ancak, ruh ve yaşam aracılığıyla kendini gösteren büyük gizemin önünde alçakgönüllülük ve hayranlıkla duruyoruz. Bu nedenle, insan yaşamında sahip olduğunu iddia ettiği tüm bu yerlerle insan dindarlığına ve ibadetine en büyük saygıyı besliyoruz. Bununla birlikte, dinin nesnesini değil , psikolojik ve fenomenolojik yönlerini ele almaya çalıştık. Her ne olursa olsun, mevcut çalışma teolojik sorulara eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşmaktan ziyade, dinin psikolojik bir bakış açısıyla deneysel bir incelemesi olarak değerlendirilmelidir.
Ana hedefimiz dinin psikolojik açıdan ne olduğu konusundaki geniş soruyu araştırmak ve dinin işlevlerini belirlemekti. Burada, köktendinci, radikal, aşırı, uyumsuz ve aşırı din ve dini ibadet biçimlerini ve dini zihniyetlerin toplumsal ve bireysel yönlerini yakından inceledik. Jungcu edebiyatın yanı sıra sosyal psikoloji, gelişim psikolojisi, felsefe, sosyoloji, antropoloji, şiir, spiritüel ve dini metinler ve mitoloji gibi çeşitli kaynaklardan bu konuyla ilgili önemli içgörüler elde ettik.
Jungcu teoride din ve inanç arasında önemli bir ayrım yapılmıştır. Din, arketipal bir gerçekliğin (Benlik) deneyimi ve bu deneyimin eşzamanlı rasyonel bir şekilde aşkın bir kaynağa (yani Tanrı’ya) atanması olarak tanımlanır. Jungcu teoride kullanıldığı şekliyle din, temelde maneviyatla eş anlamlıdır. Rudolf Otto (1917) bu deneyime numinous adını vermiş ve numinosum’un iki ana yönünü öne sürmüştür: tremendos ve fascinans . Otto’ya göre, kutsalın deneyimi her zaman paradoksaldır ve gizem, korku ve hayranlık gibi derin duygular uyandırır. Otto’nun kavramı Jung ve takipçileri tarafından benimsenmiş ve arketipal, dolayısıyla numinous deneyimle ilgili tüm olgulara uygulanmıştır. Numinosum fikrini ve insan psikolojisindeki temsilini keşfetmeye çalıştık. Bu kavram makalemizin en önemli köşe taşı haline geldi. Dini, insanların arketipal gerçekliği kavramak için kullandıkları en önemli modus olarak kabul ettik ve tanımladık. Din , psişe ile organik olarak iç içedir ve bu nedenle, dini işlevi hesaba katmadan psişe hakkında konuşamayız. Anima religiosus est: Psişe doğal olarak dindardır, dini enerji ile donatılmıştır ve aynı zamanda numinosum için bir kap ve içeriktir . Corbett (1996) bunu şu şekilde ifade etmiştir: “Numinöz deneyim, dini deneyimle eş anlamlıdır” (s. 15). Bu nedenle, insan olgunlaşması, dini kavramların olgunlaşmasıyla örtüşür . Jungcu teori, bu ruhsal olgunlaşmayı, kişinin söz ve eylemde bireyselleşmesinin açığa çıkması olarak adlandırır. Dinin varsayılan konumu, Levy Bruhl’un (1923) katılım mistiği olarak adlandırdığı, bilinçdışı kimliğin ilkel halidir . Dini ibadetin evrimi, insan zihninin bu doğal halinden kaynaklanır ve animizm, totemizm ve çoktanrıcılıktan tektanrıcılığa doğru ilerler. Bilincin filogenisi (ve ontogenisi) bilinçdışı içeriklerin (arketipler) projeksiyonlarının geri çekilmesi ve projeksiyonların bilinçli olarak projeksiyon yapana (Benlik) geri döndürülmesiyle ilerler. Böylece ego-bilinci oluşur. Bilincin gelişimi, bilinçdışı içerikleri bilinçli hale getirme süreci olarak tanımlanabilir. Bilinçdışı egoya entegre olduğunda, psişik dönüşümden bahsederiz. Bilinçbilinçdışının bilinçli hale gelmesi. Jungcu bakış açısından din (maneviyat), dönüşüm için bir araç olarak anlaşılmaktadır. Bu nedenle din, bilincin bir yaratımı, ego ile Benlik arasında anlam yüklü bir bağlantı olarak görülebilir; Edinger’in (1972) ego-Benlik ekseni dediği şey.
