Zaman ve Uzam Kültürü (1880-1918) – Stephen Kern

Titanic neden hatırlanıyor? Bu büyük facia, tarihte benzeri yaşanmamış biçimde, üstelik eşzamanlı olarak tüm dünyada duyulmuştu. Telsizler, telgraf operatörleri, gazeteler an be an bu dramdan haberdar olabilmişlerdi. Gemiyi batarken izleyen yüzlerce kazazede tanıklıklarını anlatacak, Titanic?in hikâyesi yine eşzamanlı bir ivmeyle her yerde bilinir olacaktı. Buharlı gemiler ve enerji kullanımıyla yolculuk süreleri azalmıştı; bu faciayla birlikte sadece ulaşım değil, iletişim sürelerinin de kısaldığı anlaşıldı. Hemen herkes zaman ve uzam deneyiminde bir devrim yaşandığının farkındaydı.

Stephen Kern, 1880-1918 zaman aralığında, bu devrimi ve yarattığı etkileri irdeliyor. Fizikte Einstein?ın görecelilik kuramı, felsefede Bergson?un sürelilik kavramı, psikiyatride Freud?un bilinç dışı zihinsel süreçleri, sosyolojide Durkheim?ın zaman ve mekânın sosyal göreceliliği, resimde Picasso?nun kübizmi ve edebiyatta Proust?un kayıp zaman arayışı ile Joyce?un bilinç akışı tekniğine odaklanıyor. Geleneksel hiyerarşilerin dağılmasını, mesafe engelini ve sınırları ortadan kaldıran iletişim teknolojilerinin yarattığı devinimleri betimliyor.

Daha 1913 yılında sinema, kamera gözü her yere girebildiği için, ayrıca ucuz giriş fiyatları ve karışık oturma düzeniyle tiyatronun entelektüel kültürünü işçi sınıfına açtığı için, ?demokratik sanat? addedilir. Bisiklet de sosyal uzamda kurduğu köprüyle ?önemli bir düzleyici? olur ve uzun mesafeli seyahati mümkün kılarak, seyahat ücretini ya da araba giderini karşılayamayan orta ve alt sınıflara bu imkânı sağlar. Arabanın demokratikleştirici etkisi, daha kitleler için yeterince ucuz değilken bile, hemen anlaşılır. Aristokrasinin kırsal yerleşim statüsünün yerini burjuvazinin yeni kentsel yerleşim statüsü almaya başlayınca, toplumsal saygınlığın korunmasında mesafenin değeri azalır.

Kitaptan bir bölüm okumak için tıklayınız.

Kitabın Künyesi
Zaman ve Uzam Kültürü (1880-1918)
Orjinal Adı: The Culture of Time and Space 1880-1918
Stephen Kern
Çeviren: Ali Selman
Editör: Levent Cantek
Dizi Kapak Tasarımı: Utku Lomlu
İletişim yayınları
1.Baskı Ocak 2013, İstanbul
464 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Bilim, Felsefe, İnceleme
Avrupa’da İslamcı Örgütler (Türkiye Kökenli) – Metin Gür

Yapıtı okuyunca göreceğiniz gibi uzunca çalışmanın ve yılların birikiminin bir ürünü. Konu din, hem de İslam dini olunca böyle bir...

Kapat