Etiket: ontoloji

Çernişevski’de suç teknik bir hata iken Dostoyevski’de neden ontolojik bir krize dönüşür?

tarihinde gönderilmiş tarafından

1. Giriş: Suçun Kavramsal Dönüşümü Suç, modern düşüncede çoğunlukla hukuki bir kategori olarak tanımlanır. Ancak Rus roman geleneği, suçun yalnızca yasayı ihlal değil, insanın kendini ihlal etmesi olduğunu gösterir. Çernişevski ve Dostoyevski bu noktada iki karşıt uçta durur. Isaiah Berlin, Rus düşüncesinin temel sorusunu “insan ne yapmalıdır?” değil, “insan ne olmaktadır?” şeklinde kurar (Berlin, 1994).

okumak için tıklayınız

Nokta ve Bir: Felsefi İlkeler Üzerine Bir Karşılaştırma

tarihinde gönderilmiş tarafından

Noktanın Felsefi Anlamı Hurufilik, İslam düşüncesi içinde kendine özgü bir yer edinmiş bir akımdır ve harflerin, sayıların ve geometrik biçimlerin derin anlamlar taşıdığına inanır. Bu bağlamda, “nokta” Hurufilikte başlangıç ilkesini temsil eder. Nokta, her türlü varlığın temelini oluşturan birincil birim olarak görülür; tüm harfler, şekiller ve evrensel düzen bu noktadan türemiştir. Hurufi düşüncede nokta, soyut

okumak için tıklayınız

Herakleitos’un Logos Kavramı ve Hermetik Felsefenin Zihinsellik İlkesi Üzerine Bir Değerlendirme

tarihinde gönderilmiş tarafından

Logos Kavramının Kökeni ve Anlamı Herakleitos’un “logos” kavramı, Antik Yunan felsefesinin temel taşlarından biridir ve evrensel bir düzen veya akıl ilkesini ifade eder. Logos, evrendeki her şeyin birbiriyle bağlantılı olduğunu ve bu bağlantının belirli bir düzene göre işlediğini öne sürer. Herakleitos’a göre, logos evrenin temel yapısını oluşturan, değişim ve hareketin altında yatan sabit bir ilkedir.

okumak için tıklayınız

Varlık Sorunsalının Antik Yunan’dan Sartre’a Uzanan Serüveni

tarihinde gönderilmiş tarafından

Varlığın İlk Sorgulayıcıları Antik Yunan felsefesi, insan düşüncesinin en temel sorularından biri olan varlığın doğasını anlamaya yönelik ilk sistemli girişimleri temsil eder. Presokratik düşünürler, evrenin temel yapısını sorgularken, varlığın ne olduğu sorusunu fiziksel ve metafiziksel düzlemlerde ele aldılar. Thales, evrenin temel maddesinin su olduğunu öne sürerken, Anaksimandros “sınırsız” (apeiron) kavramıyla daha soyut bir yaklaşıma yöneldi.

okumak için tıklayınız

Deleuze’ün Fark Kavramı ve Biyoçeşitlilik Krizine Felsefi Yaklaşım

tarihinde gönderilmiş tarafından

Fark Kavramının Ontolojik Temelleri Deleuze’ün fark kavramı, varlığın statik bir özdeşlikten ziyade sürekli bir oluş süreci olarak anlaşılmasını önerir. Geleneksel metafizikte, varlıklar sabit kategoriler ve özdeşlikler üzerinden tanımlanırken, Deleuze için varlık, farklılaşma süreçleriyle ortaya çıkar. Bu, biyoçeşitlilik krizine uygulanabilir; çünkü türler ve ekosistemler, sabit ve değişmez yapılar olarak değil, sürekli değişim ve farklılaşma içinde olan

okumak için tıklayınız

Spinoza’nın Monist Metafiziği ve Kuantum Dolanıklık: Felsefi Bir Buluşma

tarihinde gönderilmiş tarafından

Spinoza’nın Monist Ontolojisinin Temelleri Spinoza’nın felsefesinin merkezi, evrenin tek bir tözden oluştuğu iddiasıdır. Bu töz, Tanrı ya da Doğa olarak adlandırılır ve sonsuz sıfatlara sahiptir; ancak insan bilinci yalnızca düşünce ve uzam sıfatlarını algılayabilir. Spinoza’ya göre, her şey bu tek tözün bir modifikasyonudur ve bireysel varlıklar, bu tözün geçici ifadeleridir. Bu yaklaşım, dualist yaklaşımları reddeder

okumak için tıklayınız

Clarissa Dalloway ile Varlık ve Zaman: Ontolojik Bir Karşılaştırma

tarihinde gönderilmiş tarafından

Clarissa Dalloway’in İç Dünyası ve Varoluşsal Yüzleşmeler Clarissa Dalloway’in Mrs. Dalloway’deki içsel yolculuğu, bireyin varoluşsal anlam arayışını yansıtır. Roman, Clarissa’nın bir gününü anlatırken, onun zihinsel süreçleri, geçmişle hesaplaşmaları ve toplumsal rollerle çatışmaları üzerinden derin bir iç gözlem sunar. Clarissa, günlük yaşamın sıradan akışında, kendi varlığını sorgular: Hayatının anlamı nedir? Toplumsal beklentilerle bireysel arzuları arasında nasıl

