Abartma ve Uydurma – Faiz Cebiroğlu

Neden hep kendimizi, tarihimizi abartarak, “üstün­lüğümüzü” kanıtlamaya çalışıyoruz?

Biz, “uluslaşma aşamasına” geç başladığımız için mi bu kendini abartma savları oluştu?

Gerçekten, üzerinde durulması ve tartışılması gereken, önemli sorulardır.

Yalnız bu kadar mı? Hayır.

Bakıyorum, kendini, tarihini abartma ve uy-durma yanlılarına, son yıllarda, “dil abartmacıları? da katılmış durumda. Kendilerini, “yeni Türkçeci-ler” diye adlandıran bu kesim, “Türkçe’nin, diğer dillere göre üstünlüğünü” ispat etmekle meşgûl.

Bu, ilk kez olmuyor. Türkiye’de, bazen, böylesi ‘eksantrik’ sav sahibi kişiler, ara-sıra ortaya çıkıyor. Bu belki de ‘cehaletle cüretin, zaman zaman birbirine karışmasından veya birbirinin yerini almasından’ kaynaklanıyor.

Yıllar öncesinde savunulup, daha sonra terkedilen, “Güneş – dil teorisi” saçmalığını tekrar gündeme getirmenin, Türkçe diline ne faydası olacak?

Bu uydurma teori, biliniyor. Bilmeyenler için yazıyorum: Dünya’daki, her olguyu, her oluşumu, her şeyi, ?Türk olmaya bağlama? teorisi. Bu bağlamda, dilimiz Türkçe de, diğer dilleri etkilemiş, aydınlatmıştır!

Biliniyor. Türk Dil Kurumu, yıllar yıllar öncesinde, bu “uydurma teoriyle” Türkçe’nin bir yere varamayacağını fark etti. Terketti. Hatta son derece ve haklı olarak ta, “bu uydurma görüşlerle” Türkçe dilini geliştiremeyiz” diye açıklamada bulunmuştu.

Herkes dilini sevmelidir.

Herkes dilini oluştuğu gibi, ama geliştirerek sevmelidir. Zira dil, toplumsal bir fenomen olarak, sürekli gelişir, değişir.

Herkes dilini sevmelidir ama dil sevgisi ayrı, dil abart­macılığı ayrıdır. Bunların birbirinin yerini almaması gerekiyor.

Ben Türkçeyi seviyorum. Türkçe, aynı zamanda, bir “dünya dili” olduğu için de, daha fazla seviyorum. Evet; Türkçe, bir dünya dilidir; içinde, Arapça, Farsça, Süryanice, Latince, Fransızca, İnglizce, Yunanca, Çince? gibi kelimeler var. Türkçenin %90’nı bu “ecnebi” denilen kelimelerden oluşuyor. Bana göre bu, Türkçe’nin bir “ayıbı” veya “fakirliği” değil, aksine zenginliğidir.

Bir ara, Türk Dil Kurumu, Türkçeyi, “ecnebi” kelime­lerden, nasıl “temizleriz” tartışmasını başlatmıştı. Buna yanıt, Orhan Hançerlioğlu’ndan gelmişti. Hançerlioğlu, haklı olarak:

“Türkçe’de, C, F, H, I, J, L, M, N, P, R, Ş, V, Z harfleriyle başlayan Türkçe kelime yoktur” dedi. Hangi kelimeleri arındıracağız, geriye bir şey kalmıyor, diye, tepkisini göstermişti. (Bakınız, Türk Dili Sözlüğü: Orhan Hançerlioğlu. Remzi Kitapevi. 618 sayfa. 2. hamur baskı. 1992).

Şimdi burada bir parentez açıp Hançerlioğlu’nun verdiği harflere dayanarak, bir kaç örnek vermek istiyorum. Haftanın günlerinden başlayalım:

Pazar, Pazar-tesi, Salı, Çarşamba, Perşembe: Farsçadır. Cuma/ Cumar-tesi: Arapçadır.

Aylara bir bakalım: Şubat: Süryanice. Mart: Latince. Haziran: Süryanice. Temmuz: Sümer veya İbranice. Ağustos: Latince. Eylül: Süryanice. Mayıs: Latince?

Şimdi burada, sayfalar dolusu örnekler vermek mümkün. Ama bu, hiçbir şeyi değiştirmez, biliyorum. Artık bu “ecnebi” dedikleri kelimeler, Türkçedir. Türkçeleşmiştir.

Zaten Türk Dil Kurumu, daha sonra, Türkçeyi bu “ecnebi” dedikleri kelimelerden “temizleme” fikrinden vazgeçmişti. Vazgeçmişti, zira geriye, bir şey kalmıyor.

Bunun böyle olması, yani Türkçenin, âdeta, bir “dünya dili” olması, dil adına, bir fakirlik değil, aksine, bir zenginliktir. Zira Türkçe budur. Bir enternasyonalist dildir. Artık bunu, tartışmamak gerekiyor.

Her insan, dilini sevmelidir ama herkes dilini, oluştuğu gibi, sevmelidir. Ben, Türkçeyi seviyorum, ama Türkçe’nin gelişmesi gerektiğini de söylüyorum.

Ama bu dil sevgisini abartarak, “bakın Türkçe, Arapça?dan veya başka bir dilden daha üstündür, o dilleri etkilemiştir” demek, kuşkusuz “dilbilimi” ciddiyetiyle pek bağdaşmaz. Türkçeye de, bir faydası olmaz. Olmuyor.

Her dil, tarihsel gelişim sürecinde; bir başka dile, kelime verir, alır. Bunlar ayrı şeylerdir. Ama “Güneş-dil teorisi” uydurmasıyla her olayı, Türkçe’ye bağlamak; ne bizi, ne de dilimizi bir yere götürür.

Eğer güzel Türk dilini, daha da “güzel” hale getirmek istiyorsak, aşağıdaki noktalar üzerine düşünmek, kafa yormak, daha yararlı olur, diye düşünüyorum. Nedir bu noktalar? Kısaca şu:

Bir: Türkçenin “yapısını” geliştirmek için çaba sarfetmek,

İki: Türkçeyi çok daha kavramlı hale getirmek,

Üç: Türkçeyi, yazım olarak da daha esnek ve daha şiirsel hale getirmek.

Düşüncem, kısaca, budur.

Artık, bu sözcük, “oyunlarından” vazgeçmenin zamanı geldiğini düşünüyorum.

Yaşadığımız dönem, abartma ve uydurma dönemi değil.

Zaman, abartma ve uydurmaları, ayırma zamanıdır.

Dikkat ederseniz, yazılarımda, hep dil sevgisinden bahsediyorum. Arapça, Türkçe ve Danca konuşuyor ve yazıyorum.

Ama Türkçeyi seviyorum. Daha çok Türkçe yazıyorum.

Türkçeyi sevmek, bu dili kullanan halkı da sevmek demektir.

Bunu da belirteyim.

Faiz Cebiroğlu

Abartma ve Uydurma – Faiz Cebiroğlu” üzerine 2 yorum

  1. Güneş Dil Teorisi gibi zorlamalar, kuruluş, toparlanma ve atağa kalkma çabalarına hız vermek için geliştirilmiş kuramlardır.
    Eksiği gediğiyle de olsa görevini yapmıştır.
    Bundan sonra yapılması gereken Türkçe karşılığı varken yabancı sözcükleri kullanmaktan, halkın, okurun bilincini bulandırmaktan kaçınmaktır.
    Örneğin, “Olay” gibi pırıl pırıl bir sözcük varken “fenomen” diye tutturmayı, okura çok şey bildiğimizi kanıtlama dürtüsüyle ilgili görüyorum. Türk aydınının üstesinden gelmesi gereken çok eski bir alışkanlığıdır bu.
    Önümüze geleni suçlamak yerine dilimize saygımızı ve sevgimizi gösteren bir tutum içinde olmaktan yanayım.
    Yukardaki savlara büyük ölçüde katılyor, yazarını kutluyorum.

  2. Konuşurken, yazarken “öztürkçe” sözcükler seçmeye, kullanmaya özenirim. Kimi dilbilimciler “öztürkçe”yi, dilimize yerleşmiş başka dillerden sözcüklerin yerine yeni sözcükler üretmek,türetmek,uydurmak olarak algılıyor; beyinleri sabah-akşam bununla meşkuldür. Değerli yazar Cabiroğlu’nun belirttiği gibi, hangi birini temizleyeceksin; % 90’nı yabancı olan bir dilin? Ben kendi adıma,”öztürkçe” sözünden:dağ başında yaşamış, okuma-yazma bilmeyen, belki şehir bile görmemiş insanlarımızın dilinde süzülerek günümüze ulaşan, dilimize yerleşen sözcükleri seviyorum.Elbet de çaba harcanmalı, dilin geliştirilimesine çalışılmalı asla zorla, uydurma olmamalı, dilimize yerleşmiş, beğenilmiş, yaygınlaşmış “yabancı” sözcüklere yabancı gözüyle bakılmamalıdır; zira sözcüker masumdur; her sözcük dilimizin zenginliğidir, süsüdür.

Yorum yapın

Daha fazla Makaleler
Kadın İçin Bir Özgürlük Kapısı (mı?) – Elif Kutlu

Türkiye kadına şiddetin neredeyse ?sıradanlaştığı? bir dönem yaşıyor. Neredeyse her gün medyada (televizyon, gazete, internet vs.) yeni bir kadın cinayeti...

Kapat