Galilei, Yıldızların Habercisi ? Jean-Pierre Maury

( * ) Jean-Pierre Maury, Galilei’nin yaşamından ve buluşlarından yola çıkarak, bir bilginin çağıyla birlikte insanlık tarihi açısından önemli noktalarına işaret ediyor.
17. yüzyılda, Venedik’te tersane işçileri dünyadaki bütün zenginlikleri Avrupa’ya taşıyacak gemiler inşa ederken, Galileo Galilei gözlemlerler yaparak sorular sormaktadır. Yeryüzünün evrenin merkezi olduğuna dair kuşkuları vardır Galilei’nin, dünyanın güneşin etrafında döndüğüne dair sağlam kanıtlar peşindedir. Dönemin egemen kurumlarından bir olan kilise ise güneşin dünyanın etrafında döndüğünü savunmaktadır.
Galilei’ye göre dünya bir gezegendir. Çok geçmeden tezini kanıtlayacak bir aletle işe başlar Galilei, astronomik dürbün yaparak ayın, güneşin ve dünyanın durumunu yakından gözlemleme olanağı sağlar. Ama ondan önce Galilei’nin özgürce araştırma yaptığı üniversiteyi unutmamak gerekir. 17. yüzyıl da Padova’da hocalık yapan bilgin, insanların özgürce konuşup, tartıştığı, ilmin ilerlemesinden başka kaygı taşınmadığı bir ortamdadır. Engizisyonun sapma olarak değerlendirdiği görüşleri ileri süren herkesin amansızca peşine düşüldüğü bir dönemde böylesi ortam, bilgin için bulunmaz bir nimettir.

Geleceği olmayan oyuncak
Fizik yasalarının deneylere dayandırılması gerektiğini de ilk burada ortaya atar Galilei. Palanga’yı keşfeder. Palanga, tonlarca ağırlığı zahmetsizce kaldırma gücüne sahiptir. İki bin yıldır doğru olarak kabul edilen düşünceler sarsılmaktadır çünkü. Kilise ve bilgi otoriteleri yeni fikirleri hoş karşılamaz, bunun nedenleri vardır; günümüzde de şahit olunduğu gibi yeni fikirler ve buluşlar, statülerini yerle bir edecektir, salt bunun için bile karşı çıkmaları yeterlidir. Galilei dürbünü bulmuştur bulmasına da, o devrin tüm alimleri için dürbün ‘geleceği olmayan bir oyuncak’tır. Galilei’den beş yıl önce Hollandalı optikçiler tarafından imal edilmiş olan dürbün, sonradan yayılmış, 1608’de Parisli optikçilerinin raflarına yerleşmiştir. İki gözlük merceğinden yapılan ve oyuncak bile olamayacak bu dürbünü Galilei geliştirir.
Galilei’yi, din ve engizisyon susturmaya çalışır. Altmış dokuz yaşındadır, “Ben Galileo Galilei şahitlik ederim ki…” diyerek vazgeçtiğine dair imzasını atar. İnsanlık tarihine aynı zamanda buruk bir etki bırakır. Toscana elçiliğindeki büyükelçi şöyle yazar: “Galilei, 12 Nisan 1663’te ilk sorgulama için engizisyona çağrıldı. Bir kimsenin engizisyonla işinin olması çok korkunçtur, zavallı adam yarı ölü bir halde geri dönmüştü.”
Galileo Galilei’ye karşı bilim çevrelerinin dönemin egemen güçlerinden biri olan kiliseyle işbirliği yaparak insanlığın önünde nasıl bir engel oluşturduklarının da anlatıldığı kitapta, Galilei ile birlikte yıldızlarda dolaşıp, ara ara ve bazen aniden yeryüzüne inerek, tanıdık bildik despotizmle karşılaşacaksınız. Her ne kadar aradan dört yüzyıllık bir zaman geçse de.
( * ) Yazan: Aysel Sağır
(07/04/2006 tarihli Radikal Kitap Eki ‘Ama Yine de Dönüyor’ adlı yazı)

Tanıtım Yazısı
Roma, 1633 yılı. Bir adam, Engizisyon Mahkemesi karşısından Dünya’nın Güneş etrafında döndüğüne inanmakla itham edilmektedir. 1610 Kışı’nın bulutsuz gecelerinde matematikçi Galilei kendi yaptığı dürbünün yardımıyla Ay’ın dağlarını, Venüs’ün evrelerini, Jüpiter’in uydularını gözlemledi. Gökyüzü sanıldığı gibi parlak, hareketisz bir küre değildir artık; Gökyüzü ve Yeryüzü birleşmektedir; Yeryüzü Evren’in merkezi değil, Ay benzeri uydularıyla birlikte Güneş’in etrafında dönen diğer gezegenler gibi bir gezegendir. Kopernik haklıdır. Ama bütün bu fikirler Reform’un doğurduğu sıkıntılarla iyice hırçınlaşan Kilise’nin dogmalarıyla çelişmektedir. Tutucu papaz sınıfıyla tartışan, üniversitenin görmeyi reddettiği Galilei kendisine gösterilen işkence aletleri karşısında fikirlerinden döndüğünü bildirilir. Önemi yok, bilimsel devrim deam etmektedir.. Fizikçi ve eşsiz bir anlatı ustası olan Jean , Piere Maury, modern bilumum babası olan Galileo Galilei’nin yaşadığı serüvenleri su yüzüne çıkartıyor.

Kitabın Künyesi
Galilei, Yıldızların Habercisi
Orjinal isim: Galilee Le messager des etoiles
Jean-Pierre Maury,
Çeviren: Ali Berktay,
Yapı Kredi Yayınları,
2006,
128 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Bilim, Biyografi Kitapları
Newton ve Gök Mekaniği – Jean-Pierre Maury

"Temmuz 1665?te, Cambridge Üniversitesi, her yanı kırıp geçiren veba salgını yüzünden kapılarını kapayıp öğrencileri ve profesörleri yolcu eder. Eve dönenler...

Kapat