Her Biri Başyapıt Niteliğinde, Zamanında Yasaklanmış 30 Kitap

yasaklı-kitaplarKitaplar tarih boyunca tehlikeli bulundu. Öyle ki kimi zaman silahlardan ve bombalardan bile etkili olduğu düşünüldü. Özellikle de kendi iktidarlarını düşünenler tarafından. Bundan dolayı kitaplar yasaklandı, toplatıldı, sansürlendi ve hatta yakıldı.

1. “Dönüşüm”, Franz Kafka
Kafka’nın en çok bilinen 1915 tarihli yapıtı Nazi Almanyası’nda yasaklandı.

2 – “Ulysses”, James Joyce
1922’de yazılan roman, 1930’larda müstehcen bulunarak ABD, İngiltere ve Avustralya’da yasaklandı.

3. “Bülbülü Öldürmek”, Harper Lee
1960 tarihli Pulitzer ödüllü roman 1930’ların Alabama’sında ırkçılığı ve eşitsizliği ele alıyor ve eleştiriyordu ama garip bir biçimde “ırkçılık ve küfür” içerdiği için yasaklandı.

4. “Hamlet”, William Shakespeare
William Shakespeare’in en önemli eserlerinden biri olan “Hamlet” 1978’te Etiyopya’da yasaklandı

5. “Madame Bovary”, Gustave Flaubert
Yapıt, döneminde büyük yankılar uyandırmış, “zina” olgusu sebebiyle büyük tepki çekmiştir.
Kitabın tümünün yayımlanması için Flaubert’in mahkemeye gitmesi gerekmiştir.

6. “Hayvan Çiftliği”, George Orwell
Bir Stalinizm eleştirisi olmakla birlikte, II. Dünya Savaşı yıllarında müttefiklerini kızdırmak istemeyen İngiltere’de sansüre uğramıştır.

7. “Candide ya da İyimserlik”, Voltaire
Fransız filozof Voltaire’in romanına müstehcenlik gerekçe gösterilerek 1930’da ABD gümrüklerinde el kondu.

8. “Alice Harikalar Diyarında”, Lewis Carroll
Hayvanlara haddinden fazla insan özellikleri yüklenmiş olmasının insanlara hakaret sayılacağı, ilerde çocukların hayvanlarla insanlara eşit düzeyde yaklaşacağı gerekçeleriyle 1931’de Çin’in Hunan eyaletinde yasaklanmıştır.
Daha sonra “aynı nedenlerden” ötürü Amerika’da da birkaç okulda kütüphanelerden kaldırılmıştır.

9. “Suç ve Ceza”, Fyodor Mihayloviç Dostoyevski
1866 tarihli roman Rusya’da “gerici” olduğu öne sürülerek, Polonya’da ise “kötümser” olmasına dayandırılarak yasaklanmıştı

10. “Kapital”, Karl Marx
Alman filozof Karl Marx’ın 1867 tarihli kitabı, Türkiye’de uzun süre yasaklı kaldı.

11. “Fikrimin İnce Gülü”, Adalet Ağaoğlu
Fikrimin İnce Gülü, Adalet Ağaoğlu`nun hem Almanya ve öteki olmak gerçeğine, hem de sistemin insanı neye çevirebildiği üzerine öncü ve farklı bakışıyla öne çıkan ikinci romanıdır.

Roman hakkında, “askeri kuvvetleri tahkir ve tezyif (küçük düşürmek)” suçlamasıyla dava açıldı. Kitap, 1 Haziran 1981 yılında dördüncü basımından sonra toplatılır. İki yıl süren davanın ardından Ağaoğlu beraat etti.

12. “1984”, George Orwell
Haziran 1949`da basılan kitap Romanın anti-ütopik dünyasında, totaliter bir Parti`nin yönetiminde korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayatı manipüle edilmektedir. Roman daha sonra ünlenecek, Büyük Birader ve Düşünce Polisi gibi kavramları içermektedir.

20. yüzyılın en etkili romanlarından biri olmasının yanı sıra satış anlamında da çok başarılı olmuştur. Amerika ve İngiltere, “ileri-komünist ve seksüel malzeme barındırdığı” gerekçesiyle kitabın yayımlanmasını reddetti.

13. “Don Kişot”, Miguel De Cervantes
Miguel de Cervantes`in hiç eskimeyen, etkisini hiçbir zaman yitirmeyen romanı da bir dönem yasaklılar listesine girdi. Kitap İspanya’da “ hayırseverliği ihmalkâr bir şekilde değersiz kıldığı” kararıyla okunması yasak kitaplar listesine alındı.

14. “Türlerin Kökeni”, Charles Darwin
Bilim tarihinin en önemli çalışmalarından biri olan İngiliz Doğa bilimci Charles Darwin`in 24 Kasım 1859`da yayınlanan kitabı “Türlerin Kökeni” adlı çalışma, Darwin`in HMS Beagle gemisi ile 1831-1836 yılları arasında yaptığı araştırma gezisi sonrasında, özellikle Galapagos adalarındaki gözlemlerine dayandırarak oluşturduğu biyolojik evrim fikri üzerinedir.
Kitap 1935’te Yunanistan’da, yasaklandı. Amerika’da 1925’ten 1967’ye dek evrim teorisini öğretmek yasaktı.

15. “Binbir Gece Masalları”
Hala Irak, İran, Afganistan, Özbekistan’da gibi ülkelerde yasak olan 1001 Gece Masalları, 1926-1950 yılları arasında toplum ahlak mozaiğini bozabilecek müstehcen satırların yer aldığı gerekçesi ile kitabın okunması ve yayımlanması Amerika’da yasaklandı. 1985’te hemen hemen aynı gerekçelerle İsrail’de de yasaklandı.

16. “Sırça Köşk”, Sabahattin Ali
Sabahattin Ali’nin 1947 yılında yayınlandığı son öyküsü “Sırça Köşk”te devlete bir başkaldırış olduğu iddiasıyla yasaklandı.

17. “Bizim Köy”, Mahmut Makal
1948 yılında ‘Köy Edebiyatı’nın da çığır açıcısı olarak görülen Mahmut Makal’ın “Bizim Köy” adlı romanına toplatılma kararı alındı.

Makal, “Anadolu köylerinin ekonomik ve sosyal yapısını kötü göstererek komünizm propagandası yaptığı” gerekçesiyle 1949 yılında tutuklandı.
Makal 1967`de UNESCO tarafından dünya gençliğine örnek insan olarak seçildi.

18. “Felsefenin Başlangıç İlkeleri”, Georges Politzer
George Pulitzer’in Paris İşçi Üniversitesi’ndeki öğrencileri tarafından alınan notlara dayanan ve ölümünden sonra (1945) yayımlanan eseri “Felsefenin Başlangıç İlkeleri” Türkiye`de de geniş bir okuyucu kitlesi buldu ve 12 Eylül darbesi sonrasında yasaklanan ilk kitap oldu.

19. “Oğlak Dönencesi”, Henry Miller
Yirminci yüzyılda cinselliği konu alan, bu bağlamda aşkı yazan yazarların başında Henry Miller gelir. Yazarın Oğlak Dönencesi`ni, tutkunun ve erotizmin romanı olarak anmak gerekir.

1985 yılında kitap, müstehcen bulunduğu için toplatıldı. 1988 yılında 39 yayınevi bir araya gelerek kitaptaki müstehcen olduğu iddia edilen cümlelerin yerlerini boş bırakarak “Oğlak Dönencesi”ni yayımlandı. Eser Amerika’da da 1960 senesine kadar basılması yasaklanmıştır.

20. “Medar-ı Maişet Motoru”, Sait Faik Abasıyanık
Kitabın ana karakteri Nevin zengin bir ailenin kızıdır. Fakat kadın aradığı mutluluğu bir türlü bulamamaktadır. Kitap Nevin’in mutluluğu, huzuru arayış çabası anlatılmaktadır. 40’lı yılların belki de en şaşırtıcı yasaklı kitaplarından biri olan Sait Faik’in “Medar-ı Maişet Motoru” isimli romanı 1944’te yayımlandığında sıkıyönetim mahkemelerince toplatıldı.

Kitabın toplatılma gerekçesi ise kitaptaki kahramanlardan biri eski bir asker kaputu giymektedir. Ve sıkıyönetim, askerin eski bir asker kaputu giyemeyeceğine hükmetmiştir.

21. “Tom Amca’nın Kulübesi”, Harriet Beecher Stowe
Amerikalı kadın yazarın 1852’de yazdığı kölelik karşıtı romanı Amerikan İç Savaşı sırasında Güney Eyaletleri’nde yasaklanmıştı. Eşitlikle ilgili aşıladığı fikirlerden dolayı kitap Çar I. Nikolay döneminde Rusya’da da yasaklandı

22. “Lolita”, Vladimir Nabokov
Rus asıllı yazarın Paris’te İngilizce yazıp yayımladığı roman, müstehcen olduğu gerekçesiyle Fransa, İngiltere, Kanada, Yeni Zelanda, Güney Amerika ve Arjantin’de yasaklandı. Romanda 12 yaşındaki bir kız çocuğuna ilgi duyan orta yaşlı bir adamın öyküsü anlatılıyordu.

23. “Sevilen”, Toni Morrison
Toni Morrison’un 1988 Pulitzer Edebiyat Ödülü’nü kazandığı romandır.
Irk ayrımının olanca şiddetiyle hüküm sürdüğü günlerde geçen olaylarda, kör inançlarla, ruhlarla dokunmuş roman örgüsü, yoksulluğun ve özgürlük verirken, bir köle ve bir anne olarak Sethe’nin çektiği acıları çok irkiltici bir biçimde anlatıyor.

24. “Çavdar Tarlasında Çocuklar”, J.D. Salinger
“Modern zamanların başyapıtı” olarak değerlendirilen bu eser, “ahlâk dışı” ve “açık saçık” bulunduğundan ABD’nin birçok tutucu bölgesinde uzun süre yasaklı kaldı.

Hâlâ bazı Amerikan kütüphanelerinde yasaklı kalmasına rağmen, kitabın yasaklanması günümüzde ilginç bir hal almıştır: ABD’de lise düzeyinde en çok yasaklanan kitap olmasına rağmen aynı zamanda en çok okutulan kitaptır.

25. “Kafesteki Kuş Neden Şakır, Bilirim”, Maya Angelou
Kafesteki Kuş Neden Şakır, Bilirim otobiyografik bir roman: Yazar, şair, şarkıcı, dansçı, oyun yazarı ve öğretmen Maya Angelou’nun yedi kitaptan oluşan sıradışı ve ilham verici yaşamöyküsünün ilk cildi. Savunmasız, şiddet gören küçük bir kızın, ırkçılık ve bağnazlıkla savaşarak güçlü bir karaktere; onurlu ve göz kamaştırıcı bir genç kadına dönüşmesinin öyküsü.

“ABD’nin en çok yasaklanan yazarı” olarak bilinen Maya Angelou’nun bu romanı, şiddet, müstehcenlik, küfürlü dil kullanımı vs. gibi gerekçelerle defalarca yasaklandı.

26. “Anne Frank’ın Hatıra Defteri”, Anne Frank
“Anne Frank’in Hatıra Defteri”, iki yıl boyunca Hollanda’nın Nazilerce işgali sırasında ailesiyle birlikte saklanıyorken Anne Franktarafından tutulan günlüğünü içeren kitap. Aile 1944 yılında tutuklandı ve Anne Frank, Bergen-Belsen toplama kampında tifüsten öldü. O günlük, Anne’nin babası olan Otto Frank tarafından Miep Gies’e verildi. Günlük, 60’tan çok dilde basıldı.
Siyonizm propagandası yaptığı gerekçesiyle çeşitli ülkelerde yasaklanmıştır.

27. “Fahrenheit 451”, Ray Bradbury
Fahrenheit 451, Ray Bradbury’nin 1951’te ilk defa basılan ünlü bilim kurgu romanıdır. Baskıcı bir gelecek toplumunun anlatıldığı bu kitap aynı zamanda distopya olarak da sınıflandırılabilir.
Eser, kitapların itfayeciler tarafından yakıldığı, insanların sadece televizyonda beyin yıkayıcı şovlar izlediği ve kitap bulundurup düşünen insanların yok edildiği bir gelecekte geçmektedir. Kitap adını, kağıdın 451 Fahrenheit’ta tutuşması gerçeğinden almaktadır.

Kitap müstehcen ve küfürlü bazı ifadelerden dolayı çeşitli ABD’deki çeşitli okullarda ve kütüphanelerde yasaklanmıştır.

28. “Mezbaha No 5”, Kurt Vonnegut
Mezbaha No 5, özgün İngilizce adıyla Slaughterhouse-Five, Kurt Vonnegut’un yazdığı hiciv romanıdır. Romandaki Billy karakteri zaman ve mekanda gidiş gelişler ve sistem eleştirileri yapmaktadır.

Roman ilk olarak 1969 yılında yayımlanmıştır. ABD’de küfürlü bir dil kullanıldığı gerekçesiyle birçok kütüphane ve okulda yasaklanmıştır.

29. “Damızlık Kızın Öyküsü”, Margaret Atwood
Cinsel içerikli olduğu ve Hristiyanlığa saldırdığı gerekçesiyle ABD’deki bazı okul ve kütüphanelerde yasaklandı.

30. “Cesur Yeni Dünya”, Aldous Huxley
Aldous Huxley’in başyapıtı, İrlanda ve Amerika’da sansüre uğradı ve yasaklandı.

Yorum yapın

Daha fazla Edebiyat Haberleri, Listeler
Kapat