Bugün dünyamızda fanatik din ve köktendincilik anlayışımızı derinlemesine psikolojik bir bakış açısıyla genişletmek ve derinleştirmek için hiç bu kadar acil bir durum olmamıştı. Aşırı din olgusu kültürümüzü ve zaman zaman varlığımızı tehdit ediyor. Bu olguya Karanlık Din adını verdik. Dünyamızdaki bu gelişmeden neredeyse herkes bir şekilde etkileniyor: danışma odasından ailelerimize, kiliselerimize, camilerimize ve tapınaklarımıza, kamusal alanlardan ve siyasi platformlardan bahsetmiyorum bile. Dini potansiyel olarak bu kadar tehlikeli ve karanlık yapan şey nedir?
Bizim iddiamız, dinin sadece yaşam ve yenilenme kaynağı olarak numinoza bir bağlantı değil, aynı zamanda radikal olarak sapkın zihin durumlarına ve ruhun Transpersonal ile ilişkisini öldüren kötü inançlara yol açabilen aşırı bir güç kaynağı olduğudur. Sözde radikalleşmiş dinler ve hareketler, aydınlatıcı ve dindarmış gibi görünürler ancak köktencilikleri ve tek taraflılıkları nedeniyle kusurlu bir öze sahiptirler ve sonunda, sağlıklı özünde maneviyatla özdeş olan dinin tam tersidirler. Bu kitap, bir kişi Benliğin bilinçsiz enerjileri tarafından ele geçirildiğinde ne olduğuna dair derinlemesine bir psikolojik analiz sunar. Her türlü fanatik, radikal ve sağlıksız dini tanımlamak için “karanlık din” terimini ortaya atıyoruz.
Analitik psikoloji, dinin dinamikleri ve insan ruhunun dini işlevi hakkında en sıra dışı ve derinlemesine analizlerden birini sunar. Fundamentalizm üzerine yapılan sohbete nispeten yeni katılan analitik psikolojinin, kişinin dini inanç ve mezheplerinin içsel yaşamına dair teleskopik görüşü, fundamentalistlerin ruhunda neler olup bittiğine dair eşsiz bir içgörü ve anlayış sağlayan benzersiz bir vizyon sunar. Karanlık Din , dinin bireyin zihninde Tanrı imgesinin arkasına saklanmak için nasıl kullanıldığına dair yeni içgörüler ve taze bir bakış açısı sunar. Karanlık Din’de , bu din dinamiklerini, ister radikal aşırılıkçı isterse komşusu fundamentalist tarafından somutlaştırılmış olsun, derinlemesine psikolojinin araçlarını ve bilgisini kullanarak eleştirel bir analiz ve incelemeye tabi tutarak araştırıyor ve açıklıyoruz. Günümüz dünyasında ve kendi klinik uygulamalarımızda sayısız örnekle desteklenen çalışmamız, karanlık dinin hem kişisel, hem kişilerarası hem de kültürel düzeyde derin çatışmalara nasıl yol açtığını ortaya koyuyor; terörizm ve savaş dahil.
Öte yandan, çalışmamız maneviyatın insan doğamızın içsel bir boyutu olmasının yanı sıra en temel ihtiyaçlarımızdan biri olduğunu ortaya koyuyor. Dinin ancak onu bilinçaltındaki kendi yaşayan köklerinden görmezden geldiğimizde, inkar ettiğimizde veya ayırdığımızda “karanlık” hale geldiğini savunuyoruz. Radikal inanç ve köktenciliği derinleştirme ve anlama çabasında, Karanlık Din çağdaş dini ve manevi manzarayı incelerken, postmodernizm ve köktenciliğin yükselişi ışığında ortaya çıkan manevi pratik biçimlerini keşfediyor.
Karanlık din nasıl tanınır? Psikolojik ve dini işaretleri nelerdir? Baştan çıkarıcılığına ve cezbedici enerjisine karşı en savunmasız olanlar kimlerdir? Kişi bu konuda ne yapabilir? Yerel kiliseniz, sinagogunuz veya caminiz kadar yakın mıdır? Bu kitap karanlık dinin doğasına ilişkin bu ve diğer zorlayıcı soruları yanıtlamaya başlar.
Gerçekten de, insan ancak dünyanın en ucuna geldiğinde, geride bıraktığı ve küçülttüğü her şeyi geride bıraktığında ve Hiçbir Şey’in önünde durduğunu ve Her Şey’in ondan büyüyebileceğini kabul ettiğinde tam anlamıyla moderndir (Jung, 1931, [CW 10, para. 151]).
Din, insan eylemlerinin en önemli belirleyicilerinden biridir. Ölülerin ritüelleştirilmiş gömülmesi, kutsal yerlerin yaratılması ve sembolik eserlerin biçimlendirilmesi gibi dini uygulamalar 100.000 yıldan daha öncesine kadar izlenebilir. [1] İlk insanlar çoğunlukla içgüdüleriyle hareket ediyorlardı; büyük olasılıkla dinleri bu gelişimsel ihtiyacı yansıtıyordu. Din ve dini uygulamalar, insanın sembolik olmayan bir hayvan olarak kalacağı ve mevcut bilişsel ve kültürel gelişim düzeylerine asla evrilemeyeceği evrimsel ve yaratıcı bir güç olarak görülebilir. [2] Din, kültürü ve zihni oluşturan bir yetenektir. Dinin ortaya çıkışı, zihnin, anlık, elle tutulur duyusal gerçekliğin ötesinde var olan aşkın bir varlık yönüyle ilişki kurma yeteneğiyle örtüşür. Din, insan ruhunun hayal gücü ve sembol oluşturma yeteneğine bağlıdır.
Aristoteles (Field’da alıntılandığı üzere, 1931/1932) “ruh asla bir imge olmadan düşünmez” der (s. 46). Ruhun din olmadan asla düşünmediğini de söyleyebiliriz. Jung’a göre din “tartışmasız bir şekilde insan zihninin en eski ve en evrensel ifadelerinden biridir …” (Jung, 1940 [CW 11, para. 1]). Jung bilinçaltının yeraltı dünyasına inişi sırasında şunu ilan etti: “Ruhun zenginliği imgelerde mevcuttur” (Jung, 2009, 232). Bu tür öncüller çeşitli dinsel deneyimler için geçerlidir. Örneğin, İslam alimi Henry Corbin [3], imgesel dünyanın ( mundus imaginalis ) kendi başına bir gerçeklik düzeni olduğunu ileri sürer. Ona göre, bu gerçeklik düzeni, duyusal dünya ve düşünce ve akıl dünyasıyla uyuşan ontolojik bir temele sahip bir imgesel aracı dünyadır. İnsanların doğal olarak dindar olduğuna inanıyoruz; Biz homo religiosus’uz ; Hegel, James, Otto, Eliade, Tillich ve diğerlerinin kullandığı bir terim.
Temel bir soru hemen kendini gösterir. Din, aşkın bir şeyle olan ilişkimizin bir işlevi midir yoksa psişenin ötesindeki hiçbir şeye atıfta bulunmadan varlığın psikolojik bir yönü müdür? Dini deneyimlerin ne olduğuyla ilgili soruların çeşitliliği, bu soruların nasıl cevaplandığına göre şekillenir.
Dinin temel operasyonel tanımına ilişkin oldukça dar bir parametre kümesi benimsemeyi amaçlıyoruz. Ruh, kendi öznelliğini ortaya çıkarma yeteneğine sahip değildir: Ruh kendini düşündüğünde, aynı anda deneyimlenir ve deneyimin öznesidir. Zihin fenomenleri gibi din fenomenleri de bilimsel araştırmanın nesnesi haline gelebilir. Teolog John Hick’in (1990) belirttiği gibi, din, Tanrı deneyimine yanıt olan çeşitli fenomenlerin ortaya çıkışını temsil etme ve anlama girişimi olarak görülebilir; Tanrı deneyimi çalışmaya açıktır, ancak asla Tanrı’nın kendisi değildir. Tanrı’yı veya numinosum’u (korku, gizem ve hayranlık uyandıran arketiplerle ilişkili bir nitelik) incelemeye yönelik herhangi bir girişim doğrudan metafiziğin alanına girer. Bu kitabın teolojik bir araştırma olmadığını ve metafizik veya teoloji çalışmasının amacı olmadığını vurgulamak önemlidir. Dahası, bu kitap “din nedir?” sorusuna kapsamlı bir cevap sunmaz. Bunun yerine, bu sorunun nasıl yanıtlanabileceğine dair çeşitli olasılıkları araştırıyor ve nihayetinde daha fazla araştırma yapılmasını umuyor.
