Kariyer Planlamada Perspektifler ve Aday Tipleri Analizi – Psk. Banu Beyaz
YKS sonuçları, 22 Temmuz 2026 Çarşamba günü adayların erişimine açılacak.
Çok yakında YKS sınav sonuçları açıklanacak, hangi adaylar nasıl düşünüyor, tercihlerine nasıl yardımcı olalım?
Tercih sürecinde Dikkat Edilip İncelenecekler
YÖK ATLAS İncelemesi
YÖK Kalite İzleme Raporlarını İnceleme
Yurtdışı izleme değerlendirme raporları
ARGE Yatırımları- Kuluçka Merkezleri-Staj destek durumu
Kariyer Merkezleri – Toplumsal Sorumluluk Projeleri
Karar Süreçlerinde Bölüm/Üniversite Perspektifi
İngilizce / Türkçe Eğitim
Kuruluş tarihi / mezun sayısı
Akredite edilen bölüm / akredite olmayan bölüm
Alanda doktora yapmış hoca sayısı / diğer hocalar
Öğrencinin Çalışmak istediği/ yaşamak istediği yerde öğrenim görmesi
Öğrenim görmek istediği şehirde o alanın/sektörün gelişmiş olması önemlidir.
Örn: sanayi/üretim/mühendislik: Kocaeli – Bursa – Çorlu- Gebze
Örn: Turizm: Muğla, Antalya, İzmir Tarım; Konya- Adana vb.
Sağlık için; hastane, staj ve uygulama imkanı olan üniversiteler
Mühendislik; sanayi şehirleri, üretim şehirleri
Dış ticaret: liman şehirleri
Endüstri – İİBF: Ticaret-üretim geliştiği büyük şehirler
İki bölüm arasında kalındığında; ders programlarını inceleme
İki bölüm arasında alana odaklanıp geliştireceği bölüme yoğunlaşmalı
ADAY TİPLERİ
Aday 1
Bölüme karar vermiş
Üniversiteler arası yerleşme şansını değerlendiriyor
A – B Üniversiteleri
+ Üniversitelerin kurulma zamanı
+ Verdiği mezun sayısı
+ Hoca yeterlilikleri
+ Akredite bölüm
+ Bölümde çift dilli eğitim
+ Eğitim sonrası olası çalışacağı semt, şehir
Aday 1 için
Son 3 yılın sıralamaları ( Son yıl öncelikli olarak) kontrol
edilir.
O bölümde kontenjan değişimi varsa dikkate alınır.
O üniversitede ilgili bölüm kontenjan değişimi dikkate alınır.
İlgili bölümde trend ne yönde ona bakılır.
Aday 2
2 bölüm arasında kalmış
Önceliklerini belirleyememiş
Yazılım – Bilgisayar
Özel eğitim – okul Öncesi – Türkçe öğr.
Mimarlık – İnşaat – Yazılım
Hukuk – Psikoloji
Psikoloji – PDR
İlk ve acil yardım – Bilgisayar prog.
+ Bölümlerin içerikleri – ilginlikleri – istihdam
+ Adayın kişisel özelliklerine odaklanılmalı
+ Bölümlerin 4- 8 dönemlik ders programlarının içeriğine
Bakılabilir.
+ Olası çap durumu araştırılabilir
+boş sandalye tekniği uygulama
+ bu bölümü istiyorum çünkü çalışması yapılabilir.
Aday 3
3- 4 birbirinde farklı bölümü soran,
ilgisiz bölümleri tercih listesine almak isteyen
+ tek tek ilgili bölümü neden istediği sorulmalı
+ ilgili bölümlerin farklılığı ortaya konulmalı
+ hedefini tekrar sorgulayıp bölümle ilişki kurması sağlanmalı.
Aday 4
Bölüme karar vermemiş
Puanına göre, burs miktarına göre bölüme karar vermek isteyen
Seçimi size bırakmak isteyen aday
+ daha fazla zaman ayrılması gereken bir aday
Hedeflerine odaklanın
+ araştırma için ev ödevi verin
+ adayın sorumluluk alması sağlanarak 2-3 seans çalışılabilir.
Aday 5
Seçimi size bırakmak isteyen aday
+ daha fazla zaman ayrılması gereken bir aday
Hedeflerine odaklanın
+ araştırma için ev ödevi verin
+ adayın sorumluluk alması sağlanarak 2-3 seans çalışılabilir.
+ puan sorunu olmasaydı hangi bölümü isterdi, sınava
hazırlanırken hangi bölümü düşünüyordu soruları
Üzerinden çalışın
Aday 6
İstediği bölümün puanını alamamış.
Başka bölüm arayışında olan.
Önlisanstan o bölümü düşünen
+ hedefine başka hangi bölümlerden ulaşabilir.
+ olası çap durumu incelenir.
+ önlisanstan o bölüme ulaşmak gerçekçi mi,
Verilerle değerlendirilir. Önerilerde bulunulur.
Aday 7
İstediği bölümün puanını alamamış
İstediği bölümün baraj sırasını aşamamış
Mezuna kalma – tercih yapma kararsızlığında,
+ daha önce mezuna kalma durumu
+ adayın tekrar hazırlanma motivasyonu
+ ailenin öğrenciyi destekleme durumu
+ öğrencinin puanı ile istediği bölüm arasında mesafe
KAYNAK:
Adem Kalebaşı (2024) Kariyer Planlamada Perspektifler ve Aday Tipleri Analizi .Mesleki Kariyer Danışmanlığı Kurs notları. Dr. Kalebaşı , Kim Psikoloji Kuruluşunda eğitmendir.