Algılanan Romantik İlişki Kalitesinin Boyutları
Yakınlık: Bireyin partneriyle kurduğu duygusal, bilişsel ve davranışsal yakınlık düzeyine ilişkin algısını ifade etmektedir. Yakınlık; bireyin duygu, düşünce ve yaşantılarını partneriyle paylaşabilmesi, kendisini özgürce ifade edebilmesi ve partneri tarafından anlaşılmış hissetmesi ile ilişkilidir. (Reis ve Shaver, 1988). Sternberg’in (1986) Üçgen Aşk Kuramı’nda yakınlık, sevgi ve bağlılığın temelini oluşturan en önemli bileşenlerden biri olarak tanımlanmaktadır. Bağlanma kuramı açısından değerlendirildiğinde yakınlık, güvenli bağlanmanın yetişkin romantik ilişkilerdeki yansıması olarak görülmektedir.
Güven (Trust): Güven, bireyin partnerinin dürüst, sadık ve öngörülebilir davranacağına ilişkin beklentilerini ifade eden temel ilişki bileşenlerinden biridir. Güven, romantik ilişkilerde psikolojik güvenlik hissinin oluşmasını sağlayan ve bireyin duygusal yatırım yapabilmesine olanak tanıyan temel mekanizma olarak değerlendirilmektedir. (Rempel, Holmes ve Zanna, 1985). İlişkilerde güven duygusu, bireylerin birbirlerine karşı açıklık göstermelerini, kırılgan yönlerini paylaşmalarını ve uzun vadeli bağlılık geliştirmelerini kolaylaştırmaktadır. Buna karşın güven kaybı; kıskançlık, şüphecilik, kontrol davranışları ve çatışma sıklığında artış gibi olumsuz sonuçlarla ilişkilendirilmektedir.
Tutku (Passion): Tutku, romantik ilişkinin erotik, cinsel ve fizyolojik çekim boyutunu ifade etmektedir. Sternberg’in (1986) Üçgen Aşk Kuramı’nda tutku; fiziksel çekim, romantik arzu ve cinsel istek gibi bileşenleri kapsayan motivasyonel bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Biyopsikososyal açıdan tutku; dopamin, oksitosin ve testosteron gibi nörobiyolojik süreçlerle ilişkili olmakla birlikte, bireylerin partnerlerini çekici ve arzu edilir olarak algılamalarıyla da şekillenmektedir. (Fisher, Aron ve Brown, 2005). Uzun süreli ilişkilerde tutkunun zaman içerisinde değişkenlik gösterebildiği, ancak romantik çekimin tamamen kaybolmasının ilişki doyumunda ve cinsel memnuniyette azalmaya yol açabildiği belirtilmektedir .(Hatfield ve Sprecher, 1986).
Destek (Support): Destek, bireyin yaşamındaki güçlükler, stresörler ve gelişimsel görevlerle baş ederken partnerinden aldığı duygusal, bilişsel ve davranışsal yardım algısını ifade etmektedir. Algılanan sosyal destek, bireyin psikolojik dayanıklılığını artıran ve stresin olumsuz etkilerini azaltan koruyucu bir faktör olarak değerlendirilmektedir. (Cohen ve Wills, 1985). Romantik ilişkiler bağlamında destek; partnerin empatik davranması, sorun çözme süreçlerine katkı sunması, duygusal ihtiyaçlara duyarlılık göstermesi ve bireyin hedeflerini desteklemesi gibi unsurları içermektedir. Araştırmalar, partner desteğinin yüksek olduğu ilişkilerde bireylerin daha düşük düzeyde depresyon ve anksiyete belirtileri gösterdiklerini, daha yüksek ilişki doyumu bildirdiklerini ve ilişkiyi daha kaliteli algıladıklarını ortaya koymaktadır. (Cutrona, 1996).
Algılanan Romantik İlişki Kalitesi Ölçeği (ARİKÖ), bireylerin mevcut romantik ilişkilerinde algıladıkları genel ilişki kalitesini değerlendirmek amacıyla kullanılan kısa bir ölçektir. Ölçek, Fletcher, Simpson ve Thomas (2000) tarafından geliştirilen “Perceived Relationship Quality Components” ölçeğinin, Sağkal ve Özdemir (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlanmış formudur – uyarlama çalışması eğitim fakültesi dergisinde yayımlanmış bir makaledir. ARİKÖ, 6 maddeden oluşmakta ve her madde 7’li Likert tipi (1 = hiç, 7 = çok) olarak derecelendirilmektedir. Ölçekten alınan yüksek puanlar, bireyin romantik ilişkisinin kalitesini daha yüksek algıladığını göstermektedir.
Algılanan Romantik İlişki Kalitesi Ölçeği (ARİKÖ)
Hiç ..1…2…3…4…5…6…7… Çok
İlişkinizden ne kadar doyum alıyorsunuz?
İlişkinize kendinizi ne kadar adadınız?
İlişkinizde birbirinize ne kadar yakınlık hissediyorsunuz?
İlişkinizde partnerinize ne kadar güveniyorsunuz?
İlişkiniz ne kadar tutkulu?
İlişkinizde partnerinizi ne kadar seviyorsunuz?
Kaynak: YULDUZ BEKNAZAROVA (2026 ) CİNSEL FANTEZİLER BAĞLAMINDA CİNSEL MİTLER VE ALGILANAN ROMANTİK İLİŞKİ KALİTESİNİN İNCELENMESİ. KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ. T.C. HALİÇ ÜNİVERSİTESİ. LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ. İSTANBUL

