Ölümler ve cenazeler arasındaki başyapıtlar

Yaşamının büyük kısmını cenazede, kaybettiği yakınları için gözyaşı dökmekle geçirdi, kalan zamanlarda da dünya müzelerinin duvarlarını süsleyen başyapıtlar yarattı. Rembrandt van Rijn, 4 Ekim 1669?da bilinmeyen bir sebeple hayatını kaybetti. Yapayalnız.

Bütün çocukları ve sevgilileri ondan önce öldü. Sonsuz kederi görmek için hep biraz daha beklemesi gerekliydi galiba. Bekledi. Hayatını anlamlı kılan herkes öldükten sonra bile bir yıl daha uyanık geçirmesi gerekti. Onunki bir ressamın yaşamından çok, kutsal kitapların ?çile? bölümünden bir kesiti andırıyordu. Bir karabasanın ete kemiğe bürünmüş hali yani.İşte bu yüzden sahip olduğundan çok daha fazlasını harcaması onu tek başına, yokluk ve sefalet içinde bir ölüme adım adım yaklaştırdı. Ailesinden son kaybettiği kişi olan oğlu Titus?un ardından, 1669 yılında, altmış üç yaşındayken öldüğünde, Amsterdam belediyesi çalışanları onu herhangi bir kimsesiz gibi, bilinmeyen bir yere gömdüler.

?Işığın ilahı? olarak bilinen Hollandalı ressam Rembrandt van Rijn, 17. yüzyılda verdiği yapıtlarla, dünya sanat tarihinin en önemli karakterlerinden biri oldu. O güne dek kimsede görülmemiş bir ton duygusuyla resimlerini yaptı. Gravür, portre, otoportre, manzara ve desen çalışmalarının hepsinde de aynı şekilde başarı elde etti ki bu en zoruydu. ?Gece Nöbeti?, ?Yakub?un melekle savaşı?, ?Susanna ve yaşlılar?, ?Açık kapıda duran kadın? tüm bilgisini ve yeteneğini yansıttığı başyapıtlardan yalnızca birkaçı oldu.

Fırıncının kızı ve değirmencinin oğlu
Annesi Cornelia fırıncı, babası Harmen ise değirmenci ailelerden geliyordu. Fırıncının kızıyla, değirmencinin oğlunun evlenmesi, 17. yüzyıl başları için mükemmel bir birleşimdi. Değirmenci öğütüyor, fırıncı satıyor ve böylece on çocuklu bir aile, her yıl eksilerek de olsa yaşamına devam ediyordu. Rembrandt büyürken sadece üç kardeşi çocukluklarından sağ çıkabilmeyi başarmıştı. Annesinin adını aklına yazdığı kadar kaderine de yazmak için doğan kız çocuklarına Cornelia adını verdiyse de, olmadı. Cornelia ismini verdiği kız çocukları hayatta kalmayı başaramadı ve anne Cornelia?dan geriye de daha sonraları Rembrandt?ın tablolarına yansıyacak olan endişeli ve acılı yüz ifadesiyle izleyiciyi gözleyen kadın figürleri kaldı. Bir yüzü anlatmanın en iyi yolu ona doğru ışığı yansıtabilmektir fikrinden yola çıkarak, ışığı ve karanlığı hayatının merkezine koydu.

Rembrandt van Rijn?in profesyonel bir ressam olarak görülmeye başlanması 1625?te tamamladığı ?Aziz Stefanos?un Taşlanması? tablosuyla gerçekleşti. İncil?deki ?Elçilerin İşleri? bölümünden ilhamla yaptığı bu tablo onun, 1927?de Huygens ailesi ile tanışmasına vesile oldu. O günlerde Felemenk eyaleti valisi olan Constanjin Huygens ile matematikçi, fizikçi ve gökbilimci oğlu, sarkaçlı saatin mucidi Christiaan Huygens?in Rembrandt?a ilgi duyması demek, Hollanda kraliyet ailesiyle birlikte, İngiliz ve Fransız aristokrasisinin de onu tanıması anlamına geliyordu. Düzenli olarak resim siparişleri alması ve bu sayede zenginleşmesi de fazla uzun sürmedi.

Ölü doğan çocuklar
Rembrandt, 1632?nin başında, doğup büyüdüğü Leiden?a veda etmesi için en doğru zamana geldiğine karar verip, otuz altı kilometre uzaklıktaki Amsterdam?a yerleşti. Ona bu süreçte destek olan kişi dönemin parlak sanat simsarlarından Hendrick van Uylenburgh idi. Uylenburgh?un evinde kurduğu atölyesinde, çalışmalarını sürdürürken, evleneceği kadını da yine bu evin içerisinden seçmiş, Hendrick?in kuzeni Saskia ile ilelebet ve daima sürmesi umuduyla bir izdivaca imza atmıştı. Rembrandt ve Saskia?nın yatak odası ölü doğan, hiç doğmayan ve doğduktan kısa bir süre sonra hayatını kaybeden bebekler ve onların yüzleriyle doldukça dirençleri kırıldı. Annesi ve babasını kaybeden Rembrandt, biricik eşi Saskia?yı 1642?de defnederken, kucağında ondan hatıra kalan oğulları Titus vardı. Titus?un bakıcısı Geertghe ile fırtınalı bir beraberliğin ardından yaşamının son yıllarında aradığı sevgiyi evin mutfak işlerini yapan Hendrickje Stoffels?da buldu. Rembrandt?ın yaşamında, hayatta kalan tek Cornelia, bu gayrimeşru birliktelik yüzünden kiliseden aforoz edilen Hendrickje?den doğdu.

17. yüzyılın büyük sanatçısı Rembrandt, iflasını açıkladığı 14 Temmuz 1656?dan 1660?a kadarki süreçte, evini, koleksiyonlarını ve tüm mal varlığını satmak zorunda kaldı. Önce Hendrickje ardından Titus veba salgınından öldü. Ailesinden geriye yalnızca soyadını bile veremediği gayrimeşru kızı Cornelia ve Titus?tan olma torunu Titia kalmıştı. Hollanda altın çağındayken, yaşamının büyük kısmı cenaze törenleri ve kaybettiği yakınları için gözyaşı döken Rembrandt, arta kalan zamanlarda da dünya müzelerinin duvarlarını süsleyen başyapıtlar yarattı. Rembrandt van Rijn, 4 Ekim 1669?da bilinmeyen bir sebeple hayatını kaybetti. Yapayalnız.

Rembrandt?tan alıntılar
* Tek bir usta vardır: Doğa.
* Resim yapmak doğanın torunu gibidir. Tanrıyla akrabadır.
* Yaşlılık yaratıcılığıma engel olabilir ama genç ruhuma değil.
* Dürüstlük, insanlığın nihai yanılgısıdır.
* Şairleri kıskanırım. Onlar sarhoşlukla cesaretlenir, fahişelerle evlenirler, oysa ressam tüm bunlar olurken sanatının acısını çekmektedir.

Rembrandt kitabı
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları ?Ressamlar? serisi kapsamında dört ve beşinci kitabını da aynı anda yayımladı. Daha önce Leonardo da Vinci, Van Gogh ve Michelangelo?nun yaşamını, portresini ve eserlerini içeren arşivlik katalog kitapların son ikisi Cézanne ve Rembrandt?a ayrıldı. Fransız post-empresyonist ressam Paul Cézanne ve Hollanda altın çağının ressamı Rembrandt?ın anlatıldığı bu iki kitap, ressamların yaşamlarına ve eserlerine dair bu güne dek hazırlanmış en kapsamlı çalışmalar arasında. Ressamlar serisinden yakında yayımlanacak olan diğer kitaplarda ise Monet, Turner, Velázquez, Degas, Renoir de yer alıyor.

BEDİA CEYLAN GÜZELCE
29.08.2014,http://kitap.radikal.com.tr/

REMBRANDT
500 Görsel Eşliğinde Yaşamı ve Eserleri
Rosalind Ormiston
Çeviren: Mehmet Barış
İş Bankası Kültür Yayınları
2014, 258 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla İnceleme, Sanat
Ortaçağ 2 .Cilt (Katedraller – Şövalyeler – Şehirler) – Umberto Eco

Ortaçağ, 476 yılında Batı Roma İmparatorluğunun çöküşüyle başlayan ve bin yıldan fazla süren bir çağdır. Ardından gelen çağlar, ortaçağı "karanlık...

Kapat