Jung psikolojisinin benzersiz, derinlemesine bakış açısının dinin incelenmesi ve uygulanması için geniş kapsamlı çıkarımları vardır. Jung’un dine yaklaşımı deneysel ve fenomenolojikti, ancak ara sıra felsefi düşüncelerden veya metafizik spekülasyonlardan kaçınmadı. Tekrar tekrar, vardığı tüm sonuçların bilinçli ve bilinçsiz zihnin ürettiği içeriklerin gözlemleri de dahil olmak üzere, yaşanmış deneyimlerinin dikkatli gözlemlenmesi ve belgelenmesine dayandığını iddia etti. Herhangi bir gözlemcinin bu gözlemleri “her zaman ve her yerde” tekrarlayabileceğine inanıyordu (Mathison, 2001). Ruhun dilinin evrensel olduğunu, çünkü ruhun “organlarının” tüm insanlık için ortak olduğunu belirtti (Jung, 1990). [4]
Dinin İşlevleri
Bu kitap dinin işlevini çeşitli açılardan ele alır ve ruhun dini işlevinin Corbett’in (1996) dilini kullanarak kendini nasıl gösterdiğini araştırır. Çeşitli psikolojik fenomenlerin doğası ve radikal dinlerde ortaya çıkan aşırı dini inançların (yani köktendincilik) altında yatan dinamiklerin Jungcu bir bakış açısıyla incelenmesidir. Arketiplerin bir kişinin dini inançlara tutunma ve onları kullanma biçimini nasıl etkilediğinin ve bir inanç sistemine radikal, aşırı veya sağlıksız bağlılığın neleri oluşturduğunun incelenmesidir. Bu kitabın daha da geniş, temel hedefi, güçlü, radikal ve fanatik dini iknaların olası nedenlerine ve fenomenolojisine ışık tutmaktır. Büyük ölçüde, arketiplerin eylemi ve bilişi, ille de dini olmayabilecek şekillerde nasıl etkilediğini göstermeyi ummaktadır.
Dini Aşırılık Potansiyel Olarak Tehlikelidir
Yirminci yüzyıl boyunca üç İbrahimî din köktencilikte bir artış yaşadı. Hristiyan köktenciliğinin yükselişi, Los Angeles İncil Enstitüsü tarafından 1910-1915 yılları arasında yayınlanan 90 makaleden oluşan The Fundamentals: A Testimony To The Truth adlı eserin yayınlanmasına kadar izlenebilir. Bunu, 1940’tan 1970’lere kadar Amerika Birleşik Devletleri’nde Hristiyan evanjelik sağının yükselişi izledi. Yirminci yüzyılın sonlarında, Jerry Falwell ve Pat Robertson gibi şahsiyetler Amerika’daki Hristiyan köktendinci harekete yenilenmiş bir canlılık kazandırdı. İslam köktendinciliğinin yükselişi, kabaca İran Devrimi’ne (1979) denk gelir. [5] Suudi Arabistan’ın medreselerin Vehhabilik olarak bilinen İslam’ın köktendinci bir doktrinini öğretmesine sağladığı önemli miktardaki mali desteğin, İslam köktendinciliğinin dünya çapında yayılmasında kritik bir rol oynadığı düşünülmektedir. Modern Yahudi köktenciliği, İsrail Devleti’nin kurulmasıyla birlikte dikkat çekmeye başladı ve ultra-Ortodoks grupların İsrail parlamentosunda giderek daha fazla güç kazanmasıyla ivme kazandı.
Son zamanlarda, dini köktendincilik siyasi ve dini hedefleri birleştirmeye çalıştı. Bu tür bir hedef birleştirmenin sonuçları Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde endişelere yol açtı. Geçtiğimiz otuz yıl, Amerika’da Dinsel Sağ, Ahlaki Çoğunluk ve Çay Partisi hareketi gibi çeşitli isimler altında Hristiyan köktendinciliğinin yükselişine ve Avrupa ve Orta Doğu’da birçok dinden ilham alan cihatçı hareketin yükselişine tanık oldu. Tarih, siyaset ve aşırı din birleştiğinde kitlesel histeri potansiyelinin ortaya çıktığını öğretir. Bu tür hareketleri yönlendiren şeyin arketipal enerji veya bilinen adıyla numinöz enerji olduğu anlaşılabilir. Bu güçler iyileştirici veya zehirli olabilir; yaratabilir veya yok edebilirler. Fundamentalist hareketleri ilerleten arketipal, numinöz alt akımlar, anlam ve değer gibi en önemli insan sorularıyla yüzleşmek için araçlar haline gelebilir, ancak aynı zamanda kendini aldatma araçları haline gelebilir ve kitlesel manipülasyon için gerekli alt tabakayı sağlayabilir. Arketipal enerjinin ne kadar akıllıca kullanıldığına bağlıdır.
Aşırı dinsel coşkunun günümüzdeki birçok politik ve sosyal gelişmeyi körüklemesinin, dinlerin bu olgudaki rolü sorusunu acil bir soru haline getirdiği gerçeği. CG Jung’un Küsnacht’taki evinin kapısının üstünde VOCATUS ATQUE NON VOCATUS DEUS ADERIT , “Çağrılmış veya çağrılmamış Tanrı mevcuttur.” yazan bir yazıt vardır. Hepimiz dinin eylemlerimizi yönlendirmesine veya yönetmesine nasıl izin vereceğimiz konusunda derinden sorumlu bir karar almaya çağrılıyoruz.
I.1 Dikkate alınması gereken diğer konular
Numinosum ve Dinin Gelişimi iç içe geçmiştir
Jung, dini deneyimin kaynaklarının arketipal boyutta üretilen güçlü, numinoz etkiler olduğunu keşfetti. Bir arketipin belirli yönleri dinidir ve tersine, dini deneyimin belirli yönleri arketipaldir. Din, birincil bir arketipal deneyimle uzlaşmaya çalışıldığı yerde ortaya çıkar. Bu, arketiplerle ve onların enerjileriyle karşılaşmaların her zaman doğaüstü gerçekliğe veya Tanrı’ya, Tanrı nasıl düşünülürse düşünülsün, inanç veya inanç ürettiği anlamına gelmez. Arketiplerle karşılaşmanın sonucunda genellikle meydana gelen şey, teistik veya ateistik bir duruşla sonuçlanıp sonuçlanmadığına bakılmaksızın, bilinçte bir değişikliktir .
Sembolik ve Mitopoetik
Psişenin sembolik ve mitopoetik boyutları, gelişim için yapı oluşturan bir kumaş sağlar. Psişe, bu sembol yaratma işleviyle canlanır. Bu sembol yapma işlevinden yalnızca mitleri ve sembolleri bilinçli olarak tanımaya istekli olduğumuz ölçüde yararlanırız. Bilinçdışının sembol yaratma işlevini kabul etmemek onu yok etmez; işlev işlevsel kalır. Aslında, sembol yaratma işlevi göz ardı edildikçe yoğunlaşır. Bu, çözülememiş ve çatışan intrapsişik güçlerin sembolü olan semptomların gelişmesine bile yol açabilir. Büyük ölçüde, kişinin sembol yapma işlevi, arketipal enerjiler ve kolektif bilinçdışı güçler hakkındaki bilinçli farkındalık düzeyi, kişinin dindarlığının tezahür etme biçimini belirler.
Jungcu yaklaşım kesinlik değil, arayışla ilgilidir
Jungcu teoriyi doğal dinin bir biçimi olarak görebilir miyiz? [6] Evet ve hayır! Jung’un kendisi mesleki yazılarında çoğunlukla agnostik kalmıştır. [7] Tanrı ile kişisel ilişkisinden ara sıra bahsetse de takipçilerini özel inancının ayrıntıları konusunda belirsiz bırakmıştır. Örneğin, 1952’de şunları yazmıştır:
“Tüm düşüncelerimin, gezegenlerin güneşin etrafında dönmesi gibi Tanrı’nın etrafında döndüğünü ve O’na karşı konulmaz bir şekilde çekildiğimi görüyorum. Bu güce karşı herhangi bir direnişe karşı koymam durumunda bunun en büyük günah olacağını düşünürdüm” Jung, MDR, 1963, s. 42).
Bu kitapta varılan sonuçlar herhangi bir özel doktrine veya dogmaya inanmayı gerektirmez. Bunun yerine, işlevselleştirilmiş psikolojik ilkeler olmaları amaçlanmıştır. Sonuçlarımızın geçerliliği deneysel kanıtlara dayanmaktadır. Bilim ile teoloji arasındaki fark, fenomen ile numen arasındaki farkı, yani duyularımızın algıladığı dünya ile duyuların ötesindeki dünya arasındaki farkı yansıtır. Fizikçilerin gravitonun varlığını doğrulayamamalarına rağmen yerçekimi gerçektir; aynı şekilde, Ben’in “maddi olmayan” doğasına rağmen temsilleri ve etkileri gerçektir. Ben, numen’e ait olduğu için doğası hakkında spekülasyon yapabilir ve Jung gibi izlenimlerimizi deneysel olarak doğrulayabiliriz.
Jungcu psikoloji, her şeyden önce numinosum’a hayata daha tam, daha derin ve daha sağlıklı bir yanıt sağlayacak şekilde yaklaşmak için bir araçtır; aynı zamanda ruhsal büyümeyi teşvik eden bir öğretidir. Jung’un çalışmalarının satır aralarını okumak, daha yüksek bir varlık seviyesine işaret eden bir gizem duygusunu ortaya çıkarır. Jung’un (1940, [CW 11 para. 2]) belirttiği gibi: “…biri zaman zaman deneyimin salt birikimi ve sınıflandırılmasının ötesine geçen belirli düşünceler yaparsa, bu bilimsel ampirizmin ilkeleriyle çelişmez.” Jung özünde bir Kantçıydı; düşünülebilir herhangi bir aşkın nesnenin bir Ding an sich (Almanca: kendi içinde şey olarak bilinemez) olarak kalması gerektiğine inanıyordu; bu arketipler, tanrılar veya Tanrı için geçerlidir. Jung’a göre arketipler gerçekti ve Platonik biçimlerle uyumluydular (ayrıca bkz. Platonik Jung, Chiron 2017 ). Arketipler, Karmaşıklık Teorisi tarafından tanımlanan doğrusal olmayan, dinamik sistemlerde görülenlere benzer ortaya çıkan özelliklere sahiptir. [8] , [9] Jung hiçbir zaman tek tanrılı veya düalist bir doğaya sahip etik, aşkın bir varlığı kanıtlamaya veya varsaymaya çalışmadı ; bunun yerine insan ruhu üzerinde etki eden çeşitli güçlerin etkisinden bahsetti. Jung’un öğretisinde etik, ruhun öznel ve nesnel alanları arasındaki veya daha spesifik olarak ego ve Benlik arasındaki ilişkilerin bir sonucu olarak ortaya çıkar . Jung’un örneğini takip edelim ve din deneyimine metafizik, eskatolojik veya ebedi amaçlar varsaymaktan kaçınalım.
Psyche gerçektir
Çoğu Jungcu bilgin ve psikanalist bilinçdışını basitçe bilincin bir türevi olarak görmez; bilinçten önce var olan ontolojik olarak gerçek ve a priori olduğunu anlarlar . Bu Jung’un aksiyomatik temeli, ruhsal yaşam için olmazsa olmazıdır . Bilinçdışı, bilinçli farkındalıktan men edilen ruhsal yaşamın kalıntısından çok daha fazlasıdır; derin, yaşamı sürdüren bir su katmanı gibidir. Bu, Jung’u diğer birçok psikologdan ayırır. Din, psikolojik bir olgudan daha fazlasıdır. Jung, arketiplerin özerk ve aşkın doğasını tanır, ancak insanlara arketipe nasıl tepki verecekleri konusunda ahlaki sorumluluk yükler. Jung’un maneviyatı tanrıları ruha geri döndürür. Şöyle der:
Fakat bilincin gelişimi, elimize geçirebildiğimiz tüm projeksiyonların geri çekilmesini gerektirdiğinden, tanrılar hakkında psikolojik olmayan bir doktrini sürdürmek mümkün değildir. Eğer dünya maneviyatsızlaşmasının tarihsel süreci şimdiye kadar olduğu gibi devam ederse, o zaman bizim dışımızdaki ilahi veya şeytani karakterdeki her şey, görünüşe göre köken aldığı bilinmeyen insanın içine, psişeye geri dönmelidir (Jung, 1940, [CW 11, para. 141]).
Jung, Tanrı’nın varlığını ne kanıtlamaya ne de çürütmeye çalışır. Psişeyi samimi bir incelemenin nesnesi yapmak dine aykırı değildir. Sonuçta, Jung’un Pastör Damour’a yazdığı mektupta (1941) yazdığı gibi, “Tanrı, insanla psişenin içinde ve aracılığıyla dışında hiçbir zaman konuşmamıştır.”
Araştırmacılar kendilerini gözlemlenebilir psikolojik süreçlerle sınırlarlarsa, inanç sıçramasına gerek kalmaz.
Jung, arketiplerin bir kişinin içindeki şeyleri etkileme, hareket ettirme ve değiştirme yeteneğine sahip olduğunu ve bunun maddi dünyada değişime yol açabileceğini fark etti. Jung’a göre bu, arketiplerin gerçek olduğuna dair kanıtlardan biridir. Wirklichkeit ist, was wirkt . [10] Bu nedenle, Jung için gerçek, başka bir şey üzerinde etki yaratma yeteneğine sahip olan herhangi bir şeydir. Bu nedenle, arketipler gerçek olmalıdır. Dinden bahsederken Jung (1931, [CW 13, para. 73]) şunları söyledi: “Metafizik olarak anlamak imkansızdır; bu yalnızca psikolojik olarak yapılabilir. Bu nedenle, onları psikolojinin nesneleri haline getirmek için şeyleri metafizik ambalajlarından sıyırıyorum” (Jung, Wilhelm, 1970, Altın Çiçeğin Sırrı ).
Bireyleşme hem psikolojik hem de dini bir süreçtir. Dourly (1984) tarafından tanımlanan psikolojik ve dini deneyimlerin “ organik birliği” , günlük varoluşu, bedeni kutsal kılan ve ilahi olanı insana yakınlaştıran yollarla yükseltir.
Jung, bilinçdışı materyalin bir bireyi ele geçirme riskini fark etti (1940, [CW 11, para. 141]), “Bilinçdışının hüküm sürdüğü her yerde, esaret ve sahiplenme vardır.” Bilinçli ve bilinçdışı alemler arasında karşılıklı, karşılıklı bir ilişki ve diyalog olması zorunludur. Bizi bir yandan fanatik bir tuzağa düşmekten, diğer yandan da ruhsal bir terk edilme hissinden koruyan, her ikisinin de ince ve kırılgan dengesidir.
Sağlıksız olanlar nelerdir?
Bu kitap dini patolojikleştirme girişimi olarak görülmemelidir. Patoloji acı ( pathos ) ve bazen de aşırılık üretir. Elbette din patolojik etkilere kurban gidebilir. Bazı güçler din tarafından yeterince kontrol altına alınmadığında zihin hastalanabilir, ancak din mutlaka zihinde hastalığa neden olmaz. Radikal dinler ve inançlar, ego tarafından yetersiz, inandırıcı olmayan veya kötü bir şekilde kontrol altına alınmış numinous arketipal enerjinin ifadeleridir. Bu, tarif edilemeyen enerjilerin doğası hakkında hiçbir şey söylemez. Jungcu bakış açısı arketipal süreçleri patolojikleştirmez veya ahlakileştirmez, ayrıca bunları tamamen bilinebilir bir şeye indirgemez. Görünüşte kötü olan fenomenlerin aynı zamanda iyi ve sağlıksız psikolojik unsurlar olan zıtlarının unsurlarına sahip olduğunu fark etmek için bir araç sağlar.
Sorular
Dinin arketipal düzeyine yönelik soruşturmadan bir dizi soru ortaya çıkıyor. Dini çağrışımlara sahip tüm “izmler” arketipal sahiplikten mi kaynaklanıyor? Arketipal deneyimler aynı zamanda dini olarak düşünülebilir mi? Ruh özünde dini midir ve eğer öyleyse, psiko-sembolik süreçle uğraştığımız her an bir miktar dindarlığın mevcut olduğunu varsayabilir miyiz? Değilse, bir şeyi dini olarak ayıran belirli özellikler nelerdir? İnsan tutkularıyla uğraşırken arketipal etkiler her zaman devrede midir? Ve son olarak, dini fanatizmi diğer fanatizm biçimlerinden ayıran nedir? Jung’a göre (Jung, 1954d, [CW 9i, para. 129]):
Dini bir fikrin ardındaki arketipin, her içgüdüsel güç gibi, bilinçli zihin onu görmezden gelse bile kaybetmediği kendine özgü bir enerjisi vardır. Her insanın ortalama tüm insan işlevlerine ve niteliklerine sahip olduğu en büyük olasılıkla varsayılabileceği gibi, normal dini faktörlerin, arketiplerin varlığını da bekleyebiliriz ve bu beklentinin yanlış olduğu kanıtlanmaz.
Bu anlamda, dindar veya dinsiz olma seçeneğimiz gerçekten yok. Bildiğimiz kadarıyla, antik insan tanrılardan cezalandırıcı adalet konusunda sürekli bir kaygı halinde yaşamış olabilir.
Hiç kimsenin sonuçları beklemeden arketipal enerjileri görmezden gelemeyeceği açıktır. Burada Tanrı inancından değil, arketipal gücün erişiminin bilinçli farkındalığından bahsediyoruz. Ya arketipal enerjileri bütünleştirmek için bilinçli bir çaba vardır ya da arketipler öncülük eder ve arketipal güçler tarafından ele geçirilmemiz kaderimiz olur. Jung, insanlık için en büyük tehlikenin insanların kendisi olduğunu defalarca vurguladı.
Gerçeklik
TS Eliot (1916) Dörtlü Dörtlü’nde insan doğasından “fazla gerçekliğe tahammül edemeyen” bir şey olarak bahseder (CPP. 172). Din, gerçekliği “çerçevelemek” için bir araç sağlar. Dünyayı bir arada tutabilen bir güçtür; din olmadan dünya kaotik, anlamsız ve anlaşılmaz görünebilir.
Din, ateş gibi iyi bir hizmetkardır, ancak kötü bir efendidir. Herhangi bir din olmadan kişi kaybolabilir, ancak çok fazla din ile kişi tuzağa düşebilir. Stein’ın (1985) tekrarladığı gibi, ruhsal çabalar konusunda insanlar hayali çubuğu ne çok sıkı ne de çok gevşek tutmalıdır. Klinik deneyimlerimiz, güçlü dini inançlara sahip insanların genellikle büyülü düşünceye, seçici ahlaka ve inkara yatkın olduğunu göstermektedir – bunların hiçbiri kesinlikle bir kişiyi insanlığın karşı karşıya olduğu büyük sorunları çözmeye hazırlamaz.
Tapu
Dini inanç tek başına bizi iyi yapmaz, ancak iyi işler fark yaratır. İncil şöyle der: “Size koyun postuna bürünerek gelen sahte peygamberlerden sakının. Onlar içten aç kurtlardır. Onları meyvelerinden tanıyacaksınız” (Matta 7:15-17, İngilizce Standart Versiyon ). Bireyleşme görevi kısmen, ahlaksızlığı besleyebilen ilahi arketipal güçlerin yıkıcı cazibesine direnme ve bunun yerine bu güçler aracılığıyla dünyevi işleri kutsallaştırmaya çalışma yeteneğine dayanır. Bu bakımdan, bireyselleşme bir hayal gücü egzersizinden daha fazlasıdır, ahlaki bir arayıştır. Arketipal enerjiler çoğu zaman maneviyatı besleyen araçlar olarak değil , hedefler olarak görülür. Böyle bir yaklaşım, bir kişiyi özgürleştirebilen aynı etkilerin onları tuzağa düşürmesine de izin verir.
Paradoks gerçekliğin bir bileşenidir
Jung’un yaklaşımı adanmış bir inanç talep etmez. Paradoksa karşı çıkmak yerine onu kucaklayan bir dünyada yaşamanın yolunu açar. Bireyleşme yolu, şüphe ve ahlaki çatışmanın ortasında yaşanan bir hayattır. Daha kesin yollar olabilir ancak daha acı verici olabilirler. Jung, (Jung, CW 13, 1967, s. 265X) “Bilinçdışını bilinçli hale getirene kadar, o hayatınızı yönlendirecek ve siz buna kader diyeceksiniz.” demiştir. Onunki nihilist, teslim olmuş bir mesaj değildi; bu gözlemden parlayan şey gerçek bir gnosis’tir. Jungcu psikoloji, fenomenlerin kendilerini ruha dinamik bir gerilim içinde var olan kutupluluklar olarak sunduğunu kabul eder. Jung (1951e), birey içsel gerilimleri konusunda bilinçsiz kaldığında, kutupluluğun bir yönünün kaçınılmaz olarak kader biçiminde ortaya çıkacağına inanıyordu. Bu özel kadere (yani bilinçsizliğin sonucuna) theonemesis adını verdik ; bu konuyu kitabın sonunda inceleyeceğiz.
Teodise
Kötülük sorununa geliyoruz. Teodise, kötülüğün varlığı ışığında ilahi iyiliğin savunulması olarak tanımlanır. Bu teolojik soru, ahlaki olarak yaşamayı hedefleyenlerin günlük yaşamına nüfuz eder. [11] Aşkın gerçeklik son derece iyi olsun ya da olmasın, Summum Bonum ve dolayısıyla ibadet edilmeye değer olsun, doğru eyleme ve dünyada doğru varoluşa kendini adamış olanlar için ahlaki bir zorunluluk işlevi görmeyebilir. Teslis, Sunyata, Brahman, Mutlak Ruh, İlahi İrade veya Omega Noktası gibi felsefi kavramlar, eylemle anlamlı bir bağlantıları olmadığı sürece rasyonel soyutlamalar olarak kalırlar. Jung’un öğretisi, ruh ve madde arasındaki bağlantıyı anlamak için bir çerçeve sunar. Bireyleşme yolu, Benlikten yayılan sembollerle samimi ve açık bir ilişkiyi içerir ve bilinçli eylemlere dayanan ilerici, yapıcı bir ahlakı teşvik eder. Bu sürecin tersi, kopmaya ve bütünlüğün parçalanmasına yol açan gerici bir harekettir. Jung psikolojisinin temel ilkelerinden biri, orijinal birlikten ayrılan ve kopan her şeyin, çatalımız ne kadar büyük olursa olsun, tekrar tekrar karşımıza çıkacak olan yeniden canlandırma ve zorlama biçiminde ortaya çıkacağını ileri sürer. [12] Jung, zorlamanın hayatın en büyük gizemlerinden biri olduğunu belirtmiştir. (1955, par. 151) Zorlayıcı arama dürtüsü (arzu) canlı organizmalara yerleşmiştir. Bu, güneşi arayan bir bitki veya üremeye çalışan bir yaratık olsun, arama evrimin temel bir ilkesidir. İnsanlar için arama, belirli bir nesneye veya düşünce yapısına olan bağlılığında kilitlenebilir . Aşırı bağlanma, diğer, uyumsuz unsurları bilinçaltına itme olasılığı yüksektir. Orijinal birlikten kopan ego, zorlamalarında ve bağlanmalarında daha güçlü hale gelmeye meyillidir. İncelenmemiş hayatın yaşamaya değmeyeceği yönündeki Sokrates bildirisine yanıt vermeye çağrılıyoruz. (Platon, Apology , 38A)
Jung’un düşüncesi Platonik biçimlere ve ideolojiye dayanıyordu. Aydınlanma ideallerini yansıtıyordu ve Romantik söylemi ortaçağ felsefesi ve mistik öğretiyle birleştirmeye çalışıyordu. Teistler ve ateistler Jung’u eleştirseler de, ikisi de onun sunduğu bilgelikte ve teoride sığınak buldular.
Bu kitabın temel hedefleri, derinlemesine psikolojik bir bakış açısından bir dini neyin oluşturduğunu ve radikal, aşırı, uyumsuz veya aşırı dini ibadet ve inanç biçimleri alanı hakkında derinlemesine psikolojik bir incelemeden ne öğrenilebileceğini belirlemektir. Son birkaç yüzyıl boyunca dinin gelişiminin kısa bir taslağıyla başlıyoruz ve özellikle mevcut krizimize yol açan başlıca özelliklere özel bir vurgu yapıyoruz. Bu taslak, Jung’un peygamberlik vizyonunun (1934) bir incelemesini ve yeni bir dönemin haberciliğini içeriyor. Bu incelemede çağdaş dini ve manevi manzarayı, modernizm ışığında ortaya çıkan yeni manevi pratik biçimlerini ve yeni milenyumda köktenciliğin yükselişini inceleyeceğiz.
Yeni Dispensasyona Geçiş, Fundamentalizm ve Üçüncü Milenyum Maneviyatı
“ Dünya dinî tecrübe hakkında ne düşünürse düşünsün, ona sahip olan kişi büyük bir hazineye, onun için bir hayat, anlam ve güzellik kaynağı haline gelmiş, dünyaya ve insanlığa yeni bir ihtişam kazandırmış bir şeye sahiptir.
C. G. Jung, Psikoloji ve Din , (1940, [CW 11, para. 167])
” İlahiyat, hiç kimsenin durduramayacağı ve hiç kimsenin baraj kuramayacağı bir yeraltı nehridir .”
(Üstat Eckhart [13] )
Modern ve post-modern dünyada, özellikle de üç tek tanrılı İbrahimî din olan Hıristiyanlık, İslam ve Yahudilik arasında, dini yaşam ve kültürde radikal bir değişime tanık oluyoruz. Çeşitli figürler bu değişimlere farklı şekilde yaklaştı. Goethe bunu dramatize etti. Nietzsche özünü Zerdüşt’ün “Tanrı öldü” ifadesiyle damıttı. Freud ise dini bir yanılsama olarak nitelendirdi. Daha önceki düzenlerin Tanrı İmgesi -özellikle de ilahi olanın orada, uzakta, insanlardan bağımsız, tek taraflı ataerkil ve geleneksel dini hiyerarşi aracılığıyla var olduğu anlatımı- Batı dini bilinci geliştikçe değişiyor. Ana akım geleneksel Hıristiyanlık dünyadaki dayanağını kaybettikçe, derinlik psikolojisi [14] kökenini din ve ruh aleminde genişletiyor.
Din, kişisel yaşamlarımızda, topluluklarımızda ve içinde yaşadığımız daha büyük siyasi dünyada hayati ve vazgeçilmez bir rol oynar. ABD ordusunun aşırı köktendinci grup IŞİD’e karşı koymaya çalışırken Suriye ve Irak’ta yeniden devreye girdiğine tanık oluyoruz. Kontrol altına alınmamış ve tanınmamış dini dürtüler, düzgün kategorizasyonlara meydan okuyan büyük dönüşümler geçiriyor. Birçok modern ve postmodern akademisyenin dinin sonuyla ilgili öngördüklerinin aksine (örneğin, Nietzsche, Freud, Weber, Durkheim, Dawkins, Karl Marx, vb.), din yok olma tehlikesi altında değildir.
Postmodern dünyanın görevi
18. yüzyıldan beri bilim dine meydan okumuş ve hakikatin hakemi olarak üstün bir konum iddia etmiştir. Geleneksel dine yönelik bu meydan okumalar bilinçli hale geldikçe, pervasız ve şiddet içeren eylemde bir azalma bekleyebiliriz. Bu, kutsalla bağını kaybetmiş moderniteye karşı fundamentalist tepkisinin bir cevabı olabilir. Postmodern dünyada görev, tüm projeksiyonları geri çekmenin (tanrıları kaynaklarına geri döndürmenin) Skylla’sı ile egonun numinöz enerji tarafından alt edilmesini içeren Charybdis (Nietzsche’nin Ubermenschen’i ) arasındaki yolu bulmaktır. Meydan okuma, kişinin projeksiyonlarını (tanrılar, iblisler, vb.) inceleme ve sonra geri alma ve bunları kişinin kendi ruhunun iç girintilerindeki kaynaklarına geri döndürme ihtiyacını içerir.
İnsanlar geleneksel dine olan inançlarını yitirerek varoluş nedenlerini yitirdikçe , ihtiyaçlarını genellikle maddi başarı, statü sembolleri, güç ve diğer dışsal kazanımlar gibi kültürel açıdan alakalı olgulara aktarırlar. Ancak, bu kültürel nesneler artık bir zamanlar olduğu gibi tatmin etmiyor, anlam sağlayamıyor veya bir bireyin daha derin arzuları için bir bireyin eylemine destek olmuyor. Jung, Derrida ve Foucault gibi diğer akademisyenler arasında, yolunu, yönlendirici mitini kaybetmiş bir dönemde yaşadığımızı fark ettiler.
Kurumsal ve geleneksel dinlerin artık sağlayamayacağı derin bir huzursuzluk ve kutsal deneyimlere duyulan susuzluk var. Ana akım Protestan mezheplerinden bir göç var ve giderek artan sayıda Katolik, Katolikliğin kurtuluşa giden tek yol olduğu fikrine karşı daha kayıtsız hale geliyor. [15] Bu arada, belirli bir inanç kimliğine sahip olmadığını iddia edenlerin sayıları o kadar endişe verici bir hızla artıyor ki, dünya çapındaki “inançsızlık” artık “dünyanın üçüncü büyük dinini” temsil ediyor. [16] Katedraller, kuleler, kiliseler, ritüeller, ayinler, saat kitabı ve kutsallıklar gibi kolektif dini semboller ve biçimler, bugün birçok insan için artık ruhun (psişenin) dini işlevine hizmet etmiyor. Bu dini imgeler ve maneviyat biçimleri artık birini yaşayan ruhlara götürmüyor veya onları hatırlatmıyor.
İronik olarak, kurumsal din Amerikan kültüründeki etkisini kaybederken [ 17] maneviyat birçok sektörde yükselişte. Yayıncılar, kitapçılar, halk konuşmacıları ve ünlüler tarafından da doğrulandığı gibi maneviyat oldukça pazarlanabilir hale geldi. Hatta akademide bağımsız bir araştırma disiplini olarak güvenilirlik bile kazandı. [18] Kurumsal üyelikten bireysel arayışçılara ve inananlardan manevi inanmayanlara doğru bu geniş kültürel değişimler ve hareketler, dini hayal gücümüzün değişen manzarasının göstergesidir. Geleneksel kurumsal dinlerimizdeki anlam kaybını ve yeni manevi biçimler ve uygulamaların müjdeciliğini yansıtır. Gerçekten de Batı dünyası yeni bir döneme doğru evrimsel bir efsanevi geçiş yaşıyor; belirsizlik, eşiksellik ve kaygı zamanı.
Ruhsal ama dindar değil
Batı’da bu duruma farklı tepkiler görüyoruz. Bir yandan köktendinciliğin eş zamanlı yükselişi var, diğer yandan araştırmacıların “manevi ama dindar değil” tutumu olarak adlandırdığı şey yükseliyor (SBNR’ler; Bender, 2010; Mercadante, 2014; Heelas ve Woodhead, 2005.). [19] En son Pew Araştırma Merkezi Din ve Kamusal Yaşam Forumu anketine göre (PEW, 2014), “manevi” ama “dindar değil” olduğunu iddia edenlerin sayısında çarpıcı bir artış var gibi görünüyor. “Manevi ama dindar değil” (SBNR’ler), geleneksel dini yapı ve kurumlardan ayrı olarak kendi maneviyatlarını geliştirmeye çalışarak manevi alternatifler arayan benzersiz bir nüfusu oluşturuyor. [20] Bu terim nispeten yeni ama Amerika Birleşik Devletleri’nde popüler; bir çalışma, insanların %33’ünün manevi ama dindar olmadığını bildiriyor. [21] Robert Wuthnow’a göre, geleneksel dini yapılarda “sakin” olmaktan ziyade, ezoterik olanın “arayanları” olan bir millet haline geldik. [22]
Maneviyat ve ticarileştirilmesi
Eleştirmenler, maneviyatın ticarileştirilmesini ve pazarlanmasını kınadılar. Örneğin, en popüler ve en yeni dini hareketlerden biri olan “McMindfulness çılgınlığı”nın [23] karanlık tarafı , imajı ve ticarileştirilmiş ambalajı nedeniyle ağır bir şekilde eleştirildi. Farkındalık, mucizevi bir etkiye sahip bir çare olarak sunuluyor. Beyni değiştirmekten tüm stresi hafifletmeye ve aydınlanma vaat etmeye kadar, farkındalığın savunucuları hızlı tedaviler vaat ettiler. Farkındalık ve meditasyon muazzam dönüştürücü etkilere sahip olabilse de, sınırlamaları genellikle göz ardı ediliyor. Özellikle, klinik uygulamalarımızda belirttiğimiz ve yazarlar Rubin, Kornfield, Brown ve Wilber tarafından belgelendirdiğimiz gibi, derinlik psikolojisinin ele aldığı ve meditasyon tarafından tamamen dokunulmamış devam eden sorunlar var (örneğin, erken çocukluk yaraları, bilinçdışı çatışmalar ve korkular, yakınlık zorlukları ve şu anki çalışmalarımız için en önemlisi “meditasyonun anlamı ihmal etmesi” gerçeğidir). Birisi sorabilir: Usame Bin Ladin meditasyon yaptı mı?
Bununla birlikte, araştırmacılar bu gelişen (SBNR) fenomeninin bazı yanlış anlamalarını da açıklığa kavuşturuyorlar. Örneğin, Columbia’da din profesörü olan Courtney Bender, SBNR halkını kendi ortamlarında incelediği Massachusetts, Cambridge sokaklarına çıktı ve onların yalnız arayışçılar olmadıklarını, çeşitli grupların bir karışımına dahil olduklarını keşfetti. [24] Bu gerçek tek başına, SBNR’lerin kurum karşıtı yalnızlar olduğu klişesiyle çelişiyor. SBNR fenomeni ve onun birçok “maneviyat biçimi”, Jungcu bir bakış açısından, kurumsal din veya rahipleri aracılığıyla numinoz bilinçaltının güçleri ve enerjileriyle aracılık edilmeyen doğrudan ve anlık deneyime doğru bir hareket gibi görünüyor. Çünkü geleneksel kurumsal kiliselerin ve köktendinciliğin kendilerini kestiği şey tam da bu enerjik (manevi) boyuttur – numinoz yaşamı sürdüren ve yenileyen enerjinin kaynağı.
Danışma odasında bir hastanın dini inançları hakkında soru sorulduğunda, genellikle verilen yanıt “Ben spiritüelim ama dindar değilim” olur. O anda, geleneksel dinin otoriter ve sınırlayıcı, spiritüelliğin ise kişisel ve özgürleştirici olarak görüldüğünü duymak olasıdır. Bu yanıt, hastanın spiritüele olan derin ilgisinin bir ifadesi midir yoksa hastanın geleneksel kurumsal dinden yabancılaşmasını mı yansıtır? Bu bir gerekçelendirme midir? Narsistik bir meşguliyet midir? Genel, metalaştırılmış bir spiritüellik diye bir şey var mıdır: McSpiritüalite? Spiritüel olmak ama dindar olmamak, kültürel olarak dini yaşamımızda olanların bir belirtisi olabilir.
Bu değişimin doğası karmaşıktır ve dini sembollerin numinoza ve bilinçdışına erişimi içerme ve aracılık etme kapasitelerini kaybetmiş olmasıyla doğrudan ilişkilidir. Dahası, Jungcu teori ve akademik çalışmalar, bu yeni ortaya çıkan dini fenomenleri ve SBNR’yi anlama ve bunlara yanıt verme konusunda önemli bir katkı sağlayabilir.
En çok satan kitapların yazarı ve eski Katolik Rahip Thomas Moore, A Religion of One’s Own adlı kitabında “geleneksel bir maneviyat” veya “kişinin kendine ait bir dini” geliştirmek için rehberlik sunuyor . [25] Şöyle yazıyor:
“Her gün, kendi dinime bir parça daha ekliyorum. Yıllarca süren meditasyon, ilahiler, teolojik çalışmalar ve terapi uygulamaları üzerine kuruludur; benim için kutsal bir aktivitedir.” [26]
Fundamentalizm, bu kültürel değişimlere karşı uyumsuz ve sapkın bir tepkidir. İnanç geleneklerinin tam anlamıyla yorumlanmasına geri dönerek önceki dönemin ruhunu canlı tutma girişimidir. Fundamentalizm, değişimin ve bilinmezliğin kaygısından kaçınmak için tam anlamıyla bir yorumlamaya tutunurken, SBNR, maneviyatlarını belirlemede en büyük kişisel özgürlüğü iddia etmek için geleneksel kurumsal dinlerin tuzaklarından kaçınarak diğer aşırılığa yönelir. SBNR, kendi kişisel manevi duyarlılıklarıyla rezonansa giren büyüleyici (kutsal) dini uygulamaları veya nesneleri kolayca aşma ve özgürce ödünç alma eğilimindedir.
Tüm disiplinlerde temelcilik
London School of Economics Müdürü Anthony Gibbons’a göre, fundamentalizm bireysel özgürlük ve hürriyete yönelik en büyük tehditlerden birini oluşturuyor:
Her türden köktenciliğin yükselişi. O anın kabul görmüş bilgeliğinin aksine, her türlü ahlaki mutlakçılığa karşı çıkmamız gerektiğine inanıyorum. Köktenciliği tanımlamanın en basit yolu, diyaloğu reddetmektir – yalnızca bir yaşam biçiminin otantik veya geçerli olduğu iddiası. Diyalog, başarılı bir çoğulcu düzenin tam koşuludur. [27]
Din profesörü William Lafleur da aynı düşünceyi tekrarlıyor.
Herhangi bir dini gelenekte “köktendincilik” olarak tanıdığımız şeylerin çoğu, en azından hermeneutik duruşunda, tüm modern eleştirel yaklaşımların toptan reddi ve bu anlamda yetkili olarak belirli bir kutsal kitaba iddia edilen bir geri dönüştür. Modern öncesi olmaya çalışır. [28] (Lafleur, 1998 s. 75-89).
Dini deneyim, tüm dünyada öyle ikiliklere ayrılıyor ki, fundamentalizm ile kişisel olarak anlamlı manevi yollar arasında bir gerilim doğuyor. Çağdaş bir filozof olan Mark Taylor, After God’da “Dini anlamazsanız, bugün dünyayı anlayamazsınız. Din daha önce hiç bu kadar güçlü ve tehlikeli olmamıştı.” diyor. Dini bir kültür teolojisi aracılığıyla yeniden tanımlamaya çalışıyor ve çalışması Jung psikolojisinin (dini) ruhun dinamiklerine ilişkin anlayışıyla örtüşüyor.
Dine karşı yaygın bir reddediş olmasına rağmen, “Dini bugün bu kadar güçlü ve tehlikeli kılan şey nedir?” sorusunu soruyoruz.