Öte yandan inanç, numinosum ile yazılmış, kodlanmış ve kurumsallaştırılmış bir ilişkiyi ifade eder. İnanç, kolektif olarak oluşturulmuş dogmalara dayanır; bu nedenle, temel amacı numinosum deneyimiyle ilgili evrensel bir bağlantı sağlamaktır. Doktrin olarak inanç, numinöz deneyimler için bir kap sağlayabilir ve böylece içeriğini bireylere iletebilir. Ancak, bireysel deneyimleri, psişik dönüşüm süreci üzerindeki etkileri açısından etkisiz hale gelecek şekilde dogmatikleştirebilir . İnançlar, dinlerde savunma işlevlerinin kullanımını teşvik edebilir ve bu da numinosum’un “seyrelmesine” ve numinosum’un bileşenlerinin dışlanmasına ve rasyonalize edilmesine neden olabilir.
İnancın işlevi ve ritüeller ve toplumsal yapılarla ilişkisi tasvir edilmiştir. Ritüel açısından, ritüelistik uygulamaların savunma yapılarını nasıl besleyebileceğini ve numinöz deneyimleri bütünleştirmek yerine, onlara karşı korunmak için nasıl kullanılabileceğini gösterdik. Numinöz enerjinin bütünleştirilmesi ve düzenlenmesi için hayati önem taşıyan sembolik süreç, birçok kurumsallaşmış dini uygulamada eksiktir. Bu nedenle birçok dini kurum, numinöz ( Imago Dei ) deneyimler için yeterli ve güvenilir dini [psikolojik, imgesel ve ideolojik] kaplar sağlayamamaktadır . Bu, kibir, enflasyon, sahip olma, mana kişilikleri ve tek taraflılık gibi çeşitli yetersiz psikolojik ego adaptasyonu biçimlerine yol açar.
Bu olgular, özellikle kişilik farklılaşması ve inanç meseleleriyle ilgili olarak alt işlevin rolü olmak üzere Jungcu tipoloji perspektifinden incelenmiştir. Jungcu psikoloji çerçevesinde ego-uyum olgusuyla ilgili olarak kapsamlı bir araştırma yürütülmüş ve araştırma, Jung’un toplu eserlerinde ve von Franz, Neumann, Jacobi, Jacoby ve Meyer’in eserlerinde ve ayrıca neo-Jungçuların ve Corbett, Edinger, Kohut, Kernberg, Winnicott, Kalsched, Hill, Nathanson, Casement, Moore, Main, Compaan, Dourley, Samuels, Hillman ve diğerleri gibi diğer psikanalistlerin çalışmalarında yansıyan ego gelişimini takip etmiştir. Birincil hedefimiz din sorusunu ilerici, “yeterli” veya “uyarlanabilir” işleyiş perspektifinden ele almak olmasa da, bu kitap maneviyatı bireyselleşmenin birincil ve vazgeçilmez bir yönü olarak tanımlayarak buna kısaca değinmiştir. Jungcu psikolojideki maneviyat, doğal yasalardan ve insan eylemlerinden bağımsız aşkın bir varlığın varlığına dayanan dini inançtan çok, numinosum ile pratik bir ilişkiyle ilgilidir. Jung’un teorisi, ruhu keşfetmeyi ve bilinçdışının çeşitli bileşenleriyle (kompleksler ve arketipler) ve nihayetinde Benlikle ilişki kurmayı önerir. Dahası, herhangi bir dini sistemin belirli dini öğretilerinin ötesine uzanan, dindarlık için evrensel bir zemin bulmanın kapısını açar. Jungcu teori ve uygulamanın maneviyatı, bilinçdışı özdeşleşmeye (katılım gizemi), kitle psikolojisine ve kitle tarafından kabul görmüş dogmalara karşı durduğu için bireysel sorumluluğu teşvik etmeyi amaçlar.
