Hastalığın ‘İkincil Kazançları’ Kavramı Jung’un Nevroz Analizinde Ne Anlama Geliyor?

tarihinde gönderilmiş tarafından

Jung’un kendi yaşam öyküsünde ve nevroz analizinde “ikincil kazançlar”, hastalığın kişiye sağladığı “gerçeklikten kaçış” olanağını ve sorumluluklardan sıyrılma avantajını ifade eder. Jung, bu kavramı çocukluğunda yaşadığı ve “nevrozun ne olduğunu öğrendiği” bayılma nöbetleri deneyimi üzerinden somutlaştırır.

Jung’un deneyimine göre ikincil kazançların işleyişi şöyledir:

  • Kaçış Mekanizması Olarak Hastalık: Jung, okulda bir arkadaşının itmesi sonucu başını çarpıp düştüğünde, zihninde şimşek hızıyla beliren ilk düşünce “Artık okula gitmen gerekmeyecek” olmuştur. Bu düşünce, hastalığın (bayılma nöbetlerinin) temel motivasyonunun, okulun sıkıcı ve zorlayıcı ortamından, özellikle de başarısız olduğu matematik derslerinden kaçmak olduğunu gösterir.
  • Sağlanan Avantaj (Kazanç): Bu nöbetler sayesinde Jung, altı aydan fazla bir süre okuldan uzak kalmış; bu süreyi resim yaparak, savaş sahneleri çizerek, doğada gezerek ve “gizemiyle” baş başa kalarak geçirmiştir. Hastalık ona, yetişkin dünyasının gerektirdiği sorumluluklardan sıyrılıp, kendi iç dünyasında özgürce yaşama “kazancını” sağlamıştır.
  • Kurgusal ve Bilinçli Yön: Jung, babasının onun geleceği (“kendi hayatını kazanamayacak olması”) hakkındaki endişeli konuşmasını duyup sarsıldığında, bu nöbetlerin aslında bir “kandırmaca” ve “utanç verici bir numara” olduğunu fark etmiştir,. Nevrozun arkasında, zorluklardan kaçan kişinin bizzat kendisi olduğunu ve bu “planı” kendisinin kurguladığını anlamıştır.
  • İyileşme ve Bedel: Jung’a göre, hastanın iyileşmesi için bu “ikincil kazançlardan” (okuldan kaçmak, ilgi görmek, tembellik yapmak) vazgeçmesi gerekir. Jung, babasının sözleriyle yaşadığı şokun ardından, büyük bir irade savaşı vererek ve “bayılmayacağım işte” diyerek ders çalışmaya dönmüş, böylece hastalığın konforunu reddederek nevrozu yenmiştir.

Özetle, Jung için nevrozun ikincil kazancı, kişinin yaşamın zorluklarıyla yüzleşmek yerine hastalık maskesi altına sığınarak elde ettiği geçici ve aldatıcı bir özgürlüktür; ancak bu kazanç, kişinin karakter gelişimini ve geleceğini tehdit eden bir “yenilgi”dir.

95

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...