Çocuklarda ve Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu / Tanı ve Baş Etme Yolları – Astrid Neuy-Bartmann

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ya da kısaca DEHB, günümüzde çocuk ve ergen psikiyatrisinde en sık konulan tanılardan biri. Pek çok kişi bu sebeple, onun yaramaz veya tembel çocuklar için kullanılan moda bir kavram olduğunu düşünüyor. Peki DEHB tam olarak ne anlama geliyor? Gerçekten ebeveynlerin yetiştirme hatalarını ya da çocuğun karakter zaaflarını örtbas etmeye hizmet eden kullanışlı bir etiket mi, yoksa üzerine ciddiyetle eğilinmesi gereken bir sağlık sorunu mu? DEHB kişinin kendisiyle, aile üyeleriyle ve sosyal çevresiyle ilişkilerine nasıl yansır? Bu durumdan mustarip kişiler hangi duygudurum bozukluklarından etkilenirler. Odaklanma ve dürtüsellik neden temel bir zorluk olarak günlük hayata damga vurur? Çocuklarda ve yetişkinlerde aynı tanı kıstasları mı geçerlidir, yoksa semptomlar yaşla değişir mi? İlaç tedavisi kaçınılmaz mıdır, diğer seçenekler nelerdir? Fiziksel aktivitenin DEHB’yi yönetmekte nasıl bir rolü vardır? Tehlikeli davranışlar ve alışkanlıklar DEHB’lilerde daha mı sık görülür? DEHB’nin olumlu özellikleri nelerdir ve toplum açısından nasıl bir potansiyele sahiptir?

Psikosomatik hastalıklar ve psikoterapi uzmanı Astrid Neuy-Bartmann, Çocuklarda ve Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu: Tanı ve Baş Etme Yolları’nda, okuru DEHB’nin temel semptomlarıyla ve farklı tedavi yöntemleriyle tanıştırıyor. En yeni bilimsel bilgileri dikkate alarak konunun sadece uzmanlarca değil, DEHB’liler ve yakınları tarafından da hızla kavranmasını sağlıyor. Günlük hayatta karşılaşılan ve ilişkileri çıkmaza sokan çeşitli sorunları gidermek için vazgeçilmez bir başucu kitabı.

GİRİŞ
DEHB, konunun uzmanları tarafından kompleks bozukluk olarak adlandırılır. Bozukluk olarak da, genelde
tespit edilemeyen, hastaların ve ailelerinin yaşamlarını ciddi şekilde etkileyen davranışlar anlaşılır. Bu sendrom yüzünden hastaların toplum içinde yaşamakta çok zorlandıklarını kendi deneyimlerimden bildiğimden, ben de bozukluk kavramını kullanmayı tercih edeceğim. DEHB’nin neden olduğu sonuçlar arasında, ilişkilerde ve işyerinde yaşanan çatışmalar kadar özgüven eksikliği, depresyon ve korkular gibi ruhsal bozukluklar da yer alır. Nedeni açıklanamayan başarısızlıklar ve hayal kırıklıkları biriktikçe birikir ve günlük hayat içinden çıkılamaz bir hal alır. Başlangıçta kullanılan DES (Dikkat Eksikliği Sendromu) kavramı yerine sonradan genişletilmiş şekliyle kabul edilen DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) kavramı sayesinde, bozukluğun semptomları arasında huzursuzluğun ve aşırı hareket dürtüsünün yer aldığı gerçeği de ifade edilebilmiştir.
Bu kitap hastalar, aileleri ve DEHB hastalarıyla çalışan farklı meslek gruplarından insanlar için yazıldı. Burada
DEHB’nin tam bir tanımını, nedenlerinin anlaşılır bir açıklamasını ve modern tedavi planlarının ayrıntılı anlatımını bulacaksınız. Okurun DEHB’nin günlük hayattaki hilelerinin üstesinden gelmekte kullanabileceği pratik “araçlar” edinebilmesi için somut yardım önerilerinde bulunmaya özel önem verdim. Çünkü başarıyı getiren teorik bilgi ve bilinç değil, aksine belirli kuralların her gün uygulanması ve iyi bir özyönetimdir.
Bu kitapta çocuklarda, gençlerde ve yetişkinlerde görülen DEHB, çeşitli formlarıyla ele alınacaktır. DEHB semptomlarının çocukluktan yetişkinliğe kadar uzanan süreçte nasıl bir gelişim gösterdiği ortaya konulacaktır. Yetişkinlerde görülen DEHB daha ayrıntılı olarak ele alınacaktır, çünkü bugün DEHB’li çocukların % 30-50 kadarının yetişkinlikte farklı bir formda ortaya çıkan tipik DEHB sorunlarına sahip olduğunu biliyoruz.
Bugüne dek DEHB hakkında yapılan yayınlarda, DEHB hastalarıyla birlikte yaşayan aile üyeleri ile partnerlerin günlük hayatta ne büyük baskı altında olduklarına ve kendilerinin de ciddi semptomlar geliştirebildiklerine dair pek az şey söylenmiştir. Şunu daima akılda tutmak gerekir: DEHB bir karakter bozukluğu veya çocuklukta yaşanan başarısız eğitim sürecinin bir sonucu değildir, aksine ilgili herkes için çok kapsamlı sonuçları olabilecek genetik bir metabolizma bozukluğudur. Erken tanı, iyi bir özyönetim ve uygun tedaviyle, DEHB’nin kader olarak kabullenilmesine gerek kalmaz. Ben de bu kitapta, bununla ilgili somut yardım önerilerinde bulunuyorum.
Bütün DEHB hastalarına ve ailelerine, aynı zamanda çalışmalarında DEHB ile karşı karşıya gelen pedagoglara ve psikoterapistlere bu bozuklukla başa çıkmaya çalışmaları, bilgi edinmeleri, bunu hem DEHB’liler hem de aileleri adına kendilerini geliştirecek bir fırsat olarak görmeleri için cesaret vermeye çalışıyorum. DEHB’nin sadece kötü ve eksik yanlarını ortaya koymak niyetinde değilim; bu bozuklukla yaşayanların sahip oldukları çok çeşitli yaratıcı yetenekleri ve yaşamlarını düzenleyerek duygularını kontrol altına almayı başarmaları durumunda önlerinde açılacak imkânlar gibi olumlu yanları da göstermek istiyorum. DEHB’li insanlar orijinallikleri ve aykırı tarzlarıyla dünyamızı son derece zenginleştirebilirler. Birlikte yaşadıkları insanlara kendilerini açık ve net bir şekilde ifade etmenin, sınır koymanın ve tutarlı davranmanın ne kadar önemli olduğunu gösterebilirler

***

Çocuklarda ve Yetişkinlerde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
Tanı ve Baş Etme Yolları
Astrid Neuy-Bartmann
İletişim Yayınları
Çeviri: Atilla Dirim
1.baskı – Mayıs 2025
261 sayfa

İÇİNDEKİLER
GİRİŞ …………………………………………………………………………………………………………………………………………9
BU KİTABI NASIL OKUMALI? ………………………………………………………………………………13
BİRİNCİ BÖLÜM
SEMPTOMLAR, NEDENLER, TEDAVİ YOLLARI……………………………………….15
İKİNCİ BÖLÜM
GÜNLÜK HAYATIN ZORLUKLARINI
KONTROL ALTINA ALABİLMEK……………………………………………………………………….113
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DEHB – BİREYSEL BİR SORUNDAN ÖTE:
İLİŞKİLER VE TOPLUM ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ ………………………………….209
E K
DEHB ANKETLERİ
GÜNLÜK KONTROL LİSTELERİ
MADDİ DURUM KONTROL LİSTELERİ ……………………………………………………….243
KAYNAKÇA…………………………………………………………………………………………………………………………259

Astrid Neuy-Bartmann
Psikosomatik hastalıklar ve psikoterapi uzmanı olarak, uzun yıllardır çocuklarda ve yetişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) üzerine çalışıyor. Münih ve Aschaffenburg’da bu konuda uzmanlaşmış iki muayenehanesi var. 2007’de meslektaşlarıyla birlikte Münih DEHB Merkezi’ni kurdu, kariyeri boyunca konuyla ilgili çeşitli kitaplar yazdı. Üçü DEHB’li beş çocuğu var.