Aydınlanma Çağı’ndan başlayıp Modernizm Çağı boyunca birçok akademisyen dini çocukça yansıtmaların, batıl inançların ve arkaik inançların bir ürünü olarak nitelendirmiştir. Slogan “Tanrı öldü!” olmuştur. Ancak, Nietzsche’nin Neşe Bilimi’ndeki deli bile önce Tanrı’yı aradığını ilan edip daha sonra Tanrı’nın öldüğünü söylediğinde diyalektik bir coincidentia oppositorum öngörür . Nietzsche’nin Übermensch’i hem fundamentalistleri hem de SBNR tiplerini çağıran bir tür arketip haline gelmiştir. Geleneksel dini yapıların ve inançların çöküşünde -liminal dönüştürücü alanında- dini dürtü ya yaratıcı ya da tehlikeli hale gelir. Amerikalı mizah yazarı Mark Twain’i yorumlamak gerekirse, Tanrı’nın ölümü haberi büyük ölçüde abartılmıştır. Din birçok kesimde gelişir ve kültürümüz üzerinde hala derin ve yoğun bir etki yaratır. Taylor, akademisyenlerin dinin mikro analizine aşırı odaklanmasının “Din nedir?” gibi temel soruları göz ardı ettiğini belirtmektedir. ve bu nedenle dinin her yerde bulunan doğasını ve yaygın kültürel etkisini kaçırırlar. [29] Örneğin, Mark Taylor, Time dergisinin 1966 Paskalya kapak hikayesini alıntılayarak şu soruyu sorar: “Tanrı Öldü mü?” – filozoflara, ilahiyatçılara ve tarihçilere atıfta bulunur.
Birçokları için o zaman geldi, dünyadaki her iki erkekten biri dini kitlelerin afyonu olarak kınayan bir totalitarizm türüne köle olarak yaşıyor – bu, bazılarını inançlarını kahramanca savunmaya yöneltti ancak aynı zamanda milyonları Tanrı’nın varlığına dair herhangi bir duygudan uzaklaştırdı. Afrika, Asya ve Güney Amerika’daki milyonlarcası, tek Tanrı’nın bilgisine çağrılma beklentisi olmadan doğmaya mahkum görünüyor.
İronik olarak, on yıldan kısa bir süre sonra Taylor, Newsweek’in “70’lerin en önemli – ve gözden kaçan – dini olgusunun ‘Evanjelik Hristiyanlığın saygın ve güçlü bir konuma gelmesi’ olduğunu” ilan eden makalesini alıntılıyor. Bugün Evanjelizm bu ülkede canlı ve iyi durumda ve Pentekostal Protestanlık Afrika, Asya ve Güney Amerika’daki en hızlı büyüyen din.” [30] Bu nedenle, Taylor şu dokunaklı soruları soruyor: “Bu belirgin tersine dönüş neden bu kadar kısa bir zaman diliminde gerçekleşti?” 1960’lar Tanrı’nın ölümünü müjdeledi, ancak sonunda Ahlaki Çoğunluk ve Yeni Dini Sağ’ın doğmasına yol açtı. Hem akademisyenler hem de akademisyen olmayanlar, dinin etkisi, dinamikleri ve işleyişi konusunda dar ve sınırlı bir algı ve anlayıştan muzdariptir. Dinin gerilemesiyle özdeşleşen bireylerin sayısı artarken, köktendinciliğin girip geliştiği bir alan bırakılıyor. Taylor’un analizine katılıyoruz.
Din, insan yaşamına özgüdür
Jung’a benzer şekilde, Taylor da dini insan yaşamına içkin olarak görür. Dinin doğasını, kökenini ve zeminini anlamadan, hem laik hem de akademik din yazarları, bilinçli veya bilinçsiz olarak, kendi özgün fikirleriyle kolayca meşgul olabilirler. Bu özgünlükler, dinin sayısız yönünü vurgulayabilir: kutsal metinlerin yanılmazlığı, doktrin, inanç, dogma, vb., böylece dinin evrenselliğini (daha büyük resmi) ve kültürdeki yaygın varlığını fark edemeyebilir. Çağdaş dini yaratan, geliştiren ve şekillendiren güçleri gözden kaçırmak çok kolay olduğu için, Taylor dinin şu temel tanımını sunar :
Din, aynı anda hem duygu, düşünce ve eylem kalıplarını şekillendiren hem de anlam ve amacın istikrarlı yapılarını bozan, ortaya çıkan , karmaşık, uyarlanabilir bir mitler, semboller, ritüeller ve kavramlar ağıdır. Bu şekilde anlaşıldığında, din yalnızca açıkça dini olan fikirleri ve uygulamaları içermekle kalmaz, aynı zamanda normalde dinle ilişkilendirilmeyen geniş bir yelpazedeki kültürel olguyu da içerir . [31]
Taylor kendini, dini insan yaşamına özgü bir şey olarak kurmaya adar; yani, ilahi olan, hem dinin hem de kültürün “temelsiz temeli”dir . Benzer şekilde, Jung ruhun doğal dini işlevini keşfetti ve bu dinamiğin yalnızca tarihte değil, bireylerin ve kültürlerin yaşamlarında nasıl oynandığını kavramsallaştırmaya başladı. Taylor için “Temelsiz temel”, dindeki içsel diyalektik ilişkiyi hem kültürde hem de kişinin kişisel yaşamında dengeleyici ve istikrarsızlaştırıcı bir güç olarak görmeyi sağlar. Taylor, dini aşkınlık ve içkinliğin zıtlıklarını birleştiren bir şey olarak anlayarak bu konuma ulaşır; böylece din, “içkin aşkınlığın” diyalektik bir ilişkisidir. [32] Dinin içkin doğası, insan varoluşu için kutsal bir zemin sağlayarak dengeleyici bir güç sağlar. Dini ifade, doğrudan enkarnasyonunu aşan içkin somutlaşmaya dayanır. Doğrudan, somut tezahürler yaratan aşkınlığa yol açan şey, dinin içkin doğasının bu etkileşimidir. Bu nedenle din, numinoz somut bir biçim verdiğinde istikrar sağlar ve o biçimi aşmak için araçlar sağlayarak istikrarsızlaştırır. Kutsalın aldığı mevcut somut biçim de istikrarsızlaştırıcı olduğunu kanıtlayacaktır çünkü nihayetinde dini dürtüyü tam olarak tatmin edemez ve aşkınlığa yol açar. Diyalektik doğası ve gerginliği içinde, kutsalın mevcut somutlaşması (örneğin, sakramental ve ikonoklastik) bile istikrarsızlaştırıcı güçlerdir. Bu, Jung’un hem kişisel hem de kolektif arketipal bilincin evrimine ilişkin görüşüne benzerdir. Jung’un yazdığı gibi, bilinçdışı fantezi bir kazan gibidir: “Oluşum, dönüşüm, Ebedi Zihnin ebedi yeniden yaratımı…” [33] Jung’un arketipal bilinçdışı, enkarnasyonlarını sonsuza dek aşar ve böylece herhangi bir tarihsel ve özel enkarnasyonun nihai üstünlüğünü reddeder.
Taylor’ın dini, ortaya çıkan, yaratıcı, ilişkisel ve kapsayıcı bir güç olarak tanımlaması ve takdir etmesi, onun dinin yıkıcı kaotik yönlerini takdir etmesini sağlar. Bu, onun postmodern sohbete tam olarak girmesine izin verir. Postmodernizmin ima ettiği şeylerden çekinen veya korkan köktendincilerin aksine, Taylor’ın dinin diyalektik doğasını benimsemesi çağdaş topluma çok uygun olduğunu kanıtlıyor. Aslında, çağdaş dinin istikrarsızlaştırıcı doğası, yeni bir istikrarlaştırıcı enkarnasyona yol açar. Geleneksel din yapıları ve biçimleri, dini hayal gücünün yenilenen enerjileri bilinçdışına yönelik baskıcı tutumlar tarafından söndürüldüğünde bozulur. Hem Taylor hem de Jung için bu, dini ve kültürel dönüşüm için bir fırsat sağlar. Jungcu bilgin Edward Edinger’in “yeni bir düzen” olarak adlandırdığı bir çağ değişiminin eşiğindeyiz. [34]
Kitabın tamamını burada bulabilirsiniz : Karanlık Din
Vlado Šolc ve George J. Didier, 10 Ekim 2017, Whitefish Bay, WI ve Rockford, IL.
[1] D. Bruce Dickson, İnancın Şafağı: Güneybatı Avrupa’nın Üst Paleolitik Çağında Din (1990)
[2] “İnsan” terimini kullandığımızda, bunu Jung ve diğerlerinin kullandığı anlamda, yani insan varlığı anlamında kullanırız. (Örneğin: İnsan ve Sembolleri )
[3] Henry Corbin, (1972) “ Mundus Imaginalis: veya Hayali ve Hayali Olan ”, İlkbahar.
[4] Jung, CG (1990). Kolektif bilinçdışının arketipleri . Hull, RFC (Çev.). Bollingen Serisi XX. CG Jung’un Toplu Eserleri, 9 i. Princeton, NJ: Princeton University Press. İlk olarak 1959’da yayınlandı.
[5] “Gerçekten de İran’daki İslam devrimi, çağdaş İslam köktenciliğinin yükselişindeki en önemli etkendi.” (Martin E. Marty, R. Scott Appleby, Din, etnik köken ve öz kimlik: çalkantılı uluslar ; University Press of New England, 1997, s. 40).
[6] Doğal din doğal ve evrensel olarak insanidir; vahiy yerine aklın kullanımıyla savunulabilir ve tanımlanabilir; doğal yasalarla çelişmez. Nesnesi doğanın bir parçasıdır, onun “üstünde” değildir. Doğal din, insanları dindarlığa ve iyi davranışa yönlendiren ve onlara ilham veren bir “Yüce Varlık”ı dışlamaz (Tyler, 2009, s. 97).
[7] “. . . Tanrı fikri, Tanrı’nın varlığı sorusuyla hiçbir ilgisi olmayan, irrasyonel bir doğanın kesinlikle gerekli psikolojik bir işlevidir. İnsan zekası bu soruyu asla cevaplayamaz, Tanrı’ya dair herhangi bir kanıt sunamaz. Dahası, böyle bir kanıt gereksizdir, çünkü her şeye gücü yeten ilahi bir Varlık fikri her yerde mevcuttur, bilinçli olmasa bile bilinçsizce, çünkü bir arketiptir. Ruhta üstün bir güç vardır ve eğer bilinçli olarak bir tanrı değilse, en azından St. Paul’ün sözleriyle, “karın”dır. Bu nedenle Tanrı fikrini bilinçli olarak kabul etmenin daha akıllıca olduğunu düşünüyorum; çünkü kabul etmezsek, başka bir şey Tanrı yapılır, genellikle yalnızca “aydınlanmış” bir zekanın ortaya çıkarabileceği oldukça uygunsuz ve aptalca bir şey. Zekamız uzun zamandır Tanrı hakkında uygun bir fikir oluşturamayacağımızı, hatta varsa bile, onun gerçekte nasıl var olduğunu kendimize hayal bile edemeyeceğimizi biliyor. Tanrı’nın varlığı bir kez ve sonsuza dek cevaplanamayan bir sorudur.” Carl Jung, CW 7, par.110
[8] Bkz: Cambray, J., Carter, L., Analitik Psikoloji, Jung Analizinde Çağdaş Perspektifler, Bölüm. Arketipler: Ortaya Çıkış ve Ruhun Derin Yapısı , Hogenson, G., s. 32-82, Routledge, Londra ve NY, 2004.
[9] Bkz. Cruz, Leonard. “Kelime Kardeşliği: Kompleksler, Kaos ve Çekiciler Üzerine.” Yaratıcılığın Bilinçdışı Kökleri , Chiron Publications, 2016.
[10] Gerçek, işe yarayan şeydir.
[11] Burada, CG Jung’un teorisinde kullanılan Immanuel Kant öğretisine uygun olarak “ahlak” terimini kullanıyoruz. Ahlak terimi burada ahlaki kurallar olarak değil, bilgi ve vicdan açısından sorumlu bir şekilde hareket etme yönünde bilinçli bir karar olarak kullanılıyor. Kant şöyle der: “Görevden kaynaklanan bir eylemin ahlaki değeri, onun tarafından elde edilmesi varsayılan amaçta değil, daha ziyade kararlaştırıldığı maksimdedir; bu nedenle bu değer, eylemin nesnesinin gerçekliğine değil, yalnızca eylemin yapıldığı irade ilkesine bağlıdır, arzulama yetisinin herhangi bir nesnesine bakılmaksızın. Öncekilerden, eylemlerde sahip olabileceğimiz amaçların ve bunların etkilerinin, iradenin amaçları ve teşvikleri olarak, eylemlere koşulsuz ve ahlaki bir değer veremeyeceği açıktır. Öyleyse, bu değer, iradede, eylemlerin umulan etkiye göre ilişkisinde var olduğu varsayılmıyorsa nerede yatabilir? Bu tür bir eylemle gerçekleştirilebilecek amaçlara bakılmaksızın, irade ilkesinden başka hiçbir yerde yatamaz; çünkü irade, sanki, biçimselolan a priori ilkesi ile maddi olan a posteriori teşviki arasında bir kavşaktadır ve bir şekilde bir şey tarafından belirlenmesi gerektiğinden, “Eğer bir eylem görevden dolayı yapılırsa, genel olarak iradenin biçimsel ilkesi olur, çünkü her türlü maddi ilke ondan çekilmiştir.” Immanuel Kant, Ahlak Metafiziğinin Temelleri , Editörlüğünü Allen W. Wood yapmıştır, Yale Üniversitesi Yayınları, s.15.
[12] Horace şöyle demiştir: “ Naturam expellas furca, tamen usque recurret .” Doğayı bir dirgenle kovabilirsiniz, ama o her zaman geri gelir. (MÖ 20 civarı)
[13] One River, Many Wells , Fox, s. 5, (2000) ‘den alıntılanmıştır
[14] Almanca Tiefenpsychologie’den gelen derinlik psikolojisi terimiilk olarak psikiyatrist Eugen Bleuler tarafından türetilmiş ve daha sonra Freud (1914) tarafından hem psikanaliz hem de analitik psikoloji olmak üzere bilinçdışı biliminin uygulaması ve araştırmasına atıfta bulunmak için kullanılmıştır. Bilinç konusundaki bu yaklaşım, ruhun kısmen bilinçli, kısmen bilinçsiz ve tamamen bilinçsiz kalan diğer bölümleri içeren karmaşık bir süreç olduğunu kabul eder.
[15] Bkz: National Catholic Reporter 36, Ekim 1999, s.11-20.
[16] Bkz.; Sınır Tanımayan İnanç , Mercadante, L. 2014.
[17] Mercadante, L. Sınır Tanımayan İnanç , 2014.
[18] Bkz: APA Psikoloji, Din ve Maneviyat El Kitabı.
[19] Bkz. Yeni Metafizik: Maneviyat ve Amerikan Dini Hayal Gücü , Bender, 2010; Mercadante, Sınır Tanımayan İnanç , 2014.
[20] Bkz. Mercadante, L. Belief without Borders , Oxford University Press, 2014. (s. 50-67)
[21] Bkz. “ Amerikan Manevi Araştırmaları İçe Dönüyor ”, Gallup.com Erişim tarihi: 2014-10-10
[22] Robert Wuthnow, After Heaven: Spirituality in America since 1950s (Cennetten Sonra: 1950’lerden Bu Yana Amerika’da Maneviyat ) (Berkeley ve Los Angeles: University of California Press, 1998).
[ 23] Örneğin Jeffrey Rubin’in makalesine bakın, McMindfulness çılgınlığı: Farkındalık Devriminin Gölge Yüzü , http://www.truthout.org.
[24] Bender, C. Yeni Metafizik: Maneviyat ve Amerikan Dini Hayal Gücü , Chicago, 2010.
[25] Daha Fazlası, 2014 Kendine Ait Bir Din . New York: Gotham Books.
[26] Aynı eser, s. 26
[27] Giddens, 1997 s. 82
[28] Lafleur, 1998 s. 75-89.
[29] Taylor, Mark, Tanrı’dan Sonra , 2007. s. 11
[30] Taylor, Mark, Tanrı’dan Sonra , s. 1. 2007
[31] Mark C. Taylor, After God, 2007 (Chicago: Chicago Üniversitesi Yayınları).
[32] Aynı eser, 41.
[33] Jung, CW 5, paragraf 400.
[34] Bkz. Edinger, 1981
Ayrıca okuyun:
