Okuyun ama yutmayın, çiğneyin.
1. Giriş: Teleolojik İyimserliğin Bedeli Hegelci tarih felsefesi, tarihi “özgürlük bilincindeki ilerleme” olarak tanımlar ve “Aklın Kurnazlığı”nı bu sürecin motoru olarak görür. Bu teoriye göre, tikel (birey) tümel (Geist/Ruh) uğruna harcanabilir bir araçtır. Ancak bu “panlojist” (her şeyin mantıksal olduğu) yaklaşım, tarihteki kötülük, acı ve yıkımı, “daha yüksek bir iyinin”
OKUMAK İÇİN TIKLA1. Giriş: Tarihin Rasyonel Zemini ve Teleoloji Hegel’in tarih felsefesi, tarihin rastlantısal olayların kaotik bir yığını olmadığı, aksine rasyonel bir plana ve nihai bir amaca (telos) sahip olduğu varsayımına dayanır. Hegel’e göre dünya tarihi, “Tinin (Geist) özgürlük bilincindeki ilerleyişidir” (Hegel, 1837). Ancak bu ilerleyiş, soyut bir mantıkla değil, insan eylemleri
OKUMAK İÇİN TIKLABatınilik ve Takiyye Kavramının Kökenleri Batınilik, İslam tarihindeki çeşitli mezheplerin, özellikle Şiilik ve İsmaililik gibi akımların, inançlarını koruma ve yayma amacıyla geliştirdiği bir düşünce sistemidir. Takiyye, bu bağlamda, bireyin veya topluluğun inancını gizleyerek hayatta kalmasını veya tehditlerden korunmasını sağlayan bir strateji olarak tanımlanabilir. Bu yöntem, özellikle erken İslam döneminde, siyasi
OKUMAK İÇİN TIKLAOylum Höyük, Güneydoğu Anadolu’nun en büyük arkeolojik alanlarından biri olarak, Suriye sınırında yer alan stratejik konumuyla dikkat çeker. Bu höyükte yürütülen kazı çalışmaları, 1989 yılından beri sistematik biçimde sürdürülmekte olup, özellikle Geç Tunç Çağı’na dair bulgularla zenginleşmiştir. Son dönemde, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Gaziantep Üniversitesi ve Kilis Valiliği’nin ortaklığıyla yürütülen
OKUMAK İÇİN TIKLAAvrupa ile Yeni Dünya Arasındaki Temasın Başlangıcı Çiçek Hastalığının Yıkıcı Etkileri Çiçek hastalığı, İspanyol Conquistadorların Amerika’ya getirdiği en ölümcül hastalıklardan biriydi. Variola virüsünün neden olduğu bu hastalık, Avrupa’da yüzyıllardır endemik olmasına rağmen, Amerika’nın yerli halkları için tamamen yeniydi. Hastalığın belirtileri arasında yüksek ateş, deri döküntüleri ve ciddi iç organ hasarı
OKUMAK İÇİN TIKLATarım Devriminin Temelleri Neolitik dönemin en belirleyici özelliği, tarımın keşfi ve yaygınlaşmasıdır. Yaklaşık MÖ 10.000 civarında başlayan bu süreç, bitki ve hayvanların evcilleştirilmesiyle mümkün olmuştur. Buğday, arpa, mercimek gibi bitkilerin tarımı ve koyun, keçi, sığır gibi hayvanların evcilleştirilmesi, insan topluluklarının gıda üretimini kontrol altına almasını sağlamıştır. Tarım, avcı-toplayıcı yaşam tarzına
OKUMAK İÇİN TIKLAAlamut’un Kuruluşu ve Sabbah’ın Erken Dönemi Hasan Sabbah, 1050 civarında Kum’da doğmuş, Yemen kökenli bir aileden gelmektedir. İmamiye Şia’sına bağlı bir çevrede büyümüş, Rey’de eğitim alarak İsmaili inancına yönelmiştir. 1081’de Mısır’a giderek Fatımi halifesi Müstensir’in sarayında bulunmuş, ancak Nizar’ı desteklediği için sürgün edilmiştir. 1090’da Alamut Kalesi’ni ele geçirerek Nizari İsmaili
OKUMAK İÇİN TIKLADini Çatışmaların Kökleri Haçlı Seferleri, 11. yüzyılın sonlarında başlayarak yaklaşık iki yüzyıl boyunca Hıristiyan Avrupa ile Müslüman Ortadoğu arasında yoğun dini gerilimlere yol açtı. Hıristiyanlar, Kudüs ve çevresindeki kutsal yerleri Müslüman kontrolünden geri almak için bu seferleri düzenlerken, bu süreçte dini kimlikler keskinleşti. Katolik Kilisesi, seferleri bir kutsal savaş olarak
OKUMAK İÇİN TIKLABatınilik, İslam düşüncesinde Kur’an’ın içsel anlamlarını vurgulayan bir yaklaşım olarak, 8. yüzyıldan itibaren Şiilik’in İsmailiye kolunda belirginleşmiştir. Bu akım, özellikle Karmatîler aracılığıyla 9.-10. yüzyıllarda pratik bir toplumsal yapıya dönüşmüş ve Bahreyn merkezli bir komünal düzen kurmuştur. Karmatîler, Abbasî yönetiminin baskıcı vergi sistemine ve köle emeğine dayalı ekonomisine karşı, kolektif mülkiyet
OKUMAK İÇİN TIKLAAni Harabeleri, Kars’ın doğu sınırında Arpaçay Vadisi’nde yer alan bu antik kent, Orta Çağ’ın en dinamik yerleşimlerinden biri olarak, çeşitli egemenliklerin izlerini taşır. 10. yüzyılda Ermeni Bagratuni Krallığı’nın başkenti olarak yükselen Ani, 11. yüzyılda Selçuklu fethiyle yeni bir evreye girmiş, ardından Gürcü, İlhanlı ve Karakoyunlu yönetimleri altında kalmıştır. Kentin kilise
OKUMAK İÇİN TIKLAHasan Sabbah’ın Alamut Kalesi’nde kurduğu yapı, 11. yüzyılın karmaşık siyasi ortamında Nizari İsmaili topluluğunun varlığını koruma çabasının somut bir yansımasıdır. Fedai sistemi, bu topluluğun sınırlı kaynaklarla karşılaştığı baskılara karşı geliştirilmiş bir savunma mekanizması olarak işlev görür. Sabbah, Fatımi halifeliğindeki taht kavgasının ardından Nizar’ı imam olarak kabul ederek, Selçuklu sultanlarının ve
OKUMAK İÇİN TIKLAGloballeşme, kısaca, “çeşitli insan topluluklarının global bir sistem içine alınması süreci” olarak tanımlanabilir. “Sistem”, parçaları arasında düzenli ilişkiler olan bir bütünse, çeşitli uygarlıklar arasında düzenli ve sürekli bir alışverişin, etkileşimin bulunması, bir dereceye kadar bugünkü dünyanın temel özelliğidir ve yarın büyük ölçüde böyle olacaktır. Bilinen tarih boyunca, insan topluluklarının coğrafi
OKUMAK İÇİN TIKLA1. Yerleşik Topluluklar Ortadoğu’nun bazı insan gruplarının MÖ 7000 dolaylarında tarıma başladıkları ve kimi hayvanları ehlileştirdikleri bilinmektedir. Gerçekten, “tarım devrimi”, çok kısa olarak, “insanoğlunun bazı bitki ve hayvan türlerini denetleyip, geliştirme ve genişletmeleri süreci” olarak tanımlanabilir. Tümüyle tarıma dayalı uygarlıkların hiçbiri global ya da dünya çapında bir kapsam göstermemektedir. Bunlar,
OKUMAK İÇİN TIKLATürkiye’de siyasi tarih kitaplarının hemen hemen hepsi, dünyadaysa çoğunluğu, incelemelerine başlangıç tarihi olarak ya 1789 Büyük Fransız Devrimi’ni almakta ya da daha geniş olarak, araştırmalarına 19. yüzyıldan başlamaktadırlar. Bunun temel mantığı şudur: Tarihin ne durduğu ne de başladığı sihirli bir nokta vardır. Tarihçi, bu durumda, tarihin kesintisiz akışı ya da
OKUMAK İÇİN TIKLATarihte, doğa bilimlerindekine benzer yasalar yoksa da, tarihçi yalnız olayları, neden ve sonuçlarını ortaya çıkarmakla yetinmez. Tarihin “hareket” demek olduğunun, dünden bugüne ve yarına aktığının bilincinde olan tarihçi, her harekette olduğu gibi tarihte de “eğilim” arar. Hareket eden bir araç demek, (x) noktasından (y) noktasına doğru belirli bir hızla giden
OKUMAK İÇİN TIKLAOlaylar ve bu olayları açıklığa kavuşturan belgeler tarih ile uğraşanlar için temel konular olmakla birlikte, tarihçi olaylardan bir “fetiş” yaratmamalıdır. Olay, tarihin tek kurucusu değildir. Tek tek olayların nedenlerinin ortaya konması da tarihçinin çabası içinde olmalıdır. Tarihi bir inceleme, bir ölçüde, nedenlerin incelenmesidir; yoksa yapılan kronoloji olur. Ama, tarihçinin araştırdığı
OKUMAK İÇİN TIKLATarihin ne olduğu ya da nasıl tanımlanacağı konusunda tam bir anlaşma yoktur. Her bilim dalında tanım vermek güç ve bir dereceye kadar yanıltıcı bir uğraştır. Tanım genellikle kolay anlaşılır ve açık seçik de olmaz; okuyucunun belleğinde kolayca yerleşemez. Çağdaş İngiliz tarihçisi A. J. Taylor, “Tarihçinin ana görevi, şu çocuksu soruyu yanıtlamaktır:
OKUMAK İÇİN TIKLASözlü Aktarımın Temel Mekanizması Türk halk müziğinde sözlü gelenek, nesiller arası bilgi transferinin temel aracı olarak işlev görür. Bu sistem, yazılı kayıtların sınırlı olduğu dönemlerde kültürel devamlılığı sağlar. Sözlü aktarım, melodik yapılar ve ritmik tekrarlar aracılığıyla bilgileri kodlar ve hatırlar. Araştırmalar, bu yöntemin hafıza kapasitesini artırdığını gösterir; örneğin, tekrar eden
OKUMAK İÇİN TIKLA1. Şehir Devletlerinin Ortaya Çıkışı ve Çevresel Bağlam Şehir devletlerinin ortaya çıkışı, yaklaşık MÖ 4. binyılda Mezopotamya, İndus Vadisi ve Nil Nehri bölgelerinde yoğunlaşmıştır. Bu bölgeler, verimli alüvyonlu topraklar ve su kaynaklarının bolluğu sayesinde tarımsal üretimi desteklemiş, yerleşik yaşamı ve toplumsal örgütlenmeyi mümkün kılmıştır. Ancak, bu coğrafyalar aynı zamanda çevresel
OKUMAK İÇİN TIKLAKeşfin ÖnemiKarahantepe’de bulunan 12 bin yıllık insan yüzlü dikili taş, Neolitik döneme ait önemli bir arkeolojik buluntu olarak öne çıkıyor. Bu taş, yaklaşık 2,5 metre yüksekliğinde ve insan yüzü özelliklerini taşıyan bir kabartma ile şekillendirilmiş. Göbeklitepe ile aynı dönemde inşa edildiği düşünülen bu yapı, insanlık tarihinin erken dönemlerine dair yeni
OKUMAK İÇİN TIKLATanıtım, duyuru ve haber metinleri editoryal değerlendirme sonrası yayın bedeli karşılığında yayımlanır.
Reklam İçin İletişim:
info.insanokur@gmail.com
