Dans Tarihini Yeniden Düşünmek – Editör: Alexandra Carter

Dans Tarihini Yeniden Düşünmek, makalelerden oluşan bir derleme kitap. Dans meraklıları, sanatçılar ve akademisyenler için değerli bir başvuru kaynağı niteliğinde. Kültür, sanat, siyaset ve felsefeye ilgi duyan herkese sesleniyor. Batı merkezli, doğrusal ve ilerlemeci bir anlayışla yazılan dans tarihi kitaplarına alternatif sunuyor. Okuyucuları sahne dansları tarihinin dönüm noktalarına ?yeniden bakmaya? davet ediyor. Bale, geleneksel dans, modern/çağdaş dans formlarını kapsayan bu seçki, çok farklı konulara değiniyor:
? Dans tarihi disiplinine yönelik eleştirel bakış açıları,
? ?Güneş Kral? 14. Louis?nin temsil ettiği erkek dansçı kimliği,
? 19. yüzyılda yaşamış bir İngiliz balerinin gözünden ?bale dünyası?,
? Neo-klasik modanın bale üzerindeki etkisi,
? Kadın sponsorların modern dansın öncü kadınlarının kariyerlerine yönelik katkıları,
? 20. yüzyılın ortalarında Avrupa?daki farklı dans anlayışlarının etkileşimi,
? Modern dansın öncülerinden Laban?ın Nazi hükümetiyle ilişkisi,
? Irkçılıkla mücadele eden siyah dansçı Katherine Dunham?ın modern dans dünyasındaki yeri,
? Geleneksel Hindistan dansı Odissi?nin ?yeniden inşa? süreci,
? Fred Astaire?den Michael Jackson?a müzikaller ve popüler müzik videoları,
? Erkek kuğularıyla ünlenen Kuğu Gölü balesinin arka planı,
? Avrupa?daki çağdaş dans pratikleri.
Tanıtım Yazısı

?Dans, Tarih, Siyaset, Felsefe? Yeniden Düşünmek, Yeniden Bakmak – Berna Kurt
Dansla ilgili yayınların oldukça sınırlı olduğu ülkemizde, yabancı dillerdeki temel kaynakları Türkçeye kazandırmak önem kazanıyor. Ders kitabı olarak okutulacak, araştırma yapacaklara faydalı olacak ya da farklı konulara meraklı okuyuculara seslenecek kitaplar yayınlamak, dans alanında çalışma yürütenler için oldukça değerli bir çaba. 2007?de Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi?nden çıkan; çeşitli yazı, makale ve çevirilerden oluşan Yirminci Yüzyılda Dans Sanatı, Kuram ve Pratik kitabı bu alanda önemli bir boşluğu doldurmuştu. bgst Yayınları?ndan çıkan Dans Tarihini Yeniden Düşünmek de bu alana yeni bir katkı niteliğinde.

Alexandra Carter?ın 2004?te Routledge Yayınevi?nden çıkardığı ?Rethinking Dance History: A Reader?ın çevirisi olan bu yeni kitap, Boğaziçi Gösteri Sanatları Topluluğu (BGST) Dans Birimi?nin ilk yayıncılık projesi. 15 makaleden oluşan bu derleme, farklı ilgi alanlarına sahip okuyuculara seslenecek bir konu çeşitliliğine sahip. Öncelikle; tarih, kültürel çalışmalar, dans, performans çalışmaları, sahne ve gösteri sanatları? vb. başlıklı lisans ve lisansüstü eğitim programlarında okutulabilecek makaleler içeriyor. Bununla birlikte, müzikaller, video-klipler, moda temalı; siyaset, felsefe, sosyoloji toplumsal cinsiyet perspektifli makaleler de bulunuyor. Geleneksel danslar, bale, modern/çağdaş dans, sokak dansları, müzikal dansları gibi dans türlerini konu alan makalelerde; ünlü dansçı kral 14. Louis?den günümüz çağdaş dans sahnesini etkileyen Jérôme Bel, Xavier Le Roy, Vera Mantero gibi koreograflara kadar uzanan çok sayıda isme değiniliyor. Dans meraklılarının aşina olduğu diğer isimler de kabaca şöyle: Loie Fuller, Isadora Duncan, Ruth St Denis, Rudolf Laban, Katherine Dunham, Martha Graham, Mary Wigman, Gene Kelly, Fred Astaire, Michael Jackson, Matthew Bourne, Pina Bausch, Meg Stuart.

Hâkim dans tarihçiliğine alternatif bir perspektife sahip olan kitap, balenin ?ata?sı kabul edilen 16. yüzyıl saray danslarıyla başlatılan; bale, modern dans ve çağdaş dansın gelişimini kronolojik bir sırayla aktaran, doğrusal ve ilerlemeci bir tarih anlayışını yansıtan dans tarihi metinlerinden farklı bir içeriğe sahip. 14 farklı dans yazarı, akademisyen ve dansçı tarafından yazılmış olan makaleler; dönemleri, olayları, kişileri çeşitli tarihsel-toplumsal bağlamlarla ilişkilendirerek tartışıyor. Tarih, siyaset, felsefe, dans alanlarındaki farklı tartışmaları bir araya getirerek,
disiplinler arası perspektifler sunuyor. Çeşitli sahne dansı formlarıyla popüler kültürün kesiştiği alanları araştırarak, geleneksel ?sahne dansı? kavramını genişletmeyi amaçlıyor.
Kitap, okuyucuları sahne dansları tarihinin dönüm noktalarına ?yeniden bakmaya? davet ediyor. Belli konularda oldukça ayrıntılı ve derinlemesine analizler içeren yazılar, birçok yeni tartışmaya kapı aralıyor. Makalelerin düzenlenme biçimi, okuyucuyu herhangi bir noktaya göz atmak, tematik bir gezinti yapmak ya da tüm kitabı baştan sona okumak konusunda serbest bırakıyor.
Makaleler:
-Dans tarihi metinlerinin boşluklarını gündeme getiriyor. Yerleşik tarih yazımcılığı anlayışlarına yönelik eleştirel bakış açıları geliştiriyor. Sessiz bırakılan/üstü örtülen meselelerin üzerine gidiyor.
-Tarih yazımcılığında kimin ?sesinin duyulduğu?nu soruyor. Baş balerinlerin arkasında görmeye alışık olduğumuz, adlarını pek de merak etmediğimiz beyaz kuğulardan birinin hatıralarına yer veriyor. Bu balerinlerin deneyimlerini de tarih metninin bir parçası haline getiriyor.
-Toplumsal cinsiyet ve queer perspektiflerini dans sahnesine taşıyor.
-Dansın modayla ilişkisine; hükümetlerin, resmi devlet politikalarının, himayecilik ağlarının dans sanatını nasıl etkilediğine değiniyor.
-Klasik bir dans tarihi metninde pek sık rastlayamayacağımız break dans, hip hop gibi sokak dansı türlerini, müzikallerdeki ve video-kliplerdeki dansları, geleneksel Hint danslarını gündeme getiriyor.
-Çoğu metinde eksik olan bir boşluğu doldurarak, bugünün dans sahnesine de göz atıyor.

?Dans Tarihi?ni Yeniden Düşünmek – Beyza Gümüş
Dans, müziğin ritmine uyarak hareket eden güzel bedenlerden ibaret bir sanat değil mi? Dansın tarihini öğrenmek ne işe yarar ki?
Yirmi birinci yüzyılda dansı tanımlamak çok zor. Her tarihte, her coğrafyada geçerli olabilecek tek bir tanım yapmak mümkün de değil, gerekli de. Bugün gelinen noktada belki de kesin olan tek şey, dansın ?estetik bedenlerin sunumu?ndan ibaret bir faaliyet olmadığı. Artık dans festivallerinde müziksiz, hatta bedensiz gösterimler seyrediyoruz; dansçılar konuşuyor, (bazen pek de estetik olmayabilen) bedenlerini sergilemekten başka şeyler de yapabiliyor. Gösteriden çıkıyoruz ve soruyoruz ?neydi şimdi bu, dans mıydı seyrettiğimiz??

Eğer sahnelemenin olduğu mekândan ayrılırken seyrettiğiniz gösteri hakkında biraz sohbet etmek istiyorsanız; dansın da sinema, tiyatro, plastik sanatlar gibi üzerine tartışma yapılabilecek, hatta (hayal gücünüzü biraz daha genişletin) yazı yazılabilecek bir alan olduğunu düşünüyorsanız, işte böyle kitaplara ihtiyacınız var demektir. Dans tarihini okumak size çok farklı dönemlerde, farklı yerlerde dans olarak tanımlanan faaliyet üzerine daha fazla düşünme fırsatı kazandırır; yorumlarınıza derinlik katar.

Peki ?yeniden düşünmek? niye? BGST Yayınları?ndan çıkan ?Dans Tarihini Yeniden Düşünmek? kitabının içindeki, birbirinden bağımsız on beş makaleyi bir araya getiren editör Alexandra Carter kitabın başına şöyle bir not düşmüş: ?Tarihe borçlu olduğumuz görevlerden biri de, onu yeni baştan yazmaktır.? Yani kitap yerleşik tarih yazımcılığı anlayışlarına yeni bir bakış getirmeye de çabalıyor.

Farklı yazarların, farklı bakış açılarıyla, farklı dans türlerini sosyal bilimlerdeki tartışmalar ışığında derinlemesine incelediği bu kitabın ?okuyucu dostu? bir makaleler seçkisi olduğu rahatlıkla söylenebilir. Bir makaleye göz atıp, günler, haftalar sonra bir başkasını okuyabilirsiniz. Hatta araya dans videoları, bale dvd?leri, müzikaller de koyarsanız, okumak çok daha zevkli bir hale gelebilir. Dansın kimlik, cinsiyet, cinsel yönelim gibi meselelerle, siyasetle, sosyolojiyle, felsefeyle, popüler kültürle? vd. ilişkisini kurarken ciddi bilgiler de edinebilirsiniz. Kitap okunurken, orijinalinin oldukça akademik bir dille yazıldığı anlaşılıyor ancak kitaptaki tartışmaların, dans alanına biraz yabancı okuyucular tarafından da anlaşılması hedeflenmiş ve bolca açıklama, dipnot konmuş. Kitabın fiyatlandırma politikası da daha fazla insana ulaşma niyetini doğrular nitelikte. Kısacası bir avuç dans uzmanının tartışmalarına katkıda bulunmak değil de, dans meraklılarının sayısını arttırmak, dans üzerine eleştirel çalışmalara katkıda bulunmak hedeflenmiş gibi görünüyor.

Dans sahnelerinde, opera binalarında, tiyatro ve sinema salonlarında, televizyonda, sokaklarda yapılan dansların tanınan ve tanınmayan yüzleri? Sergilemenin arkasındaki maddi, politik iktidar ilişkileri? (Eğer varsa) perdenin arkasında kalanlar? Gösterimin sonrasında yazılanlar? Dans tarihini yazmanın zorlukları, şimdiye kadar yazılan metinlerin eksikleri? ?Dans Tarihini Yeniden Düşünmek? tüm bu konularda verimli tartışmalar açıyor. İcracısından seyircisine, dans meraklılarının ufkunu genişletecek perspektifler sunuyor.

Kitabın Künyesi
Dans Tarihini Yeniden Düşünmek
Editör: Alexandra Carter
Yayına Hazırlayan: Berna Kurt
bgst Yayınları
İstanbul, 2010
215 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Sanat
Yalın Yürek Bayram Gümüş / Hayatın Renkleriyle Ruhumuzu Emziren – Nihat Behram

Nihat Behram, 'Toprakta kökü olmayan fidan gibi, hayatta kökü olmayan sanat da sahi değildir!' diyor. Ressam Bayram Gümüş'ün hayatından hareketle...

Kapat