Yüceltilen Değerlerin Çıkar İçin Kullanılması İnsanın İç Dünyasını Bozar mı ?

tarihinde gönderilmiş tarafından

En çok kullanılan değerler: Din, vatan, millet, aile, namus, onur, bayrak, adalet, özgürlük, sevgi, barış vb.

Hepsi insanın bilinçdışında köklü karşılıkları olan archetypal imgelerdir; bu yüzden hem yüceltmeye hem de manipülasyona çok açıklar.

🔹  1. İdeallerin Maskesi

Psikodinamikte sık gördüğümüz bir savunma: yüceltme (idealizasyon).

“Allah, din, vatan ve diğer değerler” gibi kavramlar aslında en derin bağlanma ve aidiyet ihtiyaçlarımızın sembolleridir. Fakat iktidar ya da çıkar grupları, bu yüce değerleri “örtü” gibi kullanılmaya yatkındırlar. İçsel dürtülerini (para, güç, rant, şiddet) masum göstermek için ideal kavramların maskesini takarlar.Amerika’nın Ortadoğu’ya “barış” götürmek istemesi gibi..

🔹  2. Bastırma ve Çatışma

İnsanda vicdan (süperego) ile çıkarcı dürtüler (id) arasında çatışma vardır. Normalde bu çatışma suçluluk doğurur. Ama “dini, milli, kutsal” söylemlerle bu suçluluk bastırılır. Yani kişi orman yakarken, bunu “vatan sevgisi” diye adlandırarak kendi iç çelişkisini uyuşturur.

🔹 3. Çifte Standart → Yansıtma

Bir yandan “dindarlık, vatan sevgisi” nutukları atılır; öte yandan en temel etik değerler çiğnenir. Bu da toplumsal bilinçdışında çifte standart ve ikiyüzlülük birikir. İnsan, kendi yozluğunu görmek yerine, suçu “ötekilere” yansıtır.

🔹  4. Toplumsal Etki

Bu tür söylemler, bireyde “gerçeği sorgulama” mekanizmasını felce uğratır. Kitleler içsel çatışmadan kurtulmak için kendilerini uyutur: “Madem bu Allah ve vatan için, o halde sorgulamak günahtır.” Böylece psikolojik rahatlama uğruna etik çürüme normalleşir.

✨ Özet: Psikodinamik düzeyde burada gördüğümüz şey, yüce ideallerin (Allah, din, vatan) bilinçdışı savunma mekanizmalarıyla kirli arzuları maskeleme işlevi. İdealler “uykuya yatırma” aracı oluyor.

36

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...