Ancak bu bireysellik ne solipsistiktir ne de kişinin belirli bir dini inanca olan bireyselleştirilmiş ilişkisini dışlar. Jung’un maneviyat kavramından kaynaklanan ahlak, iç ve dış dünyanın samimi ve sorumlu bir şekilde keşfedilmesine, buna karşılık gelen bilgiye ve ortaya çıkan davranıştan kaynaklanan sonuçların bilinçli değerlendirmesine dayanır. Bu ahlak, dogmaları manevi bilgi için yalnızca güvenilir öncüller olarak kabul etmekle ve ayrıca dini inançları eleştirel gerçeklik temelli rasyonaliteye tabi tutmadan benimsemekle çelişir. Bu, ayrı bilişsel işlevlerin rasyonalitesi anlamına gelmez, ancak tüm psişik işlevlerin (sezgi ve his dahil bilincin tüm işlevleri) özsel katılımına dayanan kalbin bilgisi anlamına gelir. Bu, gerçekliğin ve içindeki insan rolünün derin ve sürekli sembolik anlayışına yol açabilir. Jung buna bireyselleşme süreci adını verdi.
Bireyleşme, kişinin kendisi olma sürecidir ve bu nedenle, insanların ulaşabileceği en yüksek hedeftir. Bireyleşme, kolektif bilinçdışının nehrinde dolaşmak değil, bir opus contra naturam, yani güçlü bir ego ve fedakarlık isteği gerektiren, yavaş yavaş öz-farkındalık kazanmanın bilinçli bir sürecidir. Bireyleşmenin amacı, kesinlik ve aşinalık görünümü getiren belirli katı ruhsal uygulamalara veya inançlara sığınmak değil, bunun yerine Complexio Oppositorum’un zıtlıkları arasında onurlu bir yaşam sürdürebilen ego bilinci yaratmaktır .
Jung , Tanrı’nın (ve hala) tümüyle iyi bir varlık ( Summum Bonum ) olarak hareket ettiğini varsayan yaygın dini doktrini -privatio boni- eleştirdi; ancak ilahi gizemin ( Mysterium Coniunctionis ) karanlık, sözde kötü kısmını kabul etmedi . Kişinin Imago Dei’sinin oluşumu , süreçte Coniunctio’nun bir parçasını ayırır ve kaçınılmaz ve ciddi psikolojik sonuçlara yol açar. Jung, Imago Dei hakkındaki tabuyu yıkan ve deneysel gerçeklikle daha kolay örtüşen bir Tanrı İmgesi’nin ortaya çıkmasına izin veren, büyüyen bilincin yeni bin yılı için bir teori sundu. Tanrı İmgesi’ni daha karmaşık ve paradoksal doğasıyla tanımaya cesaret etti. Jung, yalnızca bilmek uğruna değil, insanlık için daha yüksek bir bilince ulaşmanın bir aracı olarak bilgi çağrısında bulundu: 21. yüzyılın şafağında ortaya çıkan ahlaki talepleri ve yükümlülükleri karşılayabilen bir insanlık. İnsanlığın gerçekleştirdiği teknolojik ilerlemeler ve kendisini ve bildiğimiz tüm yaşamı yok etme konusundaki korkutucu yeteneği göz önüne alındığında, onun mesajı daha da aciliyet kazanıyor.
