Psikanaliz tarihinin en ilginç ironilerinden biri şudur: Psikanaliz camiasında “Ortodoks Psikanalizin Papası” olarak bilinen, Freud’un tekniklerine en sadık ve en katı isimlerden biri olan Kurt Eissler, aynı zamanda psikanalizin kurallarını en radikal şekilde esneten kavramın, **”Parametre”**nin de mucididir.
Bu yazıda, psikanalizin sadece divana uzanan “uyumlu” yetişkinler için değil; sokaklarda yaşayan, suça sürüklenen ve otoriteye başkaldıran “asi gençler” (juvenile delinquents) için nasıl dönüştürüldüğüne ve Eissler’in bu süreçte geliştirdiği devrimci modele yakından bakacağız.
Divan, Asi Gence Sökmez!
Geleneksel psikanaliz, “model teknik” denilen katı bir çerçeveye dayanır: Hasta divana uzanır, analist arkasında oturur, sessizliğini korur ve sadece yorum yapar. Bu yöntem, nevrotik ve işbirliğine açık yetişkinler için harikadır. Peki ya karşınızdaki kişi, otoriteyle sorunu olan, çalmaya ve kavgaya meyilli, dürtülerini kontrol edemeyen öfkeli bir ergen ise?
Kurt Eissler, 1950’lerde yaptığı çalışmalarda şu gerçeği gördü: Standart teknik (sessizlik ve yorum), suça sürüklenen çocuklar üzerinde işe yaramıyordu. Bu çocukların ego yapıları o kadar hasarlıydı ki, analistin sessizliği onları daha da kaygılandırıyor ya da öfkelendiriyordu.
Çözüm: “Parametre” Tekniği
Eissler, bu çıkmazı aşmak için “Parametre” kavramını geliştirdi. Bir parametre, analistin tedavi hedefine ulaşmak için standart teknikten (nötrlükten) sapması anlamına geliyordu.
Eissler’e göre, eğer bir çocuğu tedavi etmek için ona para vermek, yemek ısmarlamak, onu savunmak veya hayatına aktif bir şekilde müdahale etmek gerekiyorsa, analist bunu yapmalıydı. Bu, Freud’un “perhiz” (hastanın arzularını doyurmama) kuralının ihlali gibi görünse de, Eissler bunun zorunlu olduğunu savundu.
“Mevcut En İyi Teknik Psikanalizdir”
Eissler’in buradaki yaklaşımı oldukça radikaldi. Kitapta belirtildiği üzere Eissler şunu savunuyordu:
“Neticede, benzemeye çalıştığı model teknikten artık neredeyse hiçbir alakası kalmayacak kadar uzaklaşmış bile olsa, olabildiğince küçük bir parametreyle amacına ulaşan tekniği (örneğin çocuk suçluların tedavisinde) diğerlerine tercih etmek ve psikanalitik olarak nitelendirmek gerekir.”
Yani Eissler diyordu ki: Eğer bu “serseri” çocuğu kurtarmanın yolu ona hamburger ısmarlamak ve borç para vermekse, ve bu işe yarıyorsa, bu yaptığımız şey psikanalizdir. Çünkü amaç, çocuğun egosunu güçlendirip, bir gün o divana kendi isteğiyle yatabilecek ve içgörü kazanabilecek hale gelmesini sağlamaktır.
Ortodoksluktan Pragmatizme: Bir Halk Sağlığı Dersi
Eissler daha sonraki yıllarda psikanalizin saflığını korumak için çok katı bir tutum takınmış olsa da, suçlu çocuklarla yaptığı bu erken dönem çalışmaları, “Halk İçin Psikoterapi” vizyonunun en çarpıcı örneklerinden biridir.
Bu model bize şunu öğretir:
- Hasta Kurama Uydurulamaz: Eğer hasta (örneğin yoksul bir genç) divana yatamıyorsa, kuram esnemelidir.
- Esneklik Bilimselliktir: Kuralları esnetmek (parametre kullanmak) “vahşi analiz” veya başıboşluk değil; hastanın ihtiyacına göre hesaplanmış bilimsel bir stratejidir.
- Erişim Hakkı: Psikanaliz sadece “analize uygun” elitlerin değil, toplumun en zorlu ve dışlanmış kesimlerinin de hakkıdır.
Kurt Eissler’in parametreleri, psikanalizin fildişi kulesinden inip sokağın gerçekliğiyle yüzleştiği ve tekniğin insani ihtiyaçlar karşısında eğilip büküldüğü o nadir ve değerli anlardan biridir. Bugün “halk için” bir uygulama arıyorsak, Eissler’in asi çocuklara uzattığı o el, bize hala yol göstermektedir.
Ayrıca okuyun:


