Akılcı İlaç Kullanımı – Psk. Banu Beyaz

tarihinde gönderilmiş tarafından

Akılcı İlaç Kullanımı

Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmıştır.

• Kişilerin klinik bulgularına ve bireysel özelliklerine göre; uygun ilacı, uygun süre ve dozda, en düşük fiyata ve kolayca sağlayabilmeleri olarak tanımlanmaktadır.

Uygun Olmayan İlaç Kullanım Şekilleri

 • Gereksiz yere antibiyotik tüketimi

• Gereksiz yere enjeksiyon önerilmesi

 • Gereksiz ve uygunsuz vitamin kullanımı

• Bilinçsiz gıda takviyesi ve bitkisel ürünlerin kullanımı

• İlaç-ilaç etkileşimleri ve besin-ilaç etkileşimlerinin ihmal edilmesi

Bilinçli hasta veya hasta yakını olarak

  • Reçete edilen ağrı kesicinin adını,
  • İlacın hangi etkisi/etkileri için neden kullanılması gerektiğini,
  • İlacın ne zaman etkisini göstereceğini,
  • İlacın etkisinin ne kadar süreceğini,
  • İlacı nasıl kullanması gerektiğini (günde kaç kere, ne miktarda, günün hangi saatlerinde, yemeklerden önce/sonra, kaç gün süreyle),
  • İlacın diğer ilaçlarla ve kendisinin mevcut sağlık durumuyla nasıl etkileşebildiğini,
  • İlacın ne tür yan etkilerinin olabileceğini,
  • Hangi yan etkilerle karşılaşırsa, neler yapması gerektiğini,
  • İlacı kullanırken uyması gereken özel kurallar olup olmadığını,
  • İlaç tedavisiyle ilgili olarak hangi durumlarda hekime veya eczacıya tekrar danışması gerektiğini,
  • Tedavisi sırasında ya da sonrasında kontrole gelip gelmemesi konusunun aydınlatılması gerektiğini,
  • Kontrole gelecekse, bunun için yapması gereken herhangi bir hazırlık olup olmadığını

öğrenmek önemlidir.

“Akılcı İlaç Kullanım Ölçeği”, Zeynep Demirtaş ve arkadaşları tarafından 2018 yılında yapılmıştır.. Ölçekten alınan puanlar arttıkça akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyi artmaktadır. Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği (AİKÖ) 21 madde ve tek boyuttan oluşmaktadır .Maddeler ifadeleri gerçekleştirme durumlarına göre (1-Hiçbir zaman, 2-Nadiren, 3-Ara Sıra, 4-Çoğu Zaman ve 5-Her zaman) 5’li likert tipi ölçek üzerinde puanlanmaktadır. Ölçekte sadece 17. madde ters puanlanmaktadır. Ters puanlanan madde çevrildikten sonra tüm ölçek maddelerin toplamı “toplam ölçek puanını” vermektedir. AİKÖ’ nün toplam puanı 21- 105 arasında değişmektedir. AİKÖ’den alınan toplam puan arttıkça akılcı ilaç kullanımı artmaktadır. AİKÖ’den alınan toplam puan değerlendirilirken; alınan toplam puan 21- 52 arasında ise düşük, 53-67 arasında ise orta, 68-105 arasında ise yüksek düzey olarak puanlanmaktadır.

Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği

 N o Ölçek maddeleri

 Hiçbir zaman :1

Nadiren :2

Ara sıra :3

Çoğu zaman:4

 Her zaman:5

 1. Kullandığım ilaçların neden verildiğini bilirim.

2. İlaçlarımı hangi saatte alacağımı bilirim.

3. İlaçlarımı ne kadar süre alacağımı bilirim.

4. İlaçlarımı hangi yoldan (ağız/göz/kulak/burun /genital/kalça/damar yolu vb.) alacağımı bilirim.

 5. İlaçlarımın hangisinden ne kadar (kaç tane, kaç ölçek vb.) almam gerektiğini bilirim.

 6. İlaçlarımı saatinde alamazsam ne yapacağımı bilirim.

 7. İlaçlarımı kullanmamam gereken durumları bilirim.

8. İlaçlarımın oluşturabileceği yan etkileri bilirim.

9. İlaçlarımla birlikte tüketebileceğim yiyecek ve içecekleri bilirim.

10. Birden fazla ilaç aldığımda ilaçlarımın birbirlerini etkileyip etkilemediklerine dikkat ederim.

11. Bitkisel ürünlerin ilaçlarımın üzerinde etkisi olup olmadığını araştırırım.

12. Sigara ve alkolün ilaçlarımın üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu bilirim.

13. İlaçlarımı doktorumun bana önerdiği süre kadar kullanırım.

