Miguel de Cervantes Saavedra / Posta Pulları

Miguel de Cervantes Saavedra kimdir?

Miguel de Cervantes Saavedra (1547–1616), İspanyol edebiyatının ve dünya romanının en önemli yazarlarından biridir. En çok Don Quijote (Don Kişot) adlı romanıyla tanınır. Eser, modern romanın gelişiminde dönüm noktalarından biri kabul edilir.

Hayatı

Cervantes, 1547’de Alcalá de Henares’te doğdu. Ailesinin ekonomik koşulları nedeniyle düzenli ve uzun süreli bir üniversite eğitimi alamadı. Gençlik yıllarında Madrid ve Roma’da bulundu. İtalya’da Rönesans kültürüyle yakından tanıştı.

1570’lerde İspanyol ordusuna katıldı. 1571’deki İnebahtı Savaşı’nda (Lepanto) Osmanlı donanmasına karşı yapılan savaşta yer aldı. Savaş sırasında sol elini ciddi biçimde yaraladı. Buna rağmen askerlikten tamamen kopmadı.

1575’te İspanya’ya dönerken Cezayirli korsanlar tarafından esir alındı. Yaklaşık beş yıl Cezayir’de esaret hayatı yaşadı. Birkaç kez kaçmaya çalıştı ancak başarısız oldu. 1580’de fidye karşılığında serbest bırakıldı.

Don Kişot ve dünya edebiyatındaki yeri

Cervantes’in en önemli eseri Don Quijote de la Manchadır.

Romanın ilk bölümü 1605’te, ikinci bölümü ise 1615’te yayımlandı. Eserde yaşlı bir asilzade olan Alonso Quijano, şövalye romanlarının etkisiyle kendisini gezgin şövalye Don Quijote olarak görmeye başlar.

Yanında köylü Sancho Panza bulunur. İkilinin yolculukları üzerinden gerçeklik ile hayal, idealizm ile pragmatizm ve edebiyat ile hayat arasındaki gerilim işlenir.

Romanın en ünlü sahnelerinden biri, Don Kişot’un yel değirmenlerini devler sanarak onlara saldırmasıdır. Bu sahne, karakterin dünyayı kendi zihnindeki şövalyelik ideallerine göre yorumlamasının sembolü hâline gelmiştir.

Cervantes neden modern romanın öncülerinden sayılır?

Cervantes’in roman anlayışında birkaç yenilik dikkat çeker:

• Gerçeklik ile kurmaca arasındaki sınırları sorgular.
• Birden fazla anlatıcı ve anlatı düzeyi kullanır.
• Karakterlerin psikolojik gelişimine önem verir.
• Mizah ile trajediyi aynı anlatıda birleştirir.
• Okurun anlatıya güvenmesini sürekli olarak sınar.
• Edebiyatın kendisini romanın konusu hâline getirir.

Bu nedenle Don Kişot yalnızca şövalye romanlarının parodisi olarak görülmez. Aynı zamanda modern anlatı tekniklerinin erken ve güçlü örneklerinden biri kabul edilir.

Cervantes’in diğer eserleri

Cervantes yalnızca Don Kişot’un yazarı değildir. Başlıca eserleri arasında şunlar bulunur:

• La Galatea (1585)
• Novelas ejemplares – Örnek Alınacak Hikâyeler (1613)
• Viaje del Parnaso – Parnassus Yolculuğu (1614)
• Ocho comedias y ocho entremeses (1615)
• Los trabajos de Persiles y Sigismunda (1617)

Son eseri olan Persiles ve Sigismunda’nın Çileleri, Cervantes’in ölümünden sonra yayımlandı.

Cervantes ne zaman öldü?

Cervantes, 22 Nisan 1616’da Madrid’de öldü. Cenaze tarihi ise 23 Nisan olarak kaydedildi. William Shakespeare de 23 Nisan 1616’da öldüğü için iki büyük yazarın aynı tarihte öldüğü sıkça vurgulanır.

Ancak burada takvim farkına dikkat etmek gerekir: İspanya’da o dönemde Gregoryen takvim, İngiltere’de ise Jülyen takvimi kullanılıyordu. Dolayısıyla Cervantes ile Shakespeare’in aynı gün öldüğü şeklindeki yaygın ifade tarihsel açıdan biraz daha karmaşıktır.

Edebiyat tarihindeki önemi

Cervantes’in etkisi İspanyol edebiyatıyla sınırlı kalmamıştır. Don Kişot, Laurence Sterne, Henry Fielding, Gustave Flaubert, Fyodor Dostoyevski, Jorge Luis Borges ve Vladimir Nabokov gibi çok farklı dönemlerden yazarların edebiyat anlayışını etkilemiştir.

Özellikle romanın kendi kurmaca yapısını sorgulaması, sonraki yüzyıllarda gelişecek modernist ve postmodernist anlatı tekniklerinin erken bir örneği olarak değerlendirilebilir.