Postmodern Sanata Dair Çoklu Okumalar – Hülya Toksöz

Sanatçı ve sanat yazarı Rıfat Şahiner?in ?Sanatta Postmodern Kırılmalar ya da Modernin Yapıbozumu? adlı kitabı Yeni İnsan Yayınları?ndan çıktı. Şahiner bu kitapta; sanatın modern sonrası süreçte yaşadığı dönüşümü farklı yönleriyle irdeliyor. Bu açıdan kitap günümüz sanatı üzerine kafa yoranlar için zengin bir içerikle donatılmış.
İki bölümden oluşan kitapta, özellikle 1960 sonrasında sanat dünyasında yaşanan köklü değişimler, teknolojik yeniliklerin sanatsal üretimde bir altlık olarak nasıl kullanıldığı ve günümüzdeki sanat uygulamalarının teorik yaklaşımlar üzerinden ele alındığı metinler yer almakta. Rıfat Şahiner, kitabın birinci bölümünde; Postmodern sürecin karakteristiklerini Andy Warhol, Nam June Paik, Anselm Kiefer, Jeff Koons, Joseph Beuys ve Sherrie Levine gibi önemli isimler üzerinden tartışmaya açıyor.
Her biri farklı zamanlarda kaleme alınmış bu metinler, çağdaş sanatın son elli yıla yayılan dinamiklerini ele alırken kronolojik bir sıralamadan hareket etmiyor. Yazar böylece birbirini takip eden tarihsel bir ardışıklık yerine, belli bir zamansal aralıkta, farklı sanatsal meselelerin birbiriyle ne türden ilişkiler kurabileceğini, bunlar üzerinden nasıl çoklu okumalar geliştirilebileceğini de işaret ediyor. Sözgelimi; Andy Warhol?un işlerinde kullandığı mekanik üretim düzenekleri ve çoğaltım biçimi ile Nam June Paik?in çok sayıda monitörle oluşturduğu video heykellerindeki ses ve görüntü ilişkilerini bu açıdan karşılaştırmak mümkün. Bu uygulamalar; tam da dönemin çoklu üretim ve dağıtım ağlarını, heterojen ilişkileri, zaman ve uzam kavramlarındaki köklü değişimleri, parçalı ve birbirine eklemlenmiş postmodern sanat nesnesinin özelliklerini vurguluyor. Bu açıdan kitaptaki bölümlerin ve bu bölümlerde ele alınan sanatsal meselelerin de benzer bir prosedürden hareketle bir araya getirildikleri söylenebilir. Şahiner kitabın girişindeki sunuş yazısında bunu açıkça dile getirirken okurun ?çoklu okuma?lara varması isteğini de vurguluyor.
Rıfat Şahiner, Almanya?nın tarihsel geçmişini didikleyen; soykırıma, Nazizm?e, Hitler?e dair metaforlarıyla çağdaş sanatın ayrıksı karakteri Anselm Kiefer?i çözümlemeye çalışırken, diğer yanda da Fluxus?un önemli isimleri Joseph Beuys, Wolf Vostell?in farklı politik duruşları ve hamlelerini görünür kılıyor. Bu yaklaşım okura bunları karşılaştırmalı olarak ele alma fırsatını sunmakta. Kitapta, tümü renkli 124 resim yer alıyor ve bundan ötürü de okurun, üzerine tartışma açılan ya da dolaylı olarak anılan pek çok çalışmayı izlemesi mümkün hale geliyor.
Postmodern Kırılmalar, modern sonrası paradigma değişimine odaklanırken günümüz sanatının teorik altyapılarla ve düşünsel-kavramsal önermelerle nasıl evrildiğini yansıtma çabası güdüyor. Göstergebilimsel çözümlemeleriyle; imge-gösterge, meta estetiği, popüler kültürün kodlamaları, simulakr hali, gösterge aşırılığı durumu, hiper-realizm, simülasyon, kitsch gibi yeni estetik kategorileri tartışıyor. Özellikle kitabın ikinci bölümü kuramsal olarak doyurucu metinlerden oluşuyor. Şahiner bu bölümde Jameson, Baudrillard, Foucault, Derrida gibi modern ve yapısalcılık sonrası düşünürlerin teorik çıkışlarını sanat nesneleri üzerinden ele almış. Ayrıca bu bölümde, günümüz sanatının eleştirel açmazlarını irdeleyen bir metin de yer almakta. Bu bağlamda, sanat kuramı ve sanat eleştirisi açısından ?Yeni?nin görünüşü, alımlanışı ve izleyicinin pozisyonu sorgulanıyor.
Rıfat Şahiner, Barthes ve Foucault?nun metnin/yapıtın arkasından çekildiğini ilan ettikleri müellifin/sanatçının durumuna odaklandığı, post-yapısalcı argümanları tartıştığı yazılarıyla gerek ?nesnesiz sanat? anlayışına, gerekse Modernizm?in evrensellik ideasını paranteze alan söylemlere yer vermiş bu kitabında? Bu bağlamda; merkezin ötelediği sınıfsal yapılardan, feminist söyleme, Benjamin?in tekniğin olanaklarıyla çoğaltılmasından ötürü ?aura?sının yok olduğunu ifade ettiği fotoğrafik çıktılardan, yazarın post-nesne diye nitelediği ?sanat yapıtı? mertebisine yükseltilmiş seri üretim nesnelerine dek pek çok meseleyi sanat yapıtları üzerinden irdeliyor.
Sanatta Postmodern Kırılmalar ya da Modernin Yapıbozumu, günümüz sanatı üzerine kafa yoran herkesin yararlanacağı bir başucu kitabı olmaya aday görünüyor.

Yazının yazarı: Hülya TOKSÖZ

Sanatta POSTMODERN KIRILMALAR ya da Modernin Yapıbozumu, Rıfat ŞAHİNER
224 sayfa, 142 renkli resim, 1. Hamur, boyut:16 x 24 cm., Kasım 2008

Yorum yapın

Daha fazla Sanat
20.Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar – Ahu Antmen

?20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar?ın en can alıcı noktası, yazarın Kübizm, Gerçeküstücülük, Soyut Dışavurumculuk, Pop Sanat, Minimalizm, Yoksul Sanat, Feminist...

Kapat