14. İlaçlarımı doktorumun önerdiği dozda (bir tablet, iki ölçek vb.) alırım.

15. Kullandığım ilaçların içinden çıkan kağıdı okurum/okuturum.

16. İlaçlarımı kullanmadan önce son kullanma tarihlerini kontrol ederim.

17. Doktora gitmeden, kendi başıma antibiyotik, ağrı kesici, grip ilacı, öksürük şurubu gibi ilaçları kullanırım.

18. Kullanacağım ilaçların fiyatlarını araştırırım, ilaçlara yönelik politikaları takip ederim.

19. Kullandığım ilaçlarla ilgili uzak durmam gereken durumlar (egzersiz, araç kullanma vb.) olup olmadığına dikkat ederim.

20. Son kullanma tarihi geçmemiş, kullanmadığım ilaçları uygun sağlık kuruluşlarına teslim ederim.

21. İlaçlarımı içinden çıkan kağıtta, belirtilen koşullara uygun olarak taşır ve saklarım.

Kaynak: Akıcı A, Kalaça S, Uğurlu MU, Çalı S, Oktay S. Pratisyen hekimlerin yaşlılarda akılcı ilaç kullanımı alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Türk Geriatri Dergisi 2001, 4: 100-5.

16

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Kohlberg’in Ahlaki Gelişim Evreleri İle Olgular Üzerinde Çalışma ve Ahlaki Eğitim – Banu Beyaz Bu çalışmada literatürden hareketle ahlak, ahlaki gelişim, ahlaki evre, ahlaki ikilem kavramları açıklanmış daha sonra Kohlberg’in ahlaki gelişim evreleri tanıtılmış, kendisinin de araştırmalarında kullandığı meşhur eczacı ikilemi üniversite öğrencileri ile çalışılmış, dört olgunun yanıtlarından örnekler verilmiş, değerler ve ahlaki gelişimi özendirme yolları üzerinde durularak yazı...
  2. İlaç Sektörünün Kurbanı Çocuklar Psikiyatrik hastalıklar hızla yayılıyor. Hatta dönem dönem bazı hastalıklar moda oluyor. Depresyon, manik depresif, bipolar bozukluk, panik atak gibi hastalık adları günlük dile girdi bile. Eğer hayatınızda bir çocuk varsa dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, disleksi, öğrenme güçlüğü, otizm gibi tanıların da ne kadar yaygınlaştığını...
  3. Dr. Guy Leschziner, Beynin Gece Hayatı kitabında, narkolepsiden gece terörüne, uyku apnesinden uyurgezerliğe kadar uyku sorunlarını geniş bir yelpazede, hastalarından örneklerle bize sunuyor. Sinirbilimci Guy Leschziner, Beynin Gece Hayatı’nda narkolepsiden gece terörüne, uyku apnesinden uyurgezerliğe uyku sorunlarına dair pek çok ilginç vaka sunuyor. Bilimsel verilere dayanan kitap, sıradan okurun anlayabileceği şekilde yazılmış. “Çok uyumak kaçmaktır, uyuyamamaksa yakalanmak.” Sigmund Freud Uykunun sağlığımız için önemli olduğunu biliyoruz ama neden uyumak...
  4. Bilge Kadının Çağrısı: Menopoz Sonrası Kimlik Arayışında Arketipsel Bir Yolculuk Işığın Bilgeliği: Deneyimin Yeniden Tanımlanması Bilge Kadın arketipi, menopoz sonrası dönemde kadınların kimlik arayışında derin bir anlam taşır. Bu dönem, biyolojik döngülerin ötesine geçerek, yaşamın birikimlerini anlamlandırma fırsatı sunar. Toplumlar genellikle gençlik ve doğurganlıkla özdeşleştirilen kadın kimliğini yüceltirken, Bilge Kadın, yaş almanın getirdiği bilgeliği kutlar....
  5. Sosyal İzolasyonun Biyolojik Yaşlanmaya Etkileri: Çok Yönlü Bir İnceleme İzolasyonun Hücresel Saat Üzerindeki Yükü Sosyal izolasyon, insan biyolojisini derinden etkileyen bir stres faktörü olarak, hücresel yaşlanmayı hızlandırabilir. Kronik yalnızlık, telomer kısalmasını tetikleyen stres hormonlarının, özellikle kortizolün, artmasına neden olur. Telomerler, kromozomların uçlarında bulunan ve hücre bölünmesi sırasında DNA’yı koruyan yapılar olup, kısaldıklarında hücre yaşlanması...