Varoluş paradoksunun gerginliğini kabul etmek, tutmak ve hoş görmek, insan ırkını yanıltıcı bir tek taraflılıktan ve onları sürdürmek için tasarlanmış eşlik eden dini doktrinlerden kurtarır. Bu, hayatın değişen taleplerine maruz kaldığında ve numinosum ve Arketipal enerjiyle karşılaştığında kendini yansıtma, esneklik ve alçakgönüllülük yeteneğine sahip güvenli bir ego gerektirir. Bir tür dirençli ego, numinosum enerjisine gerileyici istismar yerine ilerici tepkilerle karşılık verir. İkincisinin sonuçları o kadar korkunçtur ki, varoluş bir bütün olarak bu ilerici evrime ve numinöz enerjinin enkarnasyonuna bağlıdır.
Psikolojik ve ruhsal değişim ve dönüşüm için temel süreç, sembolik süreç aracılığıyla bilinçdışını anlamaya izin veren aşkın işlevin yaratılmasıdır . Sembolik bir anlayış, psikolojik olarak güvenilir bir gerçeklik görüşü ve açıklaması sağlar. Gerçeklikle çelişen dini doktrinlere sığınmak, entelektüel gelişimin sadece durgunlaşması anlamına gelmez, aynı zamanda hem bireysel hem de kolektif düzeyde yıkıcı olgulara yol açar. Devrim zamanlarında katı bir şekilde tutulan pozisyonlar özellikle tehlikelidir. Numinosum’un etkileri, inkar eylemiyle ortadan kaldırılmaz veya yok edilmez. Tam tersine : Bu güçler egonun onlarla yüzleşme isteksizliği veya yetersizliği nedeniyle ne kadar bilinçsizse, büyük olasılıkla o kadar arkaik ve dolayısıyla zalim hale gelirler. Doğal bir olgu olarak dini ibadet, egonun numinosum ile bir ilişki kurmasına izin vermede vazgeçilmez bir rol oynar, ancak diğer tüm araçlar gibi, bir savunma olarak kullanılabilir. Numinosum’a karşı koruma, bireyselleşme için onun bütünleşmesi kadar önemlidir. Ancak savunmalar inancın tek alışılmış işlevi haline geldiğinde, nevroz ortaya çıkar. Bundan böyle, gelişimin yeniden başlaması için gerçeklik ilkelerine dayalı bir maneviyat gereklidir. Jungcu analiz ve Jungcu bir Weltanschauung , gelişimin ve büyümenin yeniden başlamasında vazgeçilmez bir rol oynayabilir; egoya numinosum ile ilişkisini yeniden tanımlama yeteneği verir ve böylece yeni bir Imago Dei oluşturur .
Daha büyük ölçüde, dinsel gelişimde durgunluk ve çarpık adaptasyon gibi psikolojik fenomenleri araştırdık. Bu fenomenleri daha iyi anlamak için Almond, Appleby ve Sivan’ın (2003) fundamentalizm üzerine çalışmalarını araştırdık ve kaynak gösterdik (The Fundamentalism Project, 1987-1995). Ek olarak, Armstrong, Putnam ve Campbell, Hedges, Ehrman, Dourley ve diğerlerinin fundamentalizm ve radikal inançla ilgili sorular üzerine çalışmaları da kaynak gösterildi. Onların araştırmaları fundamentalizm fenomenini açıklama ve aydınlatma çalışmalarımızı ilerletti ve sosyolojik, psikolojik ve dini yönler arasında bağlantı kurma ve geliştirme çalışmalarımızı kolaylaştırdı. Numinosum, bireysel psikoloji açısından olduğu kadar kolektif psikoloji açısından da araştırıldı. Jung’un toplu eserlerini incelemenin yanı sıra, bu kitapta ana kaynak olarak Main, Casement, Stein ve Corbett’in çalışmaları incelendi ve mevcut çalışmaya dahil edildi. Bu kitapta “ güçlü din ” in temel özelliklerini belirledik ve bunların fenomenolojisini derinlik psikolojisi perspektifinden sunduk.
Ayrıca Edinger’in çalışmaları ve onun Benlik kavramı, radikal dinsel dinamikler ve bunların ifade biçimleri sorusuna kendi katkılarımızın formüle edilmesinde öncü nokta olmuştur.
Jungcu literatürde, arketipler tarafından ele geçirilme fenomeni için farklı adlandırmalar vardır ve bu da güçlü bir inanç yaratır. Bu ifade, fanatizm, radikalizm, mezhepçilik ve köktendincilik içerir. Bunların hepsinin “numen diyarında sıkışıp kalma” ifadeleri olduğunu belirttik (Jung, 1935, par. 221). Bu fenomenlerin ortak paydası, Benlik tarafından ele geçirilme ve/veya şişirilmeydi; ya aydınlık, bilinçli taraf ya da karanlık, bilinçsiz taraf tarafından. Bu ele geçirilmeye teokalipsis , teokalipse veya teokalipsis adını verdik .
Teokalips terimi, Öz’ün belirli bir dini ideolojinin mevcut olduğu ve ideolojinin Tanrı veya tanrılar gibi yüce, aşkın bir varlığa veya varlıklara atıfta bulunduğu dinsel enflasyonun arketipal sürecini tanımlamak için önerilmiştir. Bu ideoloji doktrin veya bireysel felsefe ve imgelem biçiminde var olabilir ve temelde Jung psikolojisinde Imago Dei olarak bilinen şeye karşılık gelir. Teokalips’ten yalnızca Öz’ün bilinçdışı içerikleri tarafından enflasyon fenomeni mevcut olduğunda bahsederiz : Teokalips = Enflasyon + Öz Arketipi + Imago Dei . Tipik olarak, teokalips, Öz’ün arketipal enerjisi tarafından ele geçirilmişken tanrı/Tanrı’nın arkasına saklanmayı içerir. Arketipal Öz-enerjisinin yetersiz düzenlenmesi sürecin bir parçası değilse veya dini bir ideoloji eksikse, bu durum bir teokalips olarak kabul edilmez ; ve asimilasyon, ele geçirilme, enflasyon, tek taraflılık veya mana kişiliği gibi diğer terimler kullanılırdı. Theokalipsis terimi, arketipal Öz-enerjinin yetersiz düzenlenmesi ve bunun sonucunda Imago Dei’nin yetersiz (inanılmaz) veya zayıf temsili tarafından “tuzağa düşürülme” veya “aldatılma” sürecini tanımlamak için kullanılır. Theokalipsis sürecinin ve olgusunun evrensel ve arketipal olduğuna inanıyoruz. İncelememizin bulgularını desteklemek için bir dizi tarihsel ve mitolojik örnek sağladık.
Odysseus’un Ogygia Adası’nda Calypso adlı bir peri tarafından yakalanması ve sonunda serbest bırakılıp İthaka’ya geri dönmesi, bireyselleşmeyi engelleyebilecek psikolojik durgunluğun sembolik bir tasvirini sunar. Bilinçdışı, arketipal alanla ilişkiyi kaybetmenin istenmeyen sonuçları ile bir din fanatiğinin zihnini yöneten dinamikler arasında karşılaştırmalar yapılmıştır; her ikisi de düzenlenmemiş Öz-enerji tarafından tuzağa düşürülmüş ve böylece sürekli ruhsal gelişimden alıkonulmuştur. Teokalipsis terimi sağlıklı dini ifadelere (yani, Edinger’in terimini kullanmak gerekirse, bir ego-Öz ekseninin yaratılmasından kaynaklanan ifadelere) uygulanmaz. Dini en temel psişik ifade olarak kabul ettiğimiz için, teokalipsis terimi yalnızca bu işlevin çeşitli nedenlerle deforme olduğu ve Öz’ün “enkarnasyonu” için bir engel ve kişinin sürekli bireyselleşmesi için bir engel olduğu durumlara uygulanır .