okumak için tıklayınız

İsmâilîlikte Yedi Döngü ve Neoplatonik Emanasyonun Ontolojik Paralellikleri

tarihinde gönderilmiş tarafından

Yedi Döngünün Temel Çerçevesi İsmâilîlikte yedi döngü doktrini, evrensel varoluşun evrelerini belirleyen bir kozmolojik yapı olarak işlev görür. Bu doktrin, altı konuşan peygamberin (nâtıḳ) her birinin yönettiği birer dönemden oluşur; her döngü, yedi imamın rehberliğinde ilerler ve yedinci imam, sonraki döngünün nâtıḳ peygamberi olarak rol alır. Altıncı döngünün son imamı, tüm yasaları iptal ederek Adem’in

okumak için tıklayınız

Spinoza’nın Tanrı ya da Doğa Kavramı ile Panpsikizmin Buluşma Noktaları

tarihinde gönderilmiş tarafından

Varlığın Tekilliği ve Bilinç Sorunu Spinoza’nın felsefesi, Tanrı ya da Doğa (Deus sive Natura) kavramıyla, evrendeki tüm varlıkların tek bir tözün, yani Tanrı’nın farklı biçimleri olduğunu öne sürer. Bu töz, hem fiziksel hem de zihinsel niteliklere sahip olup, evrenin her parçasında aynı anda bulunur. Bu görüş, evrenin yalnızca fiziksel bir sistem olmadığını, aynı zamanda zihinsel

okumak için tıklayınız

Saul Kripke’nin Adlandırma ve Zorunluluk Teorisinin Metafizikle Bağlantısı

tarihinde gönderilmiş tarafından

Adlandırmanın Doğası ve Sert Tanımlayıcılar Kripke, geleneksel tanımlayıcı teorilere (örneğin, Frege ve Russell’ın görüşlerine) karşı çıkarak, adların referanslarını belirlemede sert tanımlayıcılar (rigid designators) kavramını önerir. Sert tanımlayıcılar, bir nesneyi tüm mümkün dünyalarda aynı şekilde işaret eden ifadelerdir. Örneğin, “Aristoteles” adı, belirli bir tarihsel figürü, onun özelliklerinden bağımsız olarak işaret eder. Bu, adların anlamlarının, nesnelerin özelliklerine

okumak için tıklayınız

Anaksagoras’ın Nous’u ve Aristoteles’in İlk Hareket Ettirici Kavramlarının Evren Anlayışındaki Rolleri

tarihinde gönderilmiş tarafından

Anaksagoras’ın Nous Kavramı Anaksagoras, evrenin oluşumunu açıklamak için nous kavramını öne sürer. Nous, maddi olmayan, sonsuz, değişmez ve saf bir akıl olarak tanımlanır. Evrendeki tüm maddeler (tohumlar ya da “spermata”) başlangıçta kaotik bir karışım halindeyken, nous bu karışımı hareket ettirerek kozmik düzeni başlatır. Bu ilke, evrendeki çeşitliliği ve düzeni mümkün kılan bir ayrıştırma sürecini tetikler.

okumak için tıklayınız

Deleuze’ün Fark ve Tekrar Kavramlarının Metafiziğe Meydan Okuyuşu

tarihinde gönderilmiş tarafından

Kimlik ve Özdeşlik Kavramlarına Karşı Çıkış Geleneksel metafizik, varlıkları sabit kimlikler ve özdeşlik ilkeleri üzerinden tanımlar. Bu anlayışta, bir şeyin ne olduğu, onun değişmez bir özüyle belirlenir ve farklılıklar bu özün türevleri olarak görülür. Deleuze’ün fark kavramı, bu statik yapıyı reddeder. Fark, bir şeyin başka bir şeyden ayrılmasını sağlayan yüzeysel bir özellik değil, varlığın kendi

okumak için tıklayınız

Frege’nin Anlam ve Gönderge Ayrımının Metafizik Gerçeklik Üzerindeki Etkileri

tarihinde gönderilmiş tarafından

Kavramların Tanımlanması Frege’nin anlam (Sinn) ve gönderge (Bedeutung) ayrımı, dil felsefesi ve metafizik tartışmalar için temel bir çerçeve sunar. Anlam, bir ifadenin kavramsal içeriğini veya düşünsel temsilini ifade ederken, gönderge, bu ifadenin gerçek dünyada karşılık geldiği nesne ya da olgudur. Örneğin, “Akşam Yıldızı” ve “Sabah Yıldızı” ifadeleri aynı gök cismine (Venüs) işaret etse de, farklı

okumak için tıklayınız

Spinoza’nın Panteizmi ve Hegel’in Mutlak İdealizmi: Evrenin Birliği Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

