Vautrin: Balzac’ın Toplumsal Düzen Karşıtı Figürü

tarihinde gönderilmiş tarafından
17

Vautrin, Honoré de Balzac’ın İnsanlık Komedyası külliyatının en önemli ve en karmaşık karakterlerinden biridir. İlk olarak “Goriot Baba” (Le Père Goriot, 1835) romanında tanıtılan bu karakter, toplumsal düzenin ve ahlaki ikiyüzlülüğün sert bir eleştirisini temsil ederken, aynı zamanda roman boyunca birden fazla kimlikle ortaya çıkar.

I. Kimlik ve Fonksiyonu

Vautrin, esasen kaçak bir mahkûm ve kurnaz bir suçlu olan Jacques Collin‘dir. Romana girerken, Paris’teki Vauquer Pansiyonu’nda yaşayan, güçlü fiziksel yapısı, karizması ve keskin zekâsıyla diğer pansiyon sakinleri üzerinde otorite kuran gizemli bir adam olarak tasvir edilir (Balzac, 1835).

  • Toplumsal Eleştiri Aracı: Vautrin, Balzac’ın burjuva toplumunun katı sınıf yapısını ve paraya dayalı adaletsizliğini eleştirmek için kullandığı bir araçtır. Eugène de Rastignac gibi genç ve hırslı karakterlere, Paris sosyetesinde yükselmenin tek yolunun yasal ve ahlaki sınırlar dışındaki eylemlerden geçtiğini telkin eder. Bu yaklaşım, eleştirmenler tarafından Balzac’ın eserlerindeki Toplumsal Gerçekçilik akımının radikal bir ifadesi olarak yorumlanır (Lukács, 1977).
  • Ahlaki Gerçekçilik: O, toplumu maskesiz ve acımasız bir gerçekçilikle görür. Zenginliğe giden yolda suç ile yasal ticaret arasında temelde bir fark olmadığını savunur.
  • Karşı-Kahraman (Anti-Hero): Vautrin, suçlu olmasına rağmen, dürüstlüğü ve Rastignac’a karşı duyduğu himayeci tutumuyla klasik ahlaki yargıların ötesinde bir karşı-kahraman figürü çizer (Pritchett, 1973).

II. Vautrin’in Felsefesi ve Rastignac Üzerindeki Etkisi

Vautrin’in dünya görüşü, bireysel güç ve pragmatizm üzerine kuruludur. Goriot Baba’daki ünlü tiradında, Rastignac’a, yasal yollarla dürüstçe zengin olmanın imkânsız olduğunu, servet kazanmanın ancak büyük bir suç veya büyük bir entrika ile mümkün olabileceğini açıklar (Balzac, 1835).

  • Sınıf Atlamanın Bedeli: Rastignac’a sunduğu plan, Vautrin’in kendi çıkarları için bir başkasını (Victorine Taillefer’in kardeşini) öldürterek Rastignac’ı zengin bir mirasçıyla evlendirme teklifidir. Bu, Balzac’ın toplumunda sınıf atlamanın ahlaki bedelini somutlaştıran bir öneridir.
  • Özgürlük Düşkünlüğü: Vautrin’in kaçak yaşamı, onun bireysel özgürlüğe olan düşkünlüğünü simgeler. Toplumsal kısıtlamalara ve yasalara karşı koyuşu, bireyin sistem tarafından ezilmesine karşı bir başkaldırıdır.

III. Devam Eden Kimlikler ve Yeri

Vautrin, Balzac külliyatının sürekliliğini sağlayan nadir karakterlerden biridir ve farklı romanlarda farklı kılıklarda ve rollerde karşımıza çıkar:

  1. Goriot Baba (Le Père Goriot): Gizemli pansiyon sakini ve Rastignac’a akıl hocalığı yapan suçlu olarak.
  2. Sönmüş Hayaller (Illusions Perdues): Jacques Collin kimliğiyle tekrar ortaya çıkar.
  3. Suçlunun İhtişamı ve Sefaleti (Splendeurs et misères des courtisanes): Bu romanda, hayatının en ilginç dönüşümünü yaşar. Mahkûmiyetinden sonra, olağanüstü zekâsı ve bilgisi nedeniyle polisin hizmetine girerek Emniyet Müdürü Şef Polis Şefi (Chef de la Sûreté) olarak atanır (Balzac, 1839–1847). Bu dönüşüm, dehanın ve enerjinin yasal veya yasa dışı her alanda yükselebileceği fikrini vurgular.

Vautrin, Balzac’ın evrenindeki düzen ve karmaşa, ahlak ve ahlaksızlık arasındaki sınırları bulanıklaştıran, unutulmaz ve şeytani bir edebi dehadır.

Kaynakça

  • Balzac, Honoré de. (1835). Le Père Goriot. Paris: E. Werdet.
  • Balzac, Honoré de. (1839–1847). Splendeurs et misères des courtisanes.
  • Lukács, Georg. (1977). Balzac ve Fransız Gerçekçiliği. (Çev. M. Salihoğlu). İstanbul: Payel Yayınları.
  • Pritchett, V. S. (1973). Balzac: A Life. London: Chatto & Windus.