Bir teokalipsinin psikolojik özelliklerinin üç temel kategorisini (Genel, Etki ve Bilişsel) tanımladık . Her kategori içinde sekiz alt özellik tanımladık. Genel özellikler Jung literatüründe bulunan kavramlarla ilgilidir: 1) Kibir, 2) Etik çocuksuluk, 3) Bilinçdışı kimlik (katılım gizemi), 4) Aidos eksikliği, 5) İrade feragati, 6) Numinosum’un yetersiz düzenlenmesi, 7) Benlikle özdeşleşme ve 8) Bilincin aşağılığı. Bilişsel özellikler olarak adlandırdığımız ikinci özellik grubu, bilişsel süreç ve dini ürünlere (yani metinler ve öğretilere) yaklaşımla ilgilidir: 1) Somutçuluk ve Literalizm, 2) Tarihselcilik ve Dışsalcılık, 3) Seçici Rasyonalite, 4) Tutarsızlık ve Entelektüel Katılık, 5) Yarı-Entelektüalizm, 6) Mutlakçılık ve Yanılmazlık, 7) Milenyumculuk ve Mesihçilik ve 8) Dogmatizm. Üçüncü özellik grubu, teokaliptik bir hastalıktan muzdarip insanların numinosum’un duygusal (duygusal) niteliğiyle nasıl başa çıktıklarını ifade eder. Biz bunlara Duygulanım Özellikleri diyoruz: 1) Asimbolizm, 2) Bilincin tek taraflı yönelimi, 3) Paradoksla yetersiz ilişki ( Complexio Oppositorum ), 4) Arketipal Öz-enerjinin dışsallaştırılması, 5) Ayrışmış seçicilik, 6) Ahlaki üstünlük ve ahlaki Maniheizm, 7) Tepkisellik ve 8) Yeni olana ve değişime duyulan korku.
Klinik uygulama ve teokalipsis fenomenlerinin gözlemlenmesi yazarlara bilinçsiz ele geçirilmenin her zaman sonuçlar doğurduğunu öğretmiştir. Yunan mitolojisi bu arketipal süreci Atë, Dike, Nemesis ve diğerleri gibi farklı tanrıçaların eylemlerinde tanımıştır. Yunan dilinden terminoloji ödünç aldık ve teokalipsisin sonuçlarını tanımlamak için teonemesis terimini önerdik. Teonemesis terimi, teokalipsinin artık yeterli ego adaptasyonu sağlamadığı yerde, Öz tarafından kişiyi değiştirme girişiminin bir tezahürü olarak tanımlanmıştır . Teonemesis, Öz tarafından ele geçirilmenin bir sonucu olarak psişik sistemin telafi edici bir tepkisi olarak anlaşılmaktadır. Teonemesis ve teokalipsis her ikisi de bireyselleşmeye hizmet eder ve karşılıklı olarak birbirleriyle ilişkilidir. Teonemesis’i deneyimlemek , daha yeterli bir Tanrı İmgesi ve dolayısıyla daha yeterli bir dini inancın kurulmasına yol açabilir. Theonemesis, egonun Öz ile özdeşleştirildiği ve dolayısıyla bilinçdışı, arkaik ve uyumsuz içeriklerin etkisi altında olduğu durumlarda saldırmaya çalışır. Bu sürecin örnekleri de tarihsel materyalde ve kendi klinik pratiğimizde bulunmuştur.
Son olarak, psikolojik dönüşüm ve değişimle ilgili konuları inceledik ve değişimi kolaylaştırmada içkin olan faktörleri ve psikolojik büyüme ve gelişmenin önündeki temel engelleri belirledik. Jung psikolojisinin, teorisinin ve klinik uygulamasının, bireyleşme için gerekli koşullar olarak değişimi kolaylaştırma sürecindeki rolü not edildi. Numinosum, insan bilinçli yaşamının alfa ve omegasıdır; paradoksal yapısı nedeniyle, bir yandan psikolojik özgürlük veya kurtuluş kaynağı, diğer yandan da hayal edilebilecek en kötü yıkımın kaynağı olabilir. Her ikisi de kaçınılmaz bir şekilde mevcut olmaya devam eder. Bu yüzden Jung’un çalışması zamanımız için çok hayati ve önemlidir. Yüz yıl Jung’un mesajını eksiltmedi, aslında bugün daha güncel ve acildir.
