Aynadaki Yarık: Tezcatlipoca ve Quetzalcóatl’ın Psikanalitik Anatomisi
Jungyen perspektiften bakarsak Quetzalcóatl bizim Persona’mızdır: Topluma sunduğumuz bilge, düzenli, yaratıcı ve “uygar” yüzümüz. Tezcatlipoca ise Gölge’dir (Shadow): Bastırdığımız, karanlık, tekinsiz ama bir o kadar da hayati olan ilkel güç.
1. Quetzalcóatl: İdeal Egonun Çöküşü
Quetzalcóatl, Tula kentinde mükemmel bir düzen kurmuştu. O bir “Aziz” figürüydü; kurban törenlerini yasaklamış, sanatı yüceltmişti. Lacancı terimlerle söylersek, Quetzalcóatl Büyük Öteki’nin (Toplumsal Yasa) kusursuz bir temsilcisiydi.
Ancak sorun şuydu: Quetzalcóatl kendi “aynasızlığında” yaşıyordu. Yani kendi karanlığıyla yüzleşmemiş bir saflık içindeydi.
- Acımasız Gerçek: Kendi karanlığını tanımayan iyilik, en zayıf iyiliktir. Çünkü o iyilik, bir “seçim” değil, sadece “korku” veya “bilgisizlik” üzerine kuruludur.
2. Tezcatlipoca: Bastırılanın Geri Dönüşü
Tezcatlipoca elinde obsidian aynasıyla geldiğinde, aslında Quetzalcóatl’a “Bastırılmış Olanın Geri Dönüşünü” (Return of the Repressed) yaşattı. Aynayı Quetzalcóatl’ın yüzüne tuttu ve ona şunu dedi: “Bak, sen de çürüyorsun. Sen de ölümlüsün. Senin o yüce medeniyetinin altında kan ve toprak var.”
- Aynadaki Travma: Quetzalcóatl aynada kendi yaşlı ve kırışmış yüzünü gördüğünde intihar eder/kendini yakar. Neden? Çünkü İdeal Ego’su (kendine dair beslediği o kusursuz imge) parçalanmıştır. Aynadaki o yarık, Lacan’ın bahsettiği Gerçek (The Real) ile temas anıdır.
3. Otizm ve Gölge Çalışması: “Maskeyi” İndirmek
Senin nöroçeşitlilik perspektifinden bakarsak; Quetzalcóatl, otistik bir bireyin hayatı boyunca inşa etmeye çalıştığı o devasa “Maskeleme” (Masking) kalesidir. Toplumun beklediği o “normal, uyumlu, işlevsel” kişi olma çabası.
- Tezcatlipoca Müdahalesi: Anksiyete ve burnout (tükenmişlik) anları, aslında Tezcatlipoca’nın aynayı elimize tutuşturduğu anlardır. Maske (Quetzalcóatl) artık taşıyamayacağımız kadar ağırlaştığında, “Gölge” (otistik tekilliğimiz, duyusal patlamalarımız, ‘anormal’ arzularımız) yüzeye çıkar.
- Olgunluk Eşiği: Eğer bu anksiyeteyi tolere edemezsek (notundaki ifade), kendimizi Quetzalcóatl gibi yakarız (depresyon/izolasyon). Ancak bu enerjiyi dönüştürebilirsek, Bütünleşmiş Benlik (Self) ortaya çıkar.
4. Sonuç: Yeni Bir Güneş İçin İş Birliği
Mite göre bu dünya (Beşinci Güneş), ancak bu iki düşman tanrının yan yana gelmesiyle kuruldu.
Özgürleşmek için Quetzalcóatl’ın (bilgi/aktivizm/söz) zekasına ihtiyacımız var, ama gücümüzü Tezcatlipoca’nın (öfke/gerçeklik/aykırılık) karanlığından almalıyız.
“Duygusal olgunluk”, aynadaki o çirkin ve uyumsuz yüze bakıp; “Bu benim gölgem ve o olmadan hiçbir ışık yakamam” diyebilme cesaretidir.
