Kategori: Bilim

İnsanın genetik tarihinde kadınlar baskın!

tarihinde gönderilmiş tarafından

Investigative Genetics dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, insanlık tarihinde kadın popülasyonu erkeklerden daha fazla. Araştırma, dünya popülasyonundaki kadın ve erkeklerin demografik tarihini analiz etmek için daha iyi kalitede atasal genetik bilgilerin elde edilebileceği yeni bir yöntem kullandı. Çalışma 51 farklı kökenden 623 erkeğin babadan gelen Y kromozomunu (NRY) ve anneden gelen mitokondrial DNA’sını (mtDNA) karşılaştırdı. Analiz

okumak için tıklayınız

Sayılar – John H. Conway, Richard K. Guy

tarihinde gönderilmiş tarafından

Sayılar Kitabı’nın amacı, okuyucuya herhangi bir matematik altyapısı gerektirmeden “sayı” kelimesinin kullanıldığı çeşitli yolları açıklamaktır. Kitap bu işi, ders kitaplarının ve müfredatların resmiyetinden uzak bir şekilde yapıyor. Kitapta, genişleyen uygulama alanlarının ihtiyaçlarını karşılayabilmek için sayıların sürekli karmaşıklaşan gelişimini Sümer kil tabletlerinden başlayarak izleyebilirsiniz: sayma sayıları, sıfır, kesirler, negatif sayılar, ikinci dereceden irrasyoneller, cebirsel sayılar, aşkın

okumak için tıklayınız

Neden tırnaklarımızı kemiririz? İşte bilimsel gerçekler…

tarihinde gönderilmiş tarafından

Ellerinizin görünümünü mahveder, hijyenik olarak zararlıdır ve aşırıya kaçtığınızda canınız acır. Peki, neden hâlâ tırnak kemirmeye devam ederiz? Tırnaklarınızı kemirmeye bir başladınız mı bırakması çok zordur. Tırnak kemiren insanların diğerlerinden farkı nedir? İradeleri daha mı zayıftır? Daha mı sinirlidirler? Yoksa daha mı aç? Bunun psikolojik bir açıklaması var mı? Psikiyatristler tırnak yeme alışkanlığını, dürtü kontrol

okumak için tıklayınız

Nostaljinin bize faydası var mı? işte bilimsel gerçekler…

tarihinde gönderilmiş tarafından

Geçmiş yalnızca yabancı bir ülke değildir, hepimiz sürülmüşüzdür o ülkeden. Bütün sürgünler gibi oraya geri dönmeyi arzu ederiz. İşte bu özleme nostalji denir. İster bir fotoğraf, ister ilk öpücük ya da değer verdiğimiz bir eşya ile tetiklensin, nostalji belli bir yeri ya da zamanı hatırlatır. Hepimiz biliriz o duyguyu: yaşanıp bitmiş olana karşı duyulan o

okumak için tıklayınız

Geçmişin ve geleceğin Rönesansı üzerine – Ulaş Koç

tarihinde gönderilmiş tarafından

Kitap, bilimsel düşünme yönteminin kullanılması ve hayal kurulması için bir platform kurmuş. Gözünüz, zihniniz ve hayal gücünüzle sohbeti takip etmeye çalışmanız ilham verici bir deneyim oluyor. Tartışmayı yürüten kişilerden biri belki şu an idolünüz ya da okuyup ilham aldıktan sonra olacak, kim bilir… Kimimiz rüyalarında, kimimiz de fantastik filmlerde/dizilerde şöyle bir sahneye tanık olmuşuzdur: Bir

okumak için tıklayınız

Uzay çöpleri ‘lazer ışınlarıyla temizlenecek’

tarihinde gönderilmiş tarafından

Dünya’nın yörüngesi, büyük bir hızla ilerleyen yüz binlerce nesneyle dolu. Çarpışma yaşanması halinde bu nesnelerin çoğu, felakete neden olabilecek bir kazayı ateşleyebilir ve Dünya’nın telekomünikasyon ağlarındaki yörünge uzay çöplüğüne dönüşebilir. Avustralya’da uzay araştırmalarında öncü şirket Electro Optic Systems (EOS), yaklaşık 38 bin km yükseklikteki bu potansiyel ölümcül enkazları tespit etmek için yürütülen çabaların başını çekiyor.

okumak için tıklayınız

Psikolojide doğaüstü diye bir şey var mı?

tarihinde gönderilmiş tarafından

21. yüzyılda neden hala birçok insan doğaüstü olaylara inanıyor? Batıl inançlara sahip olmamızın altında yatan makul nedenler var mı? Son dönemlerde ABD’de yapılan bir araştırma, Amerikalıların dörtte üçünün doğaüstü olaylara inandığını, her beş kişiden birinin ise hayalet gördüğünü iddia ettiğini ortaya koydu. Geçmişte de keskin zekâya sahip bazı ünlülerin kendilerini imkânsıza inanmaktan alıkoyamadığı görülmüştü. Bunlar

okumak için tıklayınız

Vardiyalı çalışma beyninizi yaşlandırıyor, zihinsel becerileri köreltiyor

tarihinde gönderilmiş tarafından

Bilim adamları uyarıyor: Vardiyalı çalışma düzeni zamanından önce beyni yaşlandırabilir ve zihinsel becerileri köreltebilir. Bir iş sağlığı dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, on yıllık vardiyalı çalışma kişinin beynini en az altı yıl yaşlandırabiliyor. Araştırmada “asosyal çalışma saatleri” olarak da adlandırılan vardiyalı çalışma düzeninin bunama, uyku bozukluğu ve başka birçok hastalığa sebep olduğu gibi beyin fonksiyonlarını da

okumak için tıklayınız

Bir gün öncesinden sınav hazırlığı neden işe yaramaz?

tarihinde gönderilmiş tarafından

Kendi beynimizi tanıdığımızı sanırız; ama iş hafızaya gelince araştırmalar tersini gösteriyor. Bulgular birçoğumuzun öğrendiğimiz şeyin hafızamızda yer etmesini engelleyen bir yöntem izlediğimizi gösteriyor. Neyse ki bu araştırma en iyi öğrenme şeklini de ortaya koyuyor. Hepimiz hayatta zor bir sınavla karşılaşmışızdır mutlaka. İster okulda sınav olsun, ister üniversite finali ya da işimizle ilgili bir test, hep

okumak için tıklayınız

Bir komedyenin kaleminden bilim

tarihinde gönderilmiş tarafından

Komedi ciddi bir iştir, bilim de öyle. İngiliz komedyen Ben Miller, iki ciddi işi bir araya getiriyor. Ben Miller İngiltere’de tanınmış bir komedyen. BBC’de 1997-2001 yılları arasında yayınlanan “Amstrong & Miller” adlı skeç şovunun yıldızı. Miller eğitim hayatındaki keskin dönüşü doktora yaparken yaşıyor. Üstelik bu kararı Katı Hâl Fiziği alanında “Düşük sıcaklıktaki yarı-sıfır-boyutlu mezoskopik elektron

okumak için tıklayınız

Patatesle dünyayı aydınlatmak

tarihinde gönderilmiş tarafından

Patatesinizi nasıl seversiniz? Haşlanmış, kızarmış, ezme… Bazıları ise patatesin ışık saçanını tercih ediyor. Kudüs İbrani Üniversitesi’nde araştırmacı Haim Rabinowitch ve arkadaşları birkaç yıldır patatesten elektrik üretme projesi üzerinde çalışıyor. Patatese basit bir metal düzenek ve ampul takarak elektrikten yoksun köyleri bu yolla aydınlatmayı hedefliyorlar. Rabinowitch, bir tek patatesin bir odayı 40 gün aydınlatacak kadar elektrik

okumak için tıklayınız

Düzenden Düzensizliğe Giden Upuzun Yolculuk

tarihinde gönderilmiş tarafından

Entropi (düzensizlik) oldukça ilginç bir konudur. Düzensizlik, sistemlerde daima artmak zorundadır. Bu, Evren’in yasasıdır. Yani bundan birkaç katrilyon sene sonra, buradaki makalemizde izah ettiğimiz tüm basamaklardan geçildikten sonra, düzensizlik o kadar artacak ki, Evren içerisinde iş yapabilir durumda (“kullanılabilir”) enerji kalmayacak. Ancak şu anda durum bu değil. Entropi adım adım artıyor; tıpkı bir saatli bomba

okumak için tıklayınız

Göz muayenesiyle Alzheimer’ın erken teşhisi mümkün mü?

tarihinde gönderilmiş tarafından

İskoçya’daki Dundee Üniversitesi’nde bir grup araştırmacı göz muayenesiyle Alzheimer hastalığının erken teşhisinin mümkün olup olmadığı üzerine çalışma yapacak. Bilgisayar bölümünden bir ekibin Edinburg Üniversitesi’nden araştırmacılarla birlikte 2015 Nisan’ında başlayıp üç yıl süreyle yürüteceği çalışmaya 1,1 milyon sterlin ayrıldı. Bazı veriler, gözdeki kan damarlarında meydana gelen değişikliklerin, beyin kanaması, kalp ve damar hastalıklarıyla ilişkili olabileceğini gösteriyor.

okumak için tıklayınız

Yeni Bir Toplumcu Tıp kitabı – Akif Akalın

tarihinde gönderilmiş tarafından

Toplumcu Tıp literatürümüz zenginleşiyor. Bu kez zenginliğimize Deniz Akgün, Notabene yayınlarından çıkan Kapitalizm Hasta Eder başlıklı kitabıyla katıldı. Kendisiyle yapılan bir söyleşide “toplumcu tıp Türkiye’de mümkün mü?” sorusunu, “bunun aksi mümkün mü?” sorusuyla yanıtlayan Akgün, “[y]aygınlaşan toplum sağlığı sorunlarına çözüm bulunabilmesi için toplumcu tıp uygulamalarına hareket alanı sağlanması zorunludur” diyor. Deniz Akgün genç bir halk

okumak için tıklayınız

Dışkınızı Ne Kadar İyi Tanıyorsunuz?

tarihinde gönderilmiş tarafından

Her ne kadar görmezden gelmek için elimizden geleni ardımıza koyuyor olsak da, dışkımız vazgeçilmez ve sistemlerimizin düzgün çalışabilmesi içim müthiş kıymetli bir parçamız. Ancak onu ne kadar iyi tanıyoruz? Renginin, dokusunun, yapısının ne anlama geldiğini ne kadar biliyoruz? Dışkımızın sağlığımız ve tükettiklerimizle ilgili çok önemli bilgiler verdiğini biliyor muyuz? Yüz milyonlarca yıldır canlıların yapageldiği bu

okumak için tıklayınız

Bilim Hakkında Konuşmadan Önce Düşünün…

tarihinde gönderilmiş tarafından

Bu mini-makale derlememizde okuyacaklarınız, tarih içerisinde önemli şahısların bilimin o günkü konumu ve geleceğiyle ilgili bazı sözlerini içermektedir. Bu sözleri dikkatle okumanızı tavsiye ederiz. Günümüzdeki ünlü simaların ağızlarından çıkanlara ne kadar benzer olduğunu görmeye şaşıracaksınız. Böylece, televizyonlarda saatlerce boy gösterip, bilimden söz eden kimselerin ayaklarının yere ne kadar bastığını, tarihtekilerden öğrenebileceğinizi düşünüyoruz. Umuyoruz ki bilim

okumak için tıklayınız

Aslında o kadar da akıllı değilsiniz

tarihinde gönderilmiş tarafından

Gazeteci ve bir blog yazarı olan David McRaney nörobilimden ve psikolojik araştırmalardan faydalanarak, reklamcıların, medyanın ve politikacıların kışkırttığı gibi insanın sınırsız bir varlık olmadığını, gündelik hayatın içinden çarpıcı örneklerle irdeliyor. Günümüz insanı, gelişen teknoloji ve tüketim toplumunun etkisiyle içi boş bir sınırsızlık duygusuna kapıldığı için kaygılarla kuşatılmış bir hayat sürmek zorunda kaldı. Daha zeki, daha

okumak için tıklayınız

Kaos (Kaosun Kutsal Kitabı) – James Gleick

tarihinde gönderilmiş tarafından

Kaos her yerde karşımıza çıkar. Sigara dumanı bir takım düzensiz helezonlar çizerek yükselir. Musluktan akan su önce düzenli aralıklarla düşerken bir süre sonra düzeni bozulur. Havanın davranışında, otoyolda birbiri peşi sıra giden arabalarda, borsada ve aklınıza gelebilecek her türlü çoklu sistemlerde kaos ortaya çıkar. Çin’de bir kelebeğin kanat çırpışı Atlantik okyanusunda fırtınaya neden olur. Peki

okumak için tıklayınız

Neden, Hangi, Nasıl, Matematik? (Öğretenler ve Öğrenenler İçin) – Ahmet Doğan

tarihinde gönderilmiş tarafından

‘Matematik Yaramazdır’ kitabının yazarı matematik öğretmeni Ahmet Doğan, kendi deneyimlerinden yola çıkarak, matematik öğretmenin ve öğrenmenin inceliklerini ve hazzını ele alıyor. Tüm öğretmenlerin el kitabı olabilecek bu eserin çerçevesini şöyle çiziyor Ahmet Doğan: “Branş öğretmeni olarak ortaokul ve lisede matematik öğretmenliğine başladığım zaman matematik öğretmenin zorluğunu daha yoğun yaşadım. Giderek soyutlama öne çıkıyordu. ‘Görüldüğü gibi…’

okumak için tıklayınız

Bilimi bilim yapanlar: Galileo, Newton, Faraday, Darwin, Pasteur, Mendeley, Marie Curie, Einstein, Freud…

tarihinde gönderilmiş tarafından

Galileo, Newton, Faraday, Darwin, Pasteur, Mendeley, Marie Curie, Einstein, Freud… Öncü 43 ismin çalışmalarıyla tematik bir bilim tarihi: Bilim İnsanları- Bir Keşif Destanı. Dorothy Crowfoot Hodgkin adını pek çok kişi duymamıştır. İtiraf edeyim Bilim İnsanları-Bir Keşif Destanı’nı okuyana kadar ben de bihaberdim kendisinden. Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkan kitap Andrew Robinson’un hazırladığı bir derleme. Fotoğraf ve

okumak için tıklayınız