tarihinde gönderilmiş tarafından

Spinoza’nın Panteist Evren Anlayışı Spinoza’nın felsefesi, evreni tek bir töz olarak tanımlar; bu töz, Tanrı ya da doğa (Deus sive Natura) olarak adlandırılır. Ona göre, her şey bu tek tözün bir modifikasyonudur ve bu töz sonsuz, zorunlu ve kendi kendisinin nedenidir. Evrenin birliği, bu tözün bölünmezliği ve her şeyi kapsayıcı doğasıyla sağlanır. Spinoza, çokluk ve

okumak için tıklayınız

Fenomenolojik İndirgeme ve Descartes Şüphesi: Varlık Sorunsalına Yaklaşımlar

tarihinde gönderilmiş tarafından

Fenomenolojik İndirgemenin Temel İlkeleri Husserl’in fenomenolojik indirgeme yöntemi, bilincin deneyimlerini anlamanın temel bir aracı olarak ortaya çıkar. Bu yöntem, öznel bilincin nesnel dünyayla ilişkisini sorgulamak için doğal tutumu askıya almayı önerir. Doğal tutum, günlük yaşamda gerçekliğin sorgulanmadan kabul edilmesini ifade eder. İndirgeme, bu ön kabulleri paranteze alarak bilincin saf deneyimlerini analiz etmeyi amaçlar. Böylece, varlık

okumak için tıklayınız

Pisagor’un Sayı Felsefesinin Modern Matematik Düşüncesine Etkileri

tarihinde gönderilmiş tarafından

Sayıların Kozmik Düzenle İlişkisi Pisagor, sayıların evrenin temel yapı taşları olduğunu ve her bir sayının kendine özgü bir anlam taşıdığını öne sürmüştü. Ona göre, evrendeki her şey matematiksel bir uyum içinde işler ve bu uyum, sayıların doğasında gizlidir. Örneğin, 1 sayısı birliği, 2 sayısı ikiliği, 10 sayısı ise mükemmel düzeni temsil ediyordu. Bu görüş, modern

okumak için tıklayınız

Pasternak’ın Sonsuzluk Şarkıları ve Heidegger’in Varlık Felsefesi: Doğa, Maneviyat ve Rus Modernizmi

tarihinde gönderilmiş tarafından

Doğa ve Varlığın Birliği Pasternak’ın Sonsuzluk Şarkıları’nda doğa, yalnızca bir fon ya da estetik bir unsur olmaktan öte, bireyin varoluşsal deneyiminin bir yansımasıdır. Doğa imgeleri, evrensel bir düzenin parçası olarak insan bilincinin sınırlarını aşan bir gerçekliği ifade eder. Heidegger’in felsefesinde, varlık (Sein), varolanların (Seiendes) ötesinde, dünyayı açığa vuran bir hakikat olarak tanımlanır. Pasternak’ın şiirlerindeki doğa

okumak için tıklayınız

1Q84’ün Paralel Evrenleri ve Modern Bireyin Gerçeklik Algısındaki Kırılmalar

tarihinde gönderilmiş tarafından

Fark ve Yinelemenin Ontolojik Zemini Haruki Murakami’nin 1Q84 adlı eserinde paralel dünyalar, Gilles Deleuze’ün “fark ve yineleme” kavramıyla derin bir bağ kurar. Deleuze’ün felsefesi, varlığın sabit bir özden ziyade sürekli fark üreten bir süreç olarak kavramsallaştırılmasını önerir. 1Q84’te Aomame ve Tengo’nun 1984’ten 1Q84’e geçişi, bu fark üretiminin somut bir yansımasıdır. İki ayın göründüğü 1Q84 dünyası,

okumak için tıklayınız

Psikolojinin Bilimsel Objektivite İddiası ile Heidegger’in Fenomenolojik Varlık Anlayışının İnsan Deneyimine Yaklaşımları

tarihinde gönderilmiş tarafından

Bu metin, psikolojinin bilimsel objektivite iddiası ile Heidegger’in fenomenolojik varlık anlayışının insan deneyimini nasıl ele aldığına dair kapsamlı bir değerlendirme sunar. Psikoloji, insan davranışını ve zihinsel süreçleri ölçülebilir, tekrarlanabilir ve evrensel yasalar çerçevesinde anlamaya çalışırken, Heidegger’in fenomenolojisi bireyin varoluşsal deneyimlerini, öznelliği ve dünyayla ilişkisini merkeze alır. Bu iki yaklaşım, insan deneyimini anlamada farklı epistemolojik ve

okumak için tıklayınız

Duns Scotus’un Buradalık Kavramı ve Bireyselliğin Metafizik Temelleri

tarihinde gönderilmiş tarafından

Duns Scotus’un “haecceitas” (buradalık) kavramı, bireyselliğin metafizik temelini açıklamak için geliştirdiği özgün bir yaklaşımdır. Bu kavram, bireylerin varlıklarını yalnızca tür ya da cins gibi genel kategorilerle değil, onların benzersiz, tekil varlıklarını tanımlayan bir ilke aracılığıyla anlamayı amaçlar. Scotus’un felsefesi, bireyselliğin ne olduğu ve nasıl mümkün olduğu sorusunu derinlemesine ele alarak, ontolojik, dilbilimsel, antropolojik ve etik

okumak için tıklayınız