Dersim Alevi Kürt Mitolojisi – Gürdal Aksoy

Dağların kişilik bulduğu bir coğrafyadır Dersim. Hele ki bu, dinsel bağlamda değerlendirildiğinde… Çünkü, Dersim?deki inançlar bir anlamda dağlarla vücut bulmuştur. Gerek ?heterodoks? inanç kütlelerine bir sığınak olması bakımından, gerekse en bilinen örneklerini Duzgı, Tujik ve Munzur dağlarında gördüğümüz kadarıyla dağlar Dersim Aleviliğinin dinsel kaleleri olagelmiştir.

Kitap Duzgı?dan Munzur?a, Kureş?ten Bamasur?a dek bu gizemli dinin mitolojik karakterlerinin tarihsel arka planına ilişkin önemli bulgular sunmakta, yeni savlar içermektedir. Duzgı ve Munzur Zerdüşti tanrılarından Mithra ile Ahura Mazda?nın birer veli olarak kişileştirilmiş uzantıları mıdırlar? Kureş ve Bamasur gerçek kişiler miydi? Kerametlerinin tarihsel köklerini hangi coğrafya(lar)da aramak gerekir? Xızır Raa Haq inançlarında nasıl bir role sahiptir ve hangi mitolojik figürün bir dönüşümüdür? Ağuçan adı sanıldığı gibi Türkçe ağu içen?den mi gelmektedir?

Dersim Alevi Kürt Mitolojisi bu gibi sorulara yalnızca yanıtlar bulmayı değil, aynı zamanda yeni sorularla konunun kapsamını genişletmeyi amaçlayarak, esrarını hala büyük ölçüde koruyan bu coğrafyanın dağlarla vücut bulmuş dini hakkında yeni araştırmalara bir zemin oluşturacak gibi görünmektedir.

Kitabın Künyesi
Dersim Alevi Kürt Mitolojisi
Gürdal Aksoy
Grafiker: Nesimi Aday
Komal Basım Yayım
Şubat 2006
384 sayfa

İçindekiler
Kısaltmalar
Yayınevinin Notu
Önsöz
Giriş
Mithra?dan Bava Duzgı?ya
Dersim’de Antik Dönem İnançlarinin Sürekliligi Üzerine
Soylencenin Versiyonlari
Bava Duzgı Bir Veli mi?
Duzgı?dan Düzgün?e
Bir Adin Dönüşümü ve Kökeni Üzerine
Coban Tanri ve Simgeleri
Dag Tanrisi, Dikilitaslar ve Kaya Kultu
Gunes Tanrisinin Cocuklari: Mithraistler
Duzgı, Mithra ve Heliyo Çhal
Duzgı?nin Savasciligi ve Bir Savas Tanrisi Olarak Mithra
Bir Yargic Olarak Duzgı ve Mithra
Duzgı ve Mithra’nin Kizkardesleri ve Kutsal Sular
Beyaz Atli Kizil Donlu Iki Suvari; Mithra ve Duzgı
Çinvat Koprusu, Kures?in Kurtlari ve Dersim?de Olumle Ilgili Kimi Inanclar Uzerine
Rocê Xızıri?de (Hizir Orucu) Bir Mithraist Kalinti
Mithra ve Anahita?nin Kult Merkezleri
Yeradlarindaki Sakli Tanri: Mithra
Sonsoz Yerine:
Mithraizmin Raa Hak?daki Yeri
Munzur?un Sırr-ı Kerameti Üzerine
Bir Söylencenin Analizi İcin Bazi Notlar
Keramet Sahibi Bir Cobanin Soylencesi
Dersim, Yezidiler ve Bir Göc
Kisilestirilen Bir Nehir ya da Munzur
Kayip Bir Tanri ya da Tanrica?nin Izinde
Munzur Astromitolojik Bir Figur mu?
Munzur?un Doktugu Sut ve Bir Cagrisim Olarak Sut Libasyonlari
Munzur?a Ağıt ve Aglama Torenleri
Munzur Hakkinda Toponomik Bir Analiz
Sonuc

Seyitler Mitolojisi I
Seyit Kures ve Duvar Yuruten Bamasur
Dersim?de Arslana Binen, Duvar Yuruten Seyitler
Arslana Binen Veli Motifinin Kokeni
Tanricalardan Tanrilara; Bir Binek Hayvani Olarak Arslan Sembolizmi
Dag Yuruten Tanrilar, Duvar Yuruten Veliler
Dersim?de Arslana Binen Bir Urartu Tanrisi ve Bağin Tapinagi
Seyit Kures ve Cobanlik
?Hayali? Secereler ya da Icad Edilmis Seyitler?

Seyitler Mitolojisi II
Bir Seyidin Metaforik Olumu ya da Muhtemel Bir Etimolojik Zehirlenme
Kelimedeki Keramet : Ağuçan mi, Ağu Içen mi?
Zehir Icen Kelime : Ağuçan
Hızır Hazır Nazır!
Mitolojik Bir Kurtarici ve Dersim?deki Ayak İzleri
Hizir Kultunun Kokenleri
Kothar ya da Kothar wa-Hasis
Bir Deniz Tanrisi Olarak Kothar ve Hizir
Bereket Tanrisi Olarak Kothar ve Hizir
Sozun Efendisinden Zikr?in Babasina
Sozun Efendisinden Yazicilar Pirine
Ejderha Olduren Iki Kahraman
Bilge Tanri Kothar?dan Ilim Sahibi Hizir?a
Bir Gezgin Olarak Chusor ve Hizir
Ölümsüzlük Suyunun Kaynagindaki Tanri: Kothar ve Hizir
Deniz ve Irmaklarin Birlestigi Bir Yer ya da Macmau?l Bahreyn
Iki Adali: Kothar ve Hizir
Cift Boynuz, Cift Balta, Labirent ve Olumsuzluk
Hizir Adinin Kokeni: KTR ya da KSR ?
Iskender, Hizir ve Yecüc Mecücler
Dersim?de Yasayan Bir Tanri
Xızır?ın Degnegi mi, Ali?nin Kilici mi?
Xızır Orucunda Sayi Mistisizmi ve Xızır?a Maledilen Hayvanlar
Bir ?Komünyon Yemegi?; Qavut
Sonuc
Resimler
Bibliyografya

Dersim Alevi Kürt Mitolojisi – Gürdal Aksoy” üzerine 2 yorum

  1. Çok güzel kitaplar…
    Nerede elde edebilirim. Internet üzerinden elde etmek mümkün mü?
    Teşşekürler..

  2. Siyasetçilerin yazdığı kitaplara hep şüphe ile bakmışımdır..O yüzden benim için muteber değiller..Niye Alevilik üzerinde bu kadar oynanıyor?Diğer inançlar üzerinde oynayamıyorlar..

Yorum yapın

Daha fazla Alevilik, İnceleme, Kürt Edebiyatı
Osmanlı Gerçeği / Nizam-ı Alem’in Gayri Resmi Tarihi – Erdoğan Aydın

Bu bir gayri resmi Osmanlı tarihi; yani okullarda öğretilenlerden, ırkçı ve şeriatçıların tarih diye yazdıkları propaganda metinlerinden ve tabii bu...

Kapat