Jimmie Higgins – Upton Sinclair

“Okumakta geciktiğim için bu kitabı, gerçekten hayıflanıyorum. Bir dostum sözünü etmişti bu kitabın. Ve onunla konuştuktan sonra, daha o gece okumaya başlamıştım. Elimden bırakamadım.
Upton Sinclair?in romanı, ?Jimmie Higgins?. Jimmie Higgins, her işi ses çıkarmadan yapan sıradan bir işçiydi önceleri. Ama aylar, yıllar geçti Jimmie Higgins önündeki zor yokuşu tırmanır, güçlü bir parti neferi olur.
Heryerde Jimmie Higgins vardır, tıpkı Ognyana, Mitka Gribçeva gibi. Sırdan bir insanın, partinin önderliğinde nasıl değiştiğini cümle aleme duyurur, yine Mitka Gribçeva gibi?” Bülent Habora (16/04/2009, www.evrensel.net)

… yaşarlar, dingin ve asude, Tanrılar misali, tepelerde, insanlara bigane, Çünkü kendi nektarları vardır. Uzaktaki engine, Sürgüler çekilidir ce zarafetle, ince sisler Saygın bir serapla evlerini çevreler, Işıltılı bir alemin sardığı, yaldızlı konaklarını. Bir gülüş, bakarken sinsice büker dudaklarını, Ayaklarının dibinde uzanan dünyaya, lanetli, Açlığın soldurduğuı, vebalı, biçare, illetli, Yerin sarsıldığı, üçürümlarn kızıllaştığı, Çöllerin kavurduğu, savaşların kükrediği, Gümbürdediği, kentlerin yakılıp yıkıldığı, Halsiz zavallıların el açıp yakardığı, Gemilerin battığı..Ne çıkar, çünkü onlar şen, Ve gamsız, gülümser. Kuklarına erişen Acı türküler bile ballanır, coşup taşan, Ve müthiş bir güç taşıyan sözleine karşın, Antik çağlara ait ağıtlar, güzel ve hoş, Eski zaman yakınmaları derler, bomboş, Alışılagelmiş ilahileri bir insan cinsinin, Türküleri, tarlaya ellerinden zincirli kölenin, Ki toprağın işler, rüzgarlara tohum saçar, Bin bir acı pahasına bir avuç tahıl biçer, ve ücret yerine alı kor kendine düşen payı, Bir parçacık şarap, zeytinyağı ve duğdayı…
(Arka Kapak)

Kitabın Künyesi
Jimmie Higgins
Upton Sinclair
Yar Yayınları / Roman Dizisi
Çeviri : Nadiye R. Çobanoğlu
İstanbul, 2004, 1. Basım
385 s.

Upton Sinclair (20 Eylül 1878 ? 25 Kasım 1968)
(http://tr.wikipedia.org/wiki/Upton_Sinclair)
Pulitzer Ödüllü ABD’li yazar. 20. yüzyılın başlarında yazdığı eserlerle şöhrete kavuşmuş ve çok sayıda kitap yazmıştır. Özellikle 1906 yılında yazdığı ve dilimize Chicago Mezbahaları adıyla çevrilen The Jungle adlı eseri büyük yankı yapmış ve kamouyunun dikkatinin mezbahalardaki sağlıksız çalışma koşullarına çekmiştir. Eserin yayınlanmasından hemen sonra ABD?deki et sektöründe iyileştirme çalışmaları başlamış ve konuyla ilgili yasal düzenleme yapılmıştır.

Gençliği
Baltimore, Maryland?de dünyaya geldi. Babası Upton Beall Sinclair, annesi Priscilla Harden?dir. Babası bir içki satıcısıydı. Sinclair?in büyükbabası oldukça varlıklıydı, Sinclair çoğu zaman onlarda vakit geçirirdi. Sürekli olarak zenginlerin ve fakirlerin bulundukları ortamlarda olması onu etkileyecek ve ileride eserlerinin ilham kaynağı olacaktır. 1888 yılında ailesi New York şehrindeki Bronx bölgesine taşınınca, buradaki koleje gitmeye başlar. Okul masraflarını karşılamak için öykü ve makaleler yazmaya başlar.

Yazarlığa adım atışı
Sinclair 1900 yılında ilk eşi olan Meta Fuller ile evlenir. 1904 yılında yazmak için üzerinde çalıştığı kitabı için asıl kimliğini saklayarak Chicago?daki mezbaha ve et üretim kombina tesislerinde çalışır. The Jungle[1] adlı eser 1906 yılında basılınca çok başarılı olur ve büyük bir ilgi görür. Bu eserden kazandığı parayla hayalindeki ütopyayı kurmak için New Jersey Englewood?a gider ve Helicon Hall adında bir sosyalist koloni kurmaya girişir. Sonrasında Kongre seçimlerinde milletvekili adayı olsa da seçilemez. Koloni bir yıl sonra yanacaktır.
Sonraki hayatı [değiştir]
1911 yılında Meta, eşini terk eder. Sinclair, önce Mary Craig Kimbrough ile daha sonra da Mary Elizabeth Willis ile evlenir. Sırasıyla Kaliforniya, Arizona ve New Jersey?e gider. 1968 yılında Washington?da ölür.

Siyasi hayatı
Sinclair 1920 yılında Temsilciler Meclisi ve 192 yılında Senato için sosyalist listeden aday olsa da seçilemez. Siyasete bir süre ara verir. 1934 yılında Kaliforniya valiliği için seçime katılır.[2] [3] Seçimlerde Sinclair, Kaliforniya?da Yoksulluğa Son (İngilizce: End Poverty in California) adı verilen kampanyayla büyük destek kazanır. Ancak bu dönemde gerçekleşen büyük toz fırtınaları hasadı kötü etkileyecek ve kitlesel göçe yol açacaktır. Eyaletteki muhafazakarlar da Sinclair?i azılı bir komünist olarak gösterecek ve karşı propaganda yapacaklardır. Sinclair seçimleri kaybedince yazarlığa geri döner. Bu döneme dair yaptığı değerlendirmede ilginç görüşler ileri sürmüştür:
? Amerika halkı sosyalizmi seçecektir ama bu isimle değil. Bunu yoksulluğa son kampanyasında kanıtladım. Sosyalist listeden aday olduğumda 60 bin oy alırken, Kaliforniya?da Yoksulluğa Son! diyerek 879 bin oy aldım. Sanırım düşmanlarımızın hakkımızda öne sürdükleri büyük yalanlar başarılı oldu. Bu yalana cepheden saldırmaktansa etrafından dolaşmak tercih edilmelidir. ?
? Upton Sinclair (1951)

Sosyal duyarlılık
Sinclair eserlerinde döneminin sosyal ve ekonomik özellikleri önemli bir yere oturur. Eserlerinde kapitalizmin adaletsizlikleri olarak gördüğü olayların esas olarak Büyük Bunalım yıllarındaki yıkıcı etkisini işler.
The Jungle adlı eserinde Sinclair, denetimsiz kapitalizm yüzünden işçilerin karşı karşıya kaldığı insanlık dışı koşulları işler. Ancak eserde vurgulanan işçilerin karşılaştıkları zorluklar, uzun iş saatleri, göçmen işçilerin maruz kaldıkları baskı, iş garantisinin olmaması ve düşük maaşlar yerine eserde arka planda yeralan et sektörünün içinde bulunduğu sağlıksız durum daha çok dikkat çekecek ve ABD hükümeti tarafından yasal düzenlemeler yapılacaktır. Sinclair bununla ilgili ilginç bir benzetme yapar:
? Ben toplumun kafasına hedef aldım, attığım yumruk midesine geldi! ?
? Upton Sinclair

Lanny Budd dizisi
1940 ? 1953 yılları arasında Lanny Budd adıyla bilinen ve 11 dizi macera kitabından oluşan seriyi yazar. Kahramanı ünlü bir ABD?li silah üreticisinin oğlu olan dizide I. Dünya Savaşından başlayarak döneme ait çelişkileri ve sol bakış açısını aktarır. Bu dizi basıldığı sırada çok popüler olacak ve 21 ülkede baskısı yapılacaktır. 1943 yılında basılan serideki Dragon?s Teeth adlı eserle Pulitzer Ödülü?nü alır.

Geleneği
Sinclair?in Monrovia, Kaliforniya?daki evi müze olarak korunmaktadır. Ayrıca kendisine ait çok sayıda el yazması, fotoğraf ve ilk baskı kitaplar İndiana eyaletindeki İndiana Üniversitesi Lilly Kütüphanesinde sergilenmektedir.[4]

Sinemaya etkileri
1906 yılında basılan ??The Jungle?? adlı eser 1914 yılında filme çekilse de bu film kaybolmuştur ve hiç bir kopyası bulunmamaktadır. Ayrıca Sinclair, çok sayıda filmin senaryo çalışmasında yer almıştır. Bunların en bilineni Sergey Ayzenştayn ile birlikte yapımında yer aldığı ¡Que viva México! filmidir. Bu dönemde Charlie Chaplin ile de ortak çalışmaları olmuştur.[5] 1927 yılında yazdığı Oil! adlı eser ise 2007 yılında çekilen There Will be Blood adlı Oscar ödüllü filme esin kaynağı olmuştur.

Türkçeye çevrilen bazı eserleri
Altın Zincir, May Yayınları, İstanbul, 1966, Çeviren: Emin Türkeliçin (Asıl eser adı: Mammonart, Basım yılı: 1925)
Şikago Mezbahaları, May Yayınları, İstanbul, 1968, Çeviren: Zeyyat San (Asıl eser adı: The Jungle, Basım yılı: 1906)
Petrol, May Yayınları, İstanbul, 1968, Çeviren: Ş. Emrah (Asıl eser adı: Oil!, Basım yılı: 1927)
Sanayi Kralı, Oda Yayınları, İstanbul, 1976, Çeviren: Zaven Biberyan (Asıl eser adı: King Coal, Basım yılı: 1917)
Patron, Oda Yayınları, İstanbul, 1983, Çeviren: Zaven Biberyan (Asıl eser adı: Flivver King, Basım yılı: 1937)
Jimmie Higgins, Birinci Dünya Savaşı’nda Amerikalı Bir Sosyalist İşçinin Romanı, Yar Yayınları, 2004, Çeviren: Nadire Y. Çobanoğlu, ISBN 975-7530-72-7 (Asıl eser adı: Jimmie Higgins, Basım yılı: 1919)

Kaynakça
1^ Eser Türkçeye Chicago Mezbahaları adıyla çevrilmiştir.
2^ Bu seçimlerde aldığı 879 bin oy seçim kampanyalarının en başarılısı olsa da seçilmesi için yeterli olmaz.
3^ Kaliforniya Valiliği Demokratik Parti adayı Sinclair ile 13 Ekim 1934 tarihli yapılan röportaj, Virtual Museum of San Francisco, 10 Mart 2010 tarihinde erişilmiştir
4^ İndiana Üniversitesi internet sitesi, 10 Mart 2010 tarihinde erişilmiştir
5^ Upton Sinclair sayfası, IMDb, 10 Mart 2010 tarihinde erişilmiştir

Yorum yapın

Daha fazla Emek Tarihi / Teori, Politika, Romanlar
Uzayda Piknik – Arkadi Ştrugatski, Boris Ştrugatski

"Uzayda Piknik", Sovyet bilimkurgu yazınının dünyada en çok okunan yazarları Ştrugatski kardeşlerin en ünlü romanıdır. Dünyadışı bir uygarlıktan gelen konuklar,...

Kapat