Thomas Ogden: Yansıtmalı Özdeşleşmenin Dört Yüzü

Savunmadan İletişime: Analistin Karın Ağrısı Hastanın Bilinçdışıdır

Yazar: Jungish

(Melanie Klein’ın İlkel Silahının, Terapinin En Güçlü Aracı Haline Gelmesi)

---

Aziz Okuyucularım, Ey Analizin Düğüm Noktalarını Çözmek İsteyenler!

Şimdi size, çağdaş psikanalizin kuramsal devrimcilerinden Thomas Ogden‘ın, Yansıtmalı Özdeşleşme (Projective Identification – PI) üzerine yazdığı, teknik açıdan en önemli makalelerinden birini aktaracağım.

PI, başlangıçta Melanie Klein tarafından keşfedilmiş, bebeğin kendi kötü, tolere edilemez parçalarını annenin (nesnenin) içine dışarı atma savunmasıdır. Ogden, bu savunmanın sadece bir “patolojik dışarı atım” değil, aynı zamanda “ilişki kurmanın” ve “değişimin” temel yolu olduğunu gösterir.

I. Yansıtmalı Özdeşleşmenin Dört Temel İşlevi

Ogden, Yansıtmalı Özdeşleşmenin, analitik süreçte dört temel işlevi yerine getirdiğini savunur:

1. Savunma Mekanizması: Klasik Kleinian anlamda, ego’nun (benliğin) parçalanma kaygısından kurtulmak için kendi kötü ve istenmeyen parçalarını dış nesneye (analiste) atmasıdır. Birey, bu parçaları dışarı atarak içsel olarak rahatlar.
2. İletişim Biçimi: PI’nın en kritik işlevi budur. Hasta, kelimelerle ifade edemediği ham, tolere edilemez duygusal durumlarını (kaygı, öfke, çaresizlik) bilinçdışı olarak analistin içine aktarır. Analistin, seansta aniden hissettiği büyük bir yorgunluk, öfke veya baş ağrısı, hastanın evakue ettiği işlenmemiş duygusal materyaldir (Bion’un Beta Elementleri).
3. Nesne İlişkisinin Formu: PI, aynı zamanda bir ilişki kurma biçimidir. Özellikle sınırda (borderline) ve psikotik hastalar için, bu, tamamen ayrı bir ötekiyle ilişki kurmadan önceki ilkel bir ilişki kurma denemesidir.
4. Psikolojik Değişim Yolu: PI, değişimin ta kendisidir. Analistin, hastanın attığı bu ham duygusal yükü alıp içermesi (containment), onu dönüştürmesi ve hastaya düşünülebilir bir yorumla geri vermesi gerekir. Bu, hastanın kendi içsel işleme kapasitesini (Alfa Fonksiyonunu) geliştirmesine yardımcı olur.

II. Karşı-Aktarım: Analistin Laboratuvarı

Ogden için, analistin karşı-aktarımı (countertransference) – yani hastaya karşı duyduğu duygular – PI’nın çözümlenmesinde anahtardır.

• Duygusal Kılavuz: Analist, hastanın projeksiyonunu anlamak için kendi duygusal tepkisini incelemelidir. Analist, “Bu odada hissettiğim anksiyete, benim mi, yoksa hastanın bilinçdışı olarak bana atmaya çalıştığı şey mi?” sorusunu sormalıdır.
• Kapsama (Containment): Analist, hastanın yıkıcı materyalini bionik bir süzgeçten geçirip, onu hastanın tolere edebileceği ve üzerine düşünebileceği bir forma dönüştürmelidir. Yorum, bu dönüşümün sözel ifadesidir.

III. Tedavi Tekniğine Yansıması

Ogden’ın bu görüşü, klinik tekniği kökten değiştirir:

• Yorumun Hedefi: Yorumun hedefi, hastanın savunmasını kırmak değil, onun “ne hissettiğini” (yani analiste attığı duygusal yükün ne olduğunu) anlamasına yardımcı olmaktır.
• İlişkisel Odak: Analitik süreç, ortaklaşa yaratılan bir alandır (Analitik Üçüncü). Hem hastanın hem de analistin bilinçdışı, bir arada çalışır.

Sonuç: Thomas Ogden, Yansıtmalı Özdeşleşmeyi, duygusal gerçekliğin iletişimi ve insan ruhunun temel gelişim kapasitesi olarak yeniden tanımlar. Analizin başarısı, kelimelerin ötesinde, duygusal yükün analist tarafından ne kadar cesaretle içerildiğine ve dönüştürüldüğüne bağlıdır.