Efendim, şimdi size öyle bir “yukarıdakiler ve aşağıdakiler” hikâyesi getirdim ki, bizim mahalledeki paşa konaklarının dedikoduları yanında çocuk oyuncağı kalır. Mevzumuz, Büyük Britanya Kraliçesi Victoria ile onun meşhur Hintli sekreteri Abdülkerim, nam-ı diğer “Munshi”. Bu hikâye; sınıf farkı, ırkçılık, kıskançlık ve bir kraliçenin inadı üzerine yazılmış gerçek bir trajedi-komedidir.
1. Agra Cezaevi’nden Windsor Kalesi’ne: Bir Garip Terfi
Abdülkerim, 1863’te Hindistan’da bir hastane asistanının oğlu olarak doğmuş. Kaderin cilvesine bakın ki, Kraliçe Victoria’nın 1887’deki Altın Jübilesi (50. yıl dönümü) için iki Hintli hizmetkâr seçilmesi gerektiğinde, bizim Kerim Efendi de listeye girmiş. İlk başta vazifesi masada servis yapmaktı; yani bildiğiniz garsonluk!
Lakin Kerim Efendi kurnaz… Kraliçe’ye gidip demiş ki: “Ben Hindistan’da kâtiptim, burada garsonluk yapmak bana züldür (ağır gelir)!” Kraliçe Victoria bu özgüvene bayılmış; adamı hemen “Munshi” (hoca/sekreter) ilan etmiş. Ona Urduca öğretmeye başlamış, Hint usulü köri pişirtmiş ve Kerim’i en yakın sırdaşı yapmış.
“Aman efendim! Bizim züppe tipler gibi ‘Mersi’ deyip el pençe duracağına, adam ‘Ben kâtiptim’ diye diklenmiş. İşte kraliçenin gönlüne giden yol, bazen köri sosundan, bazen de bu şaşırtıcı dik duruştan geçermiş!”
2. Sarayda Kızılca Kıyamet: “Zifiri Karanlık Bir Hintli mi Bize Eşit?”
İşte asıl cümbüş burada başlıyor. Kraliçe Victoria, Munshi’yi o kadar sevmiş ki, onu kraliyet ailesi ve saray erkanıyla aynı masaya oturtmaya kalkmış. Saraydakiler ise kuduruyor! “Biz asil İngilizleriz, nasıl olur da sıradan bir Hintli ile aynı sofrada yemek yeriz?” diye feryat ediyorlar.
Kraliçe Victoria ise Nuh diyor peygamber demiyor. Kim Munshi hakkında kötü bir laf etse, Kraliçe onu “ırkçılık” ve “hasetlik” ile suçlayıp susturuyor. Hatta Munshi’nin kayınbiraderi Kraliçe’nin bir broşunu çalıp satsa bile, Kerim Efendi “Bizim orada bulduğun şey senindir kuralı vardır” diye bir yalan uyduruyor, Kraliçe de buna inanıyor!
“Hah! İşte tam bizim bürokrasi! Kraliçe broşun çalındığını biliyor ama Munshi’yi sevdiği için ‘kültürel fark’ diyor geçiyor. Bizim müdürün yeğeni kasadan para alınca ‘avans çekmiş’ denmesi gibi bir şey bu! Saray dediğin yer, aslında büyük bir anaokuludur, Kraliçe de en sevdiği oyuncağını kimselere vermeyen o inatçı çocuk!”
3. “İyiliğin” Sonu: Kraliçe Ölünce Gelen Felaket
Kraliçe Victoria, Munshi’yi o kadar şımartmış ki, ona Hindistan’da topraklar vermiş, unvanlar yağdırmış. Hatta saray doktoruna Munshi’nin boynundaki çıbanı bizzat tedavi ettirmiş, başında yastığını düzeltmiş. Saraylılar bu manzaraya bakıp bakıp “Kraliçe aklını yitirdi” diye fısıldaşıyorlarmış.
Ama her güzel rüyanın bir sonu vardır. 1901’de Kraliçe ölünce, oğlu Edward VII (ki annesinin bu Hintli sevdasından nefret ederdi), ilk iş olarak Munshi’yi saraydan kovmuş. Abdülkerim’in Kraliçe ile olan bütün mektuplaşmalarını toplatıp yakmışlar! Adamcağızı Hindistan’a geri postalamışlar. Munshi, 1909’da 46 yaşında kahrından (veya hastalıktan) Agra’da ölmüş.
Kapanış: Kraliçe’nin “İyiliği” ve Bizim Ahvalimiz
Dante’nin Cehennem’inden Abdülkerim’in Agra’daki malikanesine… İnsanoğlu nerede olursa olsun, sınıf farkını korumak için her türlü taklayı atıyor. Kraliçe Victoria’nın “iyiliği” Munshi’yi göklere çıkardı ama o ölünce Munshi sistemin dışında, kapı önünde kaldı.
Sonuç: Kraliçe Victoria belki de hayatındaki tek gerçek dostluğu bir Hintli kâtipten gördü; çünkü saraydaki asillerin hepsi “resmi görüş”ten başka bir şey söylemiyordu. Abdülkerim ise ona alien (yabancı) ve büyüleyici bir dünyanın kapısını açtı.
Final Vurgusu: Yahu, bu Munshi hikayesi bize şunu öğretir: Ne kadar yüksekte olursan ol, seni gerçekten anlayan biriyle “eşit” olmak istersin. Ama sistem (yani o saraylı asiller korosu), senin bu “iyilik” ve “eşitlik” talebine her zaman “Bu sizin yeriniz değil!” diye bağıracaktır. Abdülkerim gitti, mektuplar yandı ama Kraliçe’nin o inatçı dostluğu tarihin tozlu sayfalarında bir tokat gibi kaldı!
Ayrıca okuyun:

