Kendini Doğuran Kelimeler: Ouroboros, Horapollon ve Edebiyatın Simgeciliği

tarihinde gönderilmiş tarafından

Edebiyat, kuyruğunu ısıran bir yılandır. Başladığı yerde biter, bittiği yerde yeniden başlar; yazarın zihninden dökülen her kelime, aslında insanlığın en eski hikayelerini yeni bir deriyle sunmasından ibarettir.

Bu kadim döngüyü ve sembollerin edebi derinliğini anlamak için, tarihin tozlu sayfalarında gizemli bir yolculuğa çıkmamız gerekir: Ouroboros’un sonsuzluğundan, Horapollon’un hiyerogliflerine ve oradan da Selecta Hieroglyphica’nın büyüleyici dünyasına…

1. Ouroboros: Zamanın ve Kelimelerin Döngüsü

Kendi kuyruğunu yutan bir yılan veya ejderha tasviri olan Ouroboros, tarihin en eski psikolojik ve felsefi arketiplerinden biridir. Maddenin yok edilemezliğini, sonsuz dönüşü ve birliğin içindeki çokluğu simgeler.

Edebiyat bağlamında Ouroboros, yaratım sürecinin ta kendisidir.

  • Yazar ve Eser: Bir yazar, eserini yaratırken aslında kendi iç dünyasını tüketir ve o tüketimden yepyeni bir evren doğurur.
  • Anlatı Yapısı: James Joyce’un Finnegans Wake’inin son cümlesinin ilk cümlesine bağlanması gibi, büyük edebiyat eserleri genellikle kendi kuyruğunu ısıran yapılar sunar. Son, aslında sadece bir başlangıçtır.

2. Horapollon ve Gizemli Hiyeroglifler

Sembollerin edebiyata ve felsefeye ilham verme yolculuğu, MS 5. yüzyılda yaşamış Mısırlı yazar Horapollon ile bambaşka bir boyut kazandı. Horapollon, Mısır hiyerogliflerinin sırrını çözdüğünü iddia ettiği Hieroglyphica adlı bir eser kaleme aldı.

Onun gözünde hiyeroglifler sadece harflerden oluşan bir alfabe değildi; her biri evrensel birer felsefi ve psikolojik gerçeği haykıran kutsal resimlerdi. Horapollon, Ouroboros’u da bu eserinde inceliyor ve onu “evrenin, zamanın ve kaderin sembolü” olarak tanımlıyordu.

Horapollon’a göre yılanın kendi kuyruğunu yemesi, dünyanın kendi döngüsü içinde kendini beslemesini ve zamanın kendi üzerine katlanmasını simgeliyordu.

3. Selecta Hieroglyphica: Rönesans’ın Sembol Avı

Horapollon’un metinleri, Rönesans döneminde Avrupa’da adeta bir patlama yarattı. Bilim insanları, sanatçılar ve edebiyatçılar bu gizemli sembol dilinin peşine düştüler. Bu ilginin en olgun meyvelerinden biri de Selecta Hieroglyphica (Seçme Hiyeroglifler) gibi antolojiler ve amblem kitapları oldu.

Bu eserler, sadece görsel birer şölen sunmakla kalmadı; edebiyatta “metafor” ve “alegori” kullanımının altın çağını başlattı. Şairler ve yazarlar, düz yazıyla anlatamayacakları derin insani krizleri, aşkı, ölümü ve ölümsüzlüğü bu seçme hiyerogliflerin zengin görselliğiyle kelimelere döktüler.

Kelimelerin Ölümsüzlüğü

Bugün edebiyat dediğimiz şey, Horapollon’un hiyerogliflerinde aradığı o derin anlam arayışının modern bir devamıdır. Her roman, her şiir, kendi kuyruğunu yutan bir Ouroboros gibi, insan doğasının aynı temel soruları etrafında döner durur: Biz kimiz? Nereden geldik? Nereye gidiyoruz?

Edebiyat, eski sembolleri alır, onları Selecta Hieroglyphica’da olduğu gibi yeniden seçer, yorumlar ve insanlığın hafızasına kazır. Çünkü biliriiz ki, kelimeler ölebilir ama sembollerin temsil ettiği o kadim döngü asla son bulmaz.

3

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...