Engelli Hareketi ve Otizm: “Somut Maddeleşmiş Ana”ya Karşı Öznenin İsyanı

tarihinde gönderilmiş tarafından

Marion Woodman’ın Jungcu analizlerindeki “Somut Maddeleşmiş Anne Kompleksi” ile Engelli Hareketi ve Otizm deneyimleri arasında çarpıcı ve derin bir benzerlik kurulabilir. Bu benzerlik, her iki durumda da bireyin “bütünleşmeye zorlayan, katı dış otoriteye” karşı kendi otantik benliğini ve bedenini savunma mücadelesinde yatar.

I. Somut Maddeleşmiş Ana = “Sağlamcılık” (Ableism)

Jungcu psikolojideki “Somut Maddeleşmiş Anne” (veya “Medusa Enerjisi”), değişime direnen, duygudan yoksun, katı ve mükemmeliyetçi bir otoriteyi temsil eder. Engelli Hareketi açısından bu arketip, doğrudan “Sağlamcılık” (Ableism) veya “Normatif Toplum”un” kendisiyle eşleşir.

Psikolojik ArketipSosyal KarşılığıBenzerlik
Somut Maddeleşmiş AnneSağlamcılık (Ableism)Otorite, “Herkes böyle olmalı!” diyen o katı, buz gibi kanundur.
Mükemmeliyetçi Standartlar“Normal” KalıbıTıpkı Jaffa’nın annesinin “zayıf ve güzel olmalısın” demesi gibi, toplum da engelli bireye “hata yapmamalısın, kusursuz yürümelisin, hızlı konuşmalısın” diye fısıldar.
Atalete DirençStatus Quo (Mevcut Düzen)Anne, değişime direnir ve “eski düzenin” devamını ister. Sağlamcı toplum da bireyleri “normale dönüştürmek” ister, zira farklılık görmek onu yorar.

II. Duygusuzluk ve “Taşlaştıran Bakış” Deneyimi

Metinde, Somut Anne’nin gözlerinin “ölümcül derecede soğuk” olduğu ve kurbanını “taşa çevirdiği” söylenir. Bu, Engelli ve Otizmli bireyin maruz kaldığı damgalama ile birebir örtüşür.

  • “Medusa Gözleri” Örneği (Otizm): Otizmli bir çocuk, toplumun “normal” iletişim kuralına uymadığında (göz teması kurmadığında veya kendini farklı ifade ettiğinde), karşılığında donuk, yargılayıcı ve şefkatsiz bakışlarla karşılaşır. Tıpkı Jaffa’nın annesinin soğuk gözleri gibi, bu bakışlar da çocuğun otantik benliğini dondurur ve görünmez kılar. Çocuk, kendi duygusal ifadesini bir kusur olarak görmeye başlar.
  • “Vücudu Nesneleştirme” Örneği (Engelli Hareketi): Tıpkı Somut Anne’nin çocuğu bir “doldurulacak veya boşaltılacak nesne” olarak görmesi gibi, sağlamcı toplum da engelli bireyi, “iyileştirilmesi gereken bir problem” veya “yardım edilmesi gereken zavallı bir nesne” olarak görür. Bedenin kendi bilgeliğini ve gücünü reddeder. Kişi, kendi bedeninde yabancı hisseder.

III. Kurtuluşun Yolu: Yaratıcı İfade ve Ruhsal Işık

Her iki hareket de, bu taşlaşmış otoriteye karşı mücadeleyi, kendi içsel ışıklarını bularak kazanır.

Jungiyen KurtuluşSosyal ve Aktivist Kurtuluş
Maddeye Işık TaşımakEngelli Gururu ve Kimliği
Zelil Annenin ReddiSağlamcılığın Reddi

Velhasıl: Bu iki alanın mücadelesi, hepimizin içindeki kaskatılaşmış, yargılayıcı Ataerkil/Matriarkal sese karşı verilen savaştır. O sese “dur” demeden, ne engelli birey ne de “normal” addedilen birey, kendi otantik benliğinin huzurunu bulabilecektir. Her iki hareket de, bize “Hayır, ben olduğum gibiyim ve bu halimle yeterliyim!” demeyi öğretir.

54

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...