GÜNLÜK YAŞAMDA KOMŞULUĞUN YERİ

‘Kon-mak’ kökünden türeyen komşu; ev, işyeri, arazi, köy, şehir ve ülke bakımından yakın olanların birbirlerine göre aldıkları konum olarak tanımlanabilir”. (Yıldız ve Gündüz, 2015, s.4). Komşu sadece bir konumlanış değil, aynı zamanda içinde geniş bir ilişkiler ağını barındıran yapıyı da ifade etmektedir. Mekânsal yapılanmalar beraberinde toplumsal yapıyı da oluşturur. Dolayısıyla komşu mekânsal olarak en yakındakini ifade ederken, komşuluk toplumsal bir yapıyı tanımlamaktadır.

Komşu; konutları, mahalleleri, köyleri veya ülkeleri birbirine yakın olanların birbirlerine göre konumlarını ifade eder. Komşuluk da bu yakınlığın getirdiği durumu ve bunun ortaya çıkardığı ilişkiyi karşılayan bir kelimedir (Özdemir, 1991, s. 696) Genel olarak yürüme mesafesinde ve yüz yüze iletişimin mümkün olduğu sınırlar içerisindekileri kapsar (Bulmer, 1986, s. 18) Ruonavaara komşu tanımının gözlemci ve üyeler açısından farklı olacağını; dışardan bakan biri için birbirine mekânsal yakınlığın yeterli olduğunu, üyeler yani sakinleri içinse birinin diğerinin aynı yerleşim bölgesinde yaşadığını bilmesi ve kabul etmesi gerektiğini söyler. Komşular genellikle yakınlarla yabancılar arasında bir yerde, tanıdıklar konumundadır. (2022, s. 383, 384)

Komşuluk, komşu olma hali ve bitişik mekânlarda bulunma, ikamet etme, iş yapma durum ya da genel olarak aynı semtte, yakın mekânlarda oturan aileler arasındaki ilişkiye verilen addır” (Ayata ve Ayata, 1996, s.78) “Komşuluk bir paylaşma aktörüdür” (Alver, 2014, s. 50). Komşuluk, acının, sevginin, mutluluğun, geleneksel törenlerin, bir kâse yoğurdun ve tuzun paylaşıldığı bir yapıdır. Bu paylaşımlar somut bir görünüm sergilese de aslında burada paylaşılan şey; değer, duygu, ahlak, sıcaklık, samimiyet ve kültürdür. Bu noktada kültür ve geleneğin oluşmasında, aktarılmasında ve yayılmasında komşuluk, büyük bir öneme sahiptir. Kişi önce bir ailenin içine doğar ve burada ilk öğrenimlerini gerçekleştirir. Toplumun kültürü bireye önce aile aracılığıyla, sonra yayılarak çevre tarafından iletilir. Bu yayılmada aileden sonra en yakın mekânsal alan komşuluk olduğundan gelenek ve kültürün aktarımında bu yapı önemli bir işlev görür.

Ziyaret, davet, paylaşma, destek olma, selamlaşma, sohbet, aidiyet, kavga, dostluk, düşmanlık gibi yaşamın hemen her yönünü bir arada barındıran ve böylece bir kültür oluşturan komşuluk, özellikle yardımlaşma ve dayanışmayı akla getirir (Alver, 2012, s. 344) Geleneksel anlamdaki komşuluk ilişkilerinde var olan biz duygusu, gündelik hayatın hemen her aşamasında kendini göstermektedir. Bu güçlü biz duygusu, basit maddi ihtiyaçların karşılıklı olarak giderilmesi, ödünç alıp verme; temizlik, kış hazırlığı, çocuk bakımı ve 5 terbiyesi gibi her işte ve zor durumda yardımlaşma, düğün, cenaze, hasta ziyareti, dertleşme ve manevi yardımlaşma olarak somutlaşmaktadır. Bu yönüyle geleneksel komşuluk ilişkisi adeta ikinci, geniş bir aileyi anımsatmaktadır. Komşuluk da aile ve akrabalık gibi birincil ilişkilerden sayılmakla beraber zorunlu bir ilişkiden ziyade iradi ve bilinçli bir ilişkidir (Alver, 2012, 342)

Komşuluk ilişkileri gündelik hayatın planlanmasına bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Kimi komşular çok sık görüşmeyi tercih ederken kimisi mesafeli yaklaşır. Mesafeli yaklaşımda kişinin tercihi mi yoksa koşullar gereği mi böyle olduğu da yine gündelik hayatın rutinlerine göre belirlenmektedir. Komşular fiziki anlamda birbirlerine oldukça yakın bir alanda yaşadıklarından dolayı etkileşime girmenin imkânsız olduğu da açık bir şekilde görülmektedir. Ancak etkileşim türünün nasıl olacağı da yine kişilere, mekâna ve günlük yaşam pratiklerine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Günlük yaşamını sağlıklı şekilde oluşturmuş, rutinlerini ve pratiklerini belirli bir düzende devam ettiren kişilerin komşuluk ilişkisinin de buna bağlı olarak sağlıklı olacağı öngörülmektedir.(Karahan;2024)

Rick Grannis’in From the Ground Up isimli kitabından uyarlamayla yaptığı alıntıda dört düzeyde sıralamıştır (2022, s. 10): 6 –

 İki kişi coğrafi, mekânsal olarak birbirine ulaşabilir durumdaysa birinci düzey,

 – Birbirleriyle istemsizce karşılaştıkları, varlıklarını kabul etme, birbirlerini gözlemleme ve konuşma vesilelerine sahip olduklarında ikinci düzey,

– Bilinçli ve istemli bir temas kurulmuşsa üçüncü düzey,

 – Karşılıklı ortak norm ve değerlerin gerçekleştiğini, güvenin varlığını gösteren faaliyet ve davranışlar varsa dördüncü düzey komşuluk ilişkisi vardır.

 Ruonavaara’ya göre Grannis dördüncü düzey ilişkiler için neighbourliness anlamında bir komşuluk olmadığını, bunun için bir samimiyet ya da duygusallık olması gerekmediğini söylese de bu kavramın dördüncü aşama ilişki modeline uygundur. (Ruonavaara, 2022, s. s. 11). Neighbourliness komşular arasındaki kararlı, istemli, olumlu ve dostça ilişkileri ifade eden komşuluktur.

Kadınlar günlük yaşamın ilişki türlerinden biri olan komşuluk içerisinde belirgin ve aktif bir şekilde yer alırlar. Örneğin acil bir ihtiyaç durumunda kadın hemen komşusundan yardım isteyebilir. Yine başka bir örnek olarak doğum, ölüm ya da düğün gibi durumlar gerçekleştiğinde kadınlar birbirlerinden destek almaktadırlar. Bu ve bunlar gibi çeşitli faaliyetler önce kadınlar arasında işleme geçer ve kadınlar uygun görürse erkekleri de dahil ederler.(Karahan;2024)

Komşuluk toplumda kaynaştırıcı, güven inşa edici bir manevi merkez olarak işlev görür” (Yıldız ve Gündüz, 2015, s.8). Dolayısıyla bu kültür bir arada olmanın getirdiği güveni de simgeler. Komşuluk bu yönüyle sadece bir ilişki biçimini değil aynı zamanda bir kültürel yapıyı tanımlamakta ve bu yapı içerisinde değerler, normlar, ritüeller komşuluk kültürünün varlığını devam ettirmektedir.

“Mahallenin temeli, mekân ve insandır; mekân ve insanın/hayatın bütünleşmesidir. Ne sadece mekân ne de insandır; insan ve mekânın elele verip dokuduğu yeni bir birlik, yeni bir hayat sahnesidir mahalle” (Alver, 2010, s. 117). Mahalle işte bu sahne içerisinde değişik boyutların oluşturduğu ilişkileri kapsamakta, bu ilişkileri yönetmekte ve bu ilişkiler tarafından şekillenmektedir. İnsan ilişkilerinden yola çıkılarak bir tanıma ulaşan mahalle bir birliğin temsili olmaktadır

Komşu artık güven duyulan, ihtiyaç anında kapısı çalınan, yardımını esirgemeyen bir konumdan çıkmış ve yabancıya dönüşmüştür. Yabancı, kavram olarak tanınmayan, hakkında hiçbir fikir sahibi olmadığımız bir tanıma karşılık gelir. Komşunun artık yabancı olarak tanımlanması da, komşuluğun geçirmiş olduğu dönüşümü açıklar niteliktedir. Komşuluk sistemi içinde yer alan gelenekler de ihtiyaçları karşılama durumuna göre ortadan kaldırılmış ve yeni gelenekler icat edilmiştir. Özellikle gelişen teknoloji ve buna bağlı olarak ortaya çıkan kitle iletişim araçları, sosyal medya kullanımı bireylerin yalnızlıklarını doyurucu özellik sağlamakta ve diğer ihtiyaçları karşılamaktadır

Sosyal kontrol, toplumun kendisinden beklenen değerlere ve normlara göre kendini düzenleme yeteneğidir. (Janowitz, 1975, s. 82). Bu düzenleme bir takım kontrol ve uyarı mekanizmaları ile çatışan eylemleri uyumlu hale getirerek (Ross, 1896, s. 519) gerçekleşir. Bu uyarı ve kontrol mekanizmaları içinde formel yani yasalar yoluyla resmi olarak uygulananlar olduğu gibi küçümseme, kınama, alay, dışlama veya şiddet gibi yaptırımlarla enformel gayri resmi olarak da uygulanabilir. Yasal olmayan toplumsal normlar; bireylerin bir davranışı ahlaki açıdan yanlış olduğunu düşünüp düşünmediğini, bu da  o davranışa verdiği tepkiyi  ve yasal kontrol yollarına başvurup başvurmayacağını belirler. (Horwitz, 1990, s. 5). Sosyal kontrol bazen de dedikodu, gayri resmi gözetleme gibi farklı şekillerde olabilir. (Bulmer, 1986, s. 32). Sampson ve arkadaşlarının geliştirdiği, bir mahalledeki insanların normlar oluşturması ve bunu enformel sosyal kontroller aracılığıyla uygulama becerisi olarak tanımlanabilecek kolektif etkililik (Mallach ve Swanstrom, 2023,s17) Sampson ve arkadaşlarına göre komşuluk bağlamında bireylerin karşılıklı güveni ve ortak yarar için müdahale etme isteği arasındaki bağlantıyı ifade eder. Müdahale etme isteği ise karşılıklı güven ve  kuralların, normların net olması ve komşular arasındaki uyumla mümkün olabilir. (Sampson vd., 1997, s. 919; Sampson ve Raudenbush, 1999, s. 612). Sosyal kontrol toplumsal düzen ve işleyişin devamlılığıyla ilgilidir.(Çakmakçı;2024)

Komşuluk, sosyal bir kurum olarak sosyalleşmenin önemli bir unsuru olmasının yanı sıra bireyler arasında uzun süreli etkileşimin ana faktörlerinden biridir. Aynı mekânı paylaşan insanlar, zorlukları, kolaylıkları ve diğer pek çok şeyi birlikte deneyimleyip paylaşırlar. Komşuluk ilişkileri, çevrenin, insanların ve hayatın sunduğu zorlukları birlikte aşma ve işleri kolaylaştırma imkânı sunar (Bauman, 1999, 49). Bu ilişkiler, bir dayanışma ruhunu teşvik eder ve çeşitli toplumsal olaylar—düğünler, cenazeler, asker uğurlamaları, bayramlar gibi—paylaşılır. Ayrıca, “komşu komşunun külüne muhtaçtır” anlayışı doğrultusunda, insanlar mekânlarındaki yiyecek, içecek ve diğer eşyaları paylaşarak dayanışma ve karşılıklı güven duygusunu güçlendirirler.

Kentlerdeki yeni oluşumları inceleme çabası yeni kavramların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu kavramlar arasında en önemlisi aynı zamanda kentteki yeni ilişkileri en iyi açıklayan kavram “aşinalık grubu”dur. Aynı sokakta, apartmanda veya mahallede yaşayanlar, otobüs durakları, alışveriş alanları, çocuk parkları ya da asansör gibi mekanlarda birbirlerine karşı aşinalık geliştirirler. Bu “aşinalık grubu”, aynı semtte oturmanın ve ortak çıkarları paylaşmanın bir sonucu olarak oluşur. İlişkilerin gelişim temeli de bu aşinalık üzerine kuruludur. Suttles, bu kavramı temel alarak bir komşuluk çevresi sınıflandırması yapmıştır. Bu sınıflandırma içinde, bizim için özellikle önemli olan iki tür bulunmaktadır: korunmuş komşuluk çevreleri ve sınırlı sorumluluk cemaatleri (Suttles, 1974, 71). Korunmuş komşuluk çevreleri, ortak bir kültür ve geçmişe dayalı bir kimliğe sahiptir. Bu çevreler hem duygusal bağlılıklara dayanır hem de mekâna dair ortak çıkarlarını savunarak dışa karşı bir kimlik oluştururlar. Sınırlı sorumluluk cemaatleri ise yine aşinalık grubu temelinde şekillenir. Komşuların hem mahalleye hem de birbirlerine karşı sınırlı, belirli ve gönüllü ilişkileri vardır. Okulların durumu, yollar ve paylaşılan hizmetler, bu ortaklığın temel unsurlarını oluşturur.(Altın;2024)

Türk toplumunda komşuluk, bazı hak ve sorumluluklar ile bunların oluşturduğu bir düzeni beraberinde getirir. Olumlu komşuluk ilişkileri, bireylerin ve ailelerin acılarını, mutluluklarını ve sorunlarını paylaşmalarına olanak tanır; böylece toplumsal dayanışmayı güçlendirir. Gelenek ve göreneklerin süzgecinden geçerek sözlü kültüre yerleşen atasözleri ve deyimler, komşuluk ilişkilerinin toplum belleğinde ne denli önemli bir yere sahip olduğunu gösterir. Tarihsel ve kültürel bağlamda komşuluk kavramının atasözleri ve deyimlerle işlenmiş olması, bu ilişki biçiminin hayatın her alanında etkin olduğunu kanıtlar. (Kılıç, 2021, 46)

Komşuluk İle İlgili Atasözleri

Komşu komşunun külüne (tütününe) muhtaçtır

Bu atasözünde komşular arasında yardımlaşma ve dayanışmanın ne kadar önemli olduğunu vurgulamaktadır. Günümüzde komşuluk ilişkileri zayıflamışsa da komşular arasında her türlü konuda dayanışma örneği sergilenmektedir.

Komşunun köpeği komşuyu ısırmaz”

Bu atasözlerinde komşular arasında yaşayan uygunsuz bir kişinin başkalarını incitse de komşularını rahatsız etmeyeceği anlatılmaktadır

Konut arama, komşu ara”

Bu atasözleri genel olarak insanların komşularından iyilik ya da kötülük gördükleri zaman kullanılmaktadır. İnsanların komşularıyla olan ilişkileri yaşadığı evi kadar önemlidir. Çünkü

komşularıyla iyi geçinemeyen insanların evinde huzurun olması çok zordur. İyi komşular insanlara güzel bir evden daha çok faydalıdır. Bir ev ne kadar güzel olursa olsun komşuları huzurunu bozacak kimseler ise o evde mutlu olmak imkânsızdır.

Komşu komşu olsa, komşunun kör kızı kocaya gider .

Bu atasözlerinde komşuların aile içindeki durumlardan haberdar olduğundan özellikle kötü komşuların aile içindeki durumları dışarıya kötü yansıtmasından bahsetmektedir. Eğer

Komşuluk komşuların aile içindeki durumu dışarıya iyi yansıtsaydı her şeyin olumlu sonuçlanacağından bahsetmektedir.

Gittiğin yerdekiler körse bir gözünü yum .

Bu atasözlerinde bir insanın maddi durumunun çevredekilerinden üstün olabileceğini ve bu durumda kedisinin üstün taraflarını öne çıkararak çevresindekileri kıskandıracak davranışlardan kaçınması gerektiği ve onlarda olmayan imkânlara sahip olsa bile onlar gibi yaşaması gerektiği vurgulanmıştır.

Kendin ihtiyatlı ol, komşunu hırsız tutma

Bu atasözlerinde sahip olduğu mal varlığını koruma altında tutarak gerekli önlemleri alarak çalındığında da komşusundan kuşkulanmaması gerektiği anlatılmaktadır.

Yakın dost (komşu) hayırsız hısımdan yeğdir  

Bu atasözlerinde insanların ilgi ve iyilikleri akrabalardan çok komşulardan gördükleri anlatılmaktadır. Komşular zamanı geldiğinde hiçbir ilgisini görmediğimiz akrabalarımızdan daha yakındır. Komşular arasındaki yakınlıklar akrabalık bağlarından daha kuvvetlidir ve her türlü yardımına koşar ve isteklerini yerine getirmeye çalışır.

Yaman komşu, yaman avrat, yaman at; birinden göç, birini boşa, birin sat

 Bu atasözlerinde bulunduğun yerdeki komşuların kötülüklerinden kurtulmak için ancak başka bir yere taşınarak kurtulabileceğimiz üzerinde durulmuştur.

Komşunun tavuğu, komşuya kaz görünür

Bu atasözlerinde insanın kendisinde bulunan aynı malın başkasının elindeyken kendi malından daha değerli görüldüğü anlatılmakla birlikte aynı zamanda komşular arasındaki kıskançlığı da göstermektedir.

• Düğün olur iki kişiye, kaygısı düşer deli komşuya (akılsız kişi, başkalarının eğlence programlarında bir aksama olmasın diye çabalar.)
• Ev alma, komşu al (komşuluk ilişkileri, iyi bir komşuya sahip olma çok çok önemlidir.)
• Hayır dile komşuna, hayır gele başına (sen başkaları için iyi şeyler dile ve yap ki başkaları da senin için iyi şeyler dilesin, yapsın.)
• Komşu ekmeği komşuya borçtur (komşunuz size bir ikramda bulunur, bir şey armağan ederse siz de ona ikramda bulunmalı, armağan vermelisiniz.)
• Komşu hakkı, tanrı hakkı gibidir (komşunun komşu üzerindeki hakkı, Tanrı’nın kul üzerindeki hakkı kadar kutsaldır.)
• Komşu iti komşuya ürümez (komşudaki uygunsuz kişi, başkalarını incitse de komşusunu rahatsız etmez.)
• Komşu kızı almak, kalaylı kaptan (tastan) su içmek gibidir (komşu kızını almaya karar veren, ailenin ve kızın durumunu, gidişini iyi bildiğinden içi rahat olarak bu ilişkiyi kurar.)
• Komşu komşunun külüne (tütününe) muhtaçtır (komşular en küçük şey için bile birbirlerine muhtaçtırlar.)
• Komşuda pişer, bize de düşer (insanların, çevresindekilerin kazancından yararlanma umudunu anlatan bir söz.)
• Komşunu iki inekli iste ki kendin bir inekli olasın (başkasının daha iyi durumda olmasını iste ki tanrı da seni ondursun.)
• Komşunun tavuğu, komşuya kaz görünür (karısı kız görünür) (başka bir kimsenin malı bize olduğundan daha değerli görünür.)
• Kötü komşu insanı hacet sahibi eder (kötü komşu kendisinden emanet olarak istenen şeyi vermez, emanet isteyen de gidip o şeyden satın alır.)
• Kurda konuk (komşu) giden, köpeğini yanında götürür (saldırgan biriyle karşılaşacak olan kişi, kendisini koruyacak önlemler almalıdır.)
• Kurt komşusunu yemez (bir kişi ne kadar kötü niyetli de olsa yakınlarına dokunmaz.)
• Sırça köşkte oturan komşusuna taş atmamalı (insan kendinde herhangi bir kusur varken başkalarını aynı kusurla suçlamamalıdır.)
• Yakın (hayırlı) dost (komşu) uzak (hayırsız) hısımdan (akrabadan) yeğdir (iyidir) (ilgi ve iyiliklerini görmekte olduğumuz komşu ve dostlarımız, hiçbir ilgisini görmediğimiz hısımlarımızdan bize daha yakındır.)
• Yaman komşu, yaman avrat, yaman at; birinden göç, birin boşa, birin sat (komşun kötü ise başka bir yere göç, eşin geçimsizse ayrıl, atın azgınsa sat, kurtul.)
• * hayır dile komşuna, hayır gele başına: sen başkaları için iyi şeyler dile ve yap ki başkaları da senin için iyi şeyler dilesin, yapsın.
•  
• * komşu boncuğunu çalan gece takınır: hırsızlık malı, sahibinin göremeyeceği yer ve zamanda kullanılır.
•  
• * komşu ekmeği komşuya borçtur: komşunuz size bir ikramda bulunur, bir şey armağan ederse siz de ona ikramda bulunmalı, armağan vermelisiniz.
•  
• * komşu hakkı, Tanrı hakkı gibidir: komşunun komşu üzerindeki hakkı, Tanrı’nın kul üzerindeki hakkı kadar kutsaldır.
•  
• * komşu iti komşuya ürümez: komşudaki uygunsuz kişi, başkalarını incitse de komşusunu rahatsız etmez.

• * komşu kızı almak, kalaylı kaptan (tastan) su içmek gibidir: komşu kızını almaya karar veren, ailenin ve kızındurumunu, gidişini iyi bildiğinden içi rahat olarak bu ilişkiyi kurar.
• * komşu komşunun külüne (tütününe) muhtaçtır: komşular en küçük şey için bile birbirlerine muhtaçtırlar.

• * komşuda pişer, bize de düşer: insanların, çevresindekilerin kazancından yararlanma umudunu anlatan bir söz.

GÖRÜŞME FORMU GÖRÜŞME SORULARI

 Görüşme soruları, Ardahan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalında yürütülmekte olan yüksek lisans tez çalışmasında kullanılmak üzere hazırlanan soruları içermektedir. “Kadınların Gündelik Yaşam Pratikleri Açısından Komşuluk İlişkilerinin İncelenmesi: Erzurum Örneği” başlıklı tez çalışması, Erzurum’da ikamet eden kadınların komşuluk ilişkilerini araştırmayı ve bu komşuluk ilişkilerinin yapısını ve özelliklerini incelemeyi amaçlamaktadır

• 1. Ad- soyad:
•  2. Doğum yeri:
• 3. Yaş:
• 4. Medeni durum:
• 5. Eğitim durumu:
•  6. Meslek/iş türü:
•  7. Evde yaşayan kişi sayısı:
•  8. Çocuğunuz var mı?, varsa kaç tane?:
• 9. Kaç yıldır bu şehirde ikamet ediyorsunuz? :
•  10. Erzurum’a geliş sebebiniz nedir?
• 11. Kaç yıldır bu mahallede ikamet ediyorsunuz? :
•  12. İkamet edilen evin durumu? (kira, ev sahibi, lojman, diğer):
• 13. İkamet edilen konutun türü? (site, apartman, müstakil daire, lojman, diğer) :
•  14. Oturduğunuz yerden memnun musunuz?
• 15. “Mahalle” kavramı sizin için ne ifade etmektedir?
• 16. Sizce bir mahalleyi yaşanabilir yapan şeyler nelerdir?
• 17. Komşu denilince aklınıza ne gelmektedir, komşuyu nasıl tanımlarsınız?
•  18. Komşularınızla nasıl tanıştınız?
• 19. Komşularınızla görüşüyor musunuz?
• 20. Eğer komşularınızla görüşmüyorsanız bunun en önemli sebepleri nedir?
• 21. Komşularınızla ailecek görüşür müsünüz?
• 22. Komşularınızla görüşme sıklığınız nedir?
•  23. Sık görüştüğünüz komşularınız var ise yaş aralıkları nedir?
• 24. En sık görüştüğünüz komşunuz nerede oturmaktadır? (aynı apartmanda, yakın binalarda,):
• 25. Karşı blokta yaşayan kişileri tanıyor musunuz, komşuluk ilişkiniz var mı?
• 26. Tanımadığınız komşularınız var mı?
• 27. Komşularınızla nerede görüşmeyi tercih ediyorsunuz?
• 28. Bu tercihinizde dikkate aldığınız ölçütler nelerdir?
• 29. Komşularınızla ilişki kurarken, onların sahip oldukları meslek (esnaf, memur, işçi, işsiz vs.) sizin için önemli midir, bu konuyu biraz açar mısınız?
• 30. Sizce komşuluk ilişkilerinde yerleşim biriminin, apartman ya da güvenlikli site olmasının etkisi var mıdır?
• 31. Komşularınızı seçerken nelere dikkat edersiniz?
•  32. Sizce iyi komşuluk ilişkileri sürdürmede etkili olan faktörler nelerdir?
•  33. Örf ve adetleriniz, gelenek, görenekleriniz komşuluk edeceğiniz kişileri belirlemede önemli bir ölçüt müdür?
• 34. Akraba ya da hısımlarınızın komşularınız olmasını ister misiniz? Sizce bu durum önemli midir?
• 35. Komşularla birlikte yaptığınız günlük yaşam aktiviteleri nelerdir?
• 36. Komşulukta yardımlaşma ve dayanışma daha çok hangi hallerde olmaktadır?
• 37. Komşular arasında doğum, ölüm, düğün, gibi durumlar gerçekleştiğinde haberdar olur musunuz?
• 38. Cevabınız evetse haberdar olma durumu nasıl gerçekleşir?(yüz yüze iletişim, sosyal medya, whatsapp grubu):
• 39. Yukarıda bahsi geçen durumlardan (düğün, ölüm, doğum vb.) haberdar olduğunuz takdirde nasıl bir davranış sergilersiniz?
• 40. Yukarıda bahsi geçen durumlar (düğün, ölüm, doğum vb.) gerçekleştiğinde komşularınızla ne ölçüde ve nasıl dayanışma ve yardımlaşma içerisinde olursunuz?
•  41. Komşuluk ilişkileriniz başka ilişkiler noktasında aracılık eder mi? (ortak iş yapma, aynı derneğe üye olma, iş bulma vs) :
• 42. Kaza, ölüm, hastalık gibi acil durumlarda komşunuzdan destek alır mısınız?
• 43. Komşularınızla sıkıntınızı, kederinizi, sevincinizi paylaşır mısınız?
• 44. Ufak tefek acil ihtiyaçlarınızı nasıl temin edersiniz?
• 45. Komşunuzdan borç alır mısınız?
• 46. “Komşu komşunun külüne muhtaç” derler, komşularınızla hangi konularda, nasıl yardımlaşıyorsunuz, anlatır mısınız?
• 47. Ev alırken ya da kiralarken nelere dikkat edersiniz?
• 48. Komşuluk grubuna almadığınız komşularınız var mı, almama nedenini söyler misiniz?
•  49. Komşularınızla anlaşmazlık yaşadığınız durumlar oldu mu?
• 50. Komşularla çıkan sorunların çözümü noktasında neler yapıyorsunuz?
• 51. Mahallenizdeki esnafları tanır mısınız?, iletişim kurar mısınız?
• 52. Bayramlarda komşularınızla bayramlaşır mısınız/görüşür müsünüz?
• 53. Komşunuza çocuğunuzu emanet eder misiniz?
•  54. Komşuya anahtar bırakır mısınız?
• 55 Evli komşularınızla yaptığınız komşuluğun, bekâr komşularınızla yaptığınız komşuluktan farklı yönleri var mıdır? Bunlar nelerdir, anlatır mısınız?
•  56. Komşuluk ilişkileriniz çalışan ve çalışmayan kişilere göre değişir mi?
• 57. Çalışan kişi iseniz çalışma hayatınız komşuluk ilişkilerinizi nasıl etkilemektedir?
•  58. Komşunuzun hangi özelliği sizi tekrar görüşmeye teşvik etmektedir?
• 59. Kendinizi bir komşu olarak nasıl görüyorsunuz?
• 60. Farklı inanca mensup komşularınız var mı?
• 61. Bugünkü komşuluk ilişkilerini nasıl yorumluyorsunuz?
•  62. Çocukluğunuz\gençliğinizdeki komşuluk ilişkileri ile bugünkü komşuluk ilişkilerini karşılaştırırsanız nasıl yorumlarsınız?
•  63. Eski ve yeni komşuluk ilişkileri arasında yaşanan değişimi nasıl yorumlarsınız, bu değişimde etkili olan faktörler nelerdir?
•  64. Size göre bugünkü komşuluk ilişkilerinde neler değişti? Neden?
•  65. Komşularınızla sosyal medya üzerinden iletişim kurar mısınız?

Kaynakça

Alver, K. (2014). Komşular ve Komşuluklar. Ed: Koyuncu, Ahmet, Komşuluk Kültürü (s.49-71) içinde. Ankara: Hece Yayınları

Altın,Ş.H. (2024) Komşuluk ve Dindarlık Üzerine Bir Araştırma .Ankara altındağ örneği yüksek lisans tezi

Ayata, S. Ve Ayata, A.G. (1996). Konut, Komşuluk ve Kent Kültürü. Ankara: Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Yayınları

Çakmakçı, N.P.(2024) Korunaklı Mekânlarda Yaşayan Farklı Kuşakların Komşuluk İlişkileri: Elazığ Örneği ,yüksek lisans tezi, Bingöl.

Karahan,E.(2024) Kadınların Gündelik Yaşam Pratiklerinde Komşuluk İlişkilerinin İncelenmesi: Erzurum Örneği, Ardahan

Kılıç, Şehri. Kentsoylu Ailelerin Hatıralarında Aile ve Komşuluk. İstanbul: Beykent Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı, Sosyoloji Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2021.

Ruonavaara, H. (2022). The Anatomy of Neighbour Relations. Sociological Research Online, 27(2), 379-395.

Suttles, Gerald D. The Social Construction of Community, University of Chicago, Chicago, 1972.

Yıldız, C. Ve Gündüz, M. (2015). Komşuluk Kültürü, Nobel Yayıncılık